Βαρώσια, μια πονεμένη ιστορία

Πανοραμική φωτογραφία της περίκλειστης πόλης της Αμμοχώστου όπως είναι σήμερα. Επιβλητική αλλά θλιμμένη για την εγκατάλειψη (Φωτογραφία: ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ/ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ).

Από την κατάληψή της το 1974 και εντεύθεν, η περίκλειστη πόλη των Βαρωσίων αποτελούσε, ανέκαθεν, ένα χαρτί στα χέρια των Τούρκων για την προώθηση των σχεδιασμών τους στην Κύπρο.

Η κλειστή πόλη ήταν η κατ’ εξοχήν τουριστική περιοχή της Αμμοχώστου και δεν βρισκόταν στους σχεδιασμούς των Τούρκων για κατάληψή της.

Οταν όμως η πόλη εγκαταλείφθηκε από τον στρατό και τους κατοίκους της στην πρώτη μέρα του δεύτερου γύρου της εισβολής του 1974, οι Τούρκοι προέλασαν σε αυτήν ανενόχλητοι και αφού πρώτα την λεηλάτησαν την έκλεισαν στα συρματοπλέγματα με σκοπό να αποτελέσει γι’ αυτούς διαπραγματευτικό χαρτί στη μελλοντική λύση του Κυπριακού.

Το φαινόμενο μιας αιχμάλωτης πόλης -και μάλιστα για 45 ολόκληρα χρόνια- δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο.

Χωρίς να ενοχλείται κανείς. Υπάρχουν βέβαια τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών -δύο μάλιστα πολύ ισχυρά, το 550 του 1984 και το 789 του 1992- τα οποία πολιτικά κατοχυρώνουν τα δικαιώματα των νομίμων κατοίκων της πόλης. Αλλά, πότε σεβάστηκε η Τουρκία ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, ώστε αυτά να μετρούν και στην πράξη; Ποτέ.

Κατά καιρούς η τουρκική πλευρά προβαίνει σε διάφορες κινήσεις με επίκεντρο την αιχμάλωτη πόλη, απαιτώντας ανταλλάγματα για την αποκατάσταση της νομιμότητας με την επιστροφή των εκτοπισμένων Ελληνοκυπρίων κατοίκων της.

Αυτές οι κινήσεις και «προσφορές» των Τούρκων, έρχονται τώρα ξανά στην επικαιρότητα τώρα και αποτελούν θέμα συζήτησης στην Κύπρο, με αφορμή τις νέες μεθοδεύσεις του κατοχικού καθεστώτος -του οποίου ηγείται το δίδυμο Τατάρ-Οζερσάι- για καταγραφή των περιουσιών από «εμπειρογνώμονες» και άνοιγμα της περίκλειστης πόλης για επιστροφή των ιδιοκτητών τους υπό τουρκική διοίκηση.

Στο περιουσιακό ωστόσο, οι Τούρκοι κάνουν δικές τους γνωματεύσεις και προωθούν προκλητικές μεθοδεύσεις, υποστηρίζοντας ότι τα περισσότερα κτίρια ανήκουν στο θρησκευτικό οθωμανικό ίδρυμα ΕΒΚΑΦ. Διεθνώς αναγνωρισμένοι είναι μόνο οι τίτλοι ιδιοκτησίας που ίσχυαν το 1960 με την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην οποία μετείχαν και οι Τουρκοκύπριοι.

Με αφορμή, λοιπόν, τις τουρκικές μεθοδεύσεις για εποικισμό της πόλης, γίνεται μια έντονη συζήτηση αν υπήρξαν «χαμένες ευκαιρίες» για επανάκτηση της πόλης από την ελληνοκυπριακή πλευρά. Αναφέρονται συγκεκριμένα τέσσερις συγκυρίες κατά τις οποίες τέθηκε το θέμα της επιστροφής.

Το 1978 όταν προτάθηκε το αμερικανοκαναδικό σχέδιο για λύση του Κυπριακού και η πρόνοια για το Βαρώσι ήταν ότι θα δινόταν στην ε/κ πλευρά με την έναρξη των διαπραγματεύσεων επί του σχεδίου, το 2003 όταν ο Ραούφ Ντενκτάς στριμωγμένος από την έγκριση της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ αναζητούσε διεξόδους από την πίεση που του ασκούσαν οι Τουρκοκύπριοι, το 2004 με το σχέδιο Ανάν που επίσης προνοούσε άμεση επιστροφή της πόλης αμέσως μετά την έγκριση του σχεδίου και το 2014 όταν ανακινήθηκε το θέμα κατά την επίσκεψη Μπάιντεν.

Από τις τέσσερις αυτές συγκυρίες μόνο στην πρώτη ίσως να υπάρχει ευθύνη στην τότε ε/κ ηγεσία – ο αποβιώσας Δήμαρχος Αμμοχώστου Αλέξης Γαλανός κατηγόρησε μάλιστα σε πρόσφατη συνέντευξη του τον τότε Πρόεδρο Σπύρο Κυπριανού ότι το 1978 υπέκυψε στο «λόμπι των Λεμεσιανών» και δεν αποδέχθηκε καν συζήτηση του αμερικανοκαναδικού σχεδίου. Στις άλλες περιπτώσεις, η αλήθεια είναι ότι υπήρχε πάντα η σκοπιμότητα των ανταλλαγμάτων προς την τουρκική πλευρά που έφθαναν μέχρι και την έμμεση αναγνώριση του ψευδοκράτους.

Συνεπώς, το κεφάλαιο Βαρώσια είναι μια πονεμένη ιστορία, συνυφασμένη με την εξίσου πονεμένη διαδρομή του Κυπριακού. Η μοίρα της πόλης ταυτίστηκε με την τύχη όλης της κατεχόμενