Ο Παναγιώτης Λάλεζας στον «Ε.Κ.» για τη μουσική και την ιστορία με τον ανάπηρο ομογενή που χόρεψε τσάμικο

Πρόβα για το χορό των Μεσσηνίων στη Φλόριδα. Από αριστερά, οι: Ντίνος Θεόφιλος, Παναγιώτης Λάλεζας, Λεωνίδας Ζαφείρης και Ανδρέα Στεφόπουλο. Φωτογραφία: "Ε.Κ."/Σταύρος Μαρμαρινός

ΤΑΜΠΑ. ΦΛΟΡΙΔΑ. Εχει δύναμη το δημοτικό τραγούδι; Ο Παναγιώτης Λάλεζας δεν θα μπορούσε να το αρνηθεί, αφού τη στιγμή που τραγουδούσε ένα τσάμικο, σηκώθηκε μπροστά του από το αναπηρικό του καροτσάκι, όπου ήταν καθηλωμένος για 20 περίπου χρόνια, ένας γέροντας και χόρεψε!

«Ηταν κάτι το συγκλονιστικό για όλους μας που το είδαμε», είπε στον «Εθνικό Κήρυκα» ο κ. Λάλεζας, που είναι ένας από τους πιο αγαπητούς, εκφραστικούς και ταλαντούχους ερμηνευτές του Δημοτικού και, γενικότερα του παραδοσιακού τραγουδιού στην Ελλάδα. «Με είχε προσκαλέσει ένας πλούσιος Ελληνοαμερικανός πριν χρόνια σε εκδήλωση στο Σικάγο, με καλεσμένους αρκετούς ηλικιωμένους φίλους του. Κάποια στιγμή, τα εγγόνια του μου παρουσίασαν τον παππού τους, ο οποίος όπως μου είπαν με έβλεπε χρόνια στην ελληνική τηλεόραση και με αγαπούσε πολύ. Είχε ενθουσιαστεί τόσο πολύ από το τσάμικο που τραγουδούσα, ώστε με τη βοήθειά τους σηκώθηκε και κατάφερε να χορέψει, ενώ ο κόσμος κατασυγκινημένος χειροκροτούσε. Αυτή τη δύναμη έχει το δημοτικό τραγούδι…».

Αυτή την εβδομάδα ο Παναγιώτης Λάλεζας ήλθε στη Φλόριδα, προσκαλεσμένος στον ετήσιο χορό του Συλλόγου Μεσσηνίων «Υπαπαντή», στο «Ελληνικό Χωριό», Τάρπον Σπρινγκς.

Μεγάλο γλέντι στην πλατεία ελληνικού χωριού. Μπροστά αριστερά, ο μεγάλος τραγουδιστής των δημοτικών τραγουδιών, Παναγιώτης Λάλεζας. Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση Παναγιώτης Λάλεζα

Ο Παναγιώτης Λάλεζας εκτός από τις συνεχείς εμφανίσεις του παντού στην Ελλάδα, έχει τραγουδήσει στο Σικάγο, στο Σακραμέντο, στον Αγιο Φραγκίσκο και στη Βοστώνη. Εκεί, μάλιστα, δίδαξε και σε ένα σεμινάριο στο διάσημο Μουσικό Κολέγιο Μπέρκλεϊ, παρουσιάζοντας τη μουσική της Ελλάδος, σε φοιτητές και καθηγητές απ’ όλο τον Κόσμο. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα ανεξάρτητα κολέγια σύγχρονης μουσικής παγκοσμίως. Τραγούδησε, ακόμα, στο Μόντρεαλ και το Τορόντο του Καναδά. Για την Ομογένεια τραγούδησε, επίσης, στη Γερμανία, Ιταλία, Αλβανία, ενώ πέρυσι πήγε και στην Αυστραλία. Παντού προκαλεί συγκίνηση και ενθουσιασμό με την εκφραστική του φωνή. «Στο δημοτικό τραγούδι, οι ομογενείς μας βλέπουν μπροστά τους την πλατεία, τα πλατάνια και τα εξωκλήσια του χωριού τους», τόνισε.

Ο Παναγιώτης Λάλεζας μιλά με τα καλύτερα λόγια για την Ομογένεια, αλλά φοβάται ότι «τα παιδιά αφομοιώνονται σιγά-σιγά στην Αμερική». Παλαιότερα, θυμάται ότι ήταν διαφορετικά: «Πριν χρόνια, οι μεγάλοι στην ηλικία, όταν τραγουδούσες, για παράδειγμα το ‘Κατακαημένη Αράχωβα’, έβλεπες ότι το ζούσαν τα τραγούδι. Ελεγες κλέφτικα τραγούδια και σηκώνονταν όρθιοι. Δεν άφηναν να περνάνε απαρατήρητα τα τραγούδια αυτά. Πρέπει να αναπληρώσουμε τις θέσεις που φεύγουν. Δηλαδή, όταν πεθαίνει ο μπάρμπα-Κώστας ο γέρος, πρέπει ο Κωστάκης, ο εγγονός, να το ζει το τσάμικο και να ξέρει να το χορεύει. Αυτό πρέπει να επιτύχουμε. Να ξαναβγάλουμε μερακλήδες ανθρώπους».

Η καταγωγή του πατέρα του ήταν από την Αρχαία Κόρινθο, αλλά ο ίδιος γεννήθηκε, όπως είπε, στο Κιάτο γιατί δεν υπήρχε νοσοκομείο στην περιοχή τους.

«Ο πατέρας μου ήταν πολύ μερακλής», είπε. Και συνέχισε: «Από μικρό παιδί τραγουδούσε κι αυτός, αλλά όχι για χρήματα. Αγρότες ήμασταν. Ο κορυφαίος μάλιστα του δημοτικού τραγουδιού στον καιρό του, Γιώργος Παπασιδέρης, τον λάτρευε. Τον έβαζε αρκετές φορές να τραγουδήσει. Κάποια φορά του πρότεινα μάλιστα να τον πάρει κοντά του. Αλλά, όπως μου είχε πει ο πατέρας μου, δεν ήταν εύκολο γιατί ήταν σε δύσκολη κατάσταση, αφού είχε δέκα μπαλώματα το παντελόνι του. Ετσι, έμεινε στο χωριό σαν εργάτης, για να φροντίζει και τη μητέρα και τα αδέλφια του».

O γνωστός ερμηνευτής παραδοσιακών τραγουδιών, Παναγιώτης Λάλεζας (δεξιά), με τον επίσης διάσημο τραγουδιστή, Γεράσιμο Ανδρεάτο. Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση Παναγιώτης Λάλεζα

Ο πατέρας του, ήταν εκείνος που ενέπνευσε την αγάπη και οδήγησε τα πρώτα βήματα του Παναγιώτη Λάλεζα στο δημοτικό τραγούδι. Ετσι, σε ηλικία εννέα χρονών ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο, με 12 τραγούδια, τσάμικα, ηρωικά και άλλα.

«Τραγούδαγα από την κούνια μου, που λένε», πρόσθεσε. «Αρχισα από μικρός να τραγουδάω, γιατί είχα τα βιώματα από την οικογένειά μου».
-Μετά από τόσα χρόνια σκληρής δουλειάς και επιτυχιών, τι σημαίνει σήμερα για τον Παναγιώτη Λάλεζα, το δημοτικό και, γενικότερα, το παραδοσιακό τραγούδι;
Απαντά, χωρίς ιδιαίτερη σκέψη: «Κυρίως ήθος. Κάνει τον άνθρωπο καλύτερο, ή, αν θέλετε, τον κρατάει άνθρωπο. Οι ξένες μουσικές κοιτούν πώς να σε βγάλουν από το δρόμο. Κυριαρχούν τα κρουστά και χάνεται η μελωδία. Ενώ η μελωδική γραμμή, πότε σε κάνει και συγκινείσαι, πότε σε κάνει να πολεμήσεις… Εχει χρώματα πολλά».

Ο Παναγιώτης Λάλεζας υποστηρίζει ότι το παραδοσιακό τραγούδι συντελεί στη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, των ηθών και εθίμων. «Τα θέματα της παραδοσιακής μας μουσικής μιλάνε για τη Λευτεριά μας, δεν είναι ανήθικα, όπως είναι τα περισσότερα σήμερα και στα οποία στηρίζεται ένας μηχανισμός για να πουληθούν ουίσκι, λουλούδια κ.λπ. Τα παραδοσιακά μας τραγούδια κρατάνε τις αξίες, αυτές με τις οποίες μεγαλώσαμε, την παλιά Ελλάδα μας».
Ο Παναγιώτης Λάλεζας τόνισε ότι στο δημοτικό τραγούδι «σήμερα γράφει ο καθένας ό,τι θέλει, στίχους που δεν ταιριάζουν με την κοινωνία, έτσι το τραγούδι αυτό αλλοιώθηκε και χάλασε».

Παναγιώτης Λάλεζας: Μιλά με τα καλύτερα λόγια για την Ομογένεια. Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση Παναγιώτης Λάλεζα

Για τους ερμηνευτές, υποστήριξε πάντως, ότι «φωνές θα βγαίνουν πάντα». Και συμπλήρωσε: «Δεν είναι μόνο ο λαιμός, οι μουσικές νότες. Είναι οι εικόνες, τα βιώματα. Αυτά χάνονται. Οι παλιοί τραγουδιστές έζησαν πολέμους, κοιμηθήκανε νηστικοί, φάγανε ξύλο από Γερμανό ναζί, ή από αντάρτη, κρυώσανε, πεινάσανε, υποφέρανε στις ξενιτιές. Ετσι μόνο μπορεί να τραγουδήσεις δημοτικό τραγούδι. Αν δεν έχεις ζήσει στο χωριό, δεν έχεις βγει στο βουνό μ’ ένα τουφέκι στην πλάτη, ή να έχεις φυλάξει τα πρόβατα, δεν πρόκειται να τραγουδήσεις δημοτικό τραγούδι».

Ο Παναγιώτης Λάλεζας έχει ηχογραφήσει μέχρι σήμερα 40 περίπου δίσκους με παραδοσιακά τραγούδια. Για ένα πρόσφερε τις καλλιτεχνικές υπηρεσίες του σε προγράμματα της Αρχιεπισκοπής στην Αθήνα, στη Σχολή του Σίμωνα Καρά, δίδαξε επίσης σε τέσσερα Λύκεια Ελληνίδων, ενώ τώρα διδάσκει στο Εθνομουσικολογικό Ιδρυμα Πέτρου Ζήση, στην Αθήνα, καθώς και στο Μουσικοχορευτικό Ομιλο Κορίνθου.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available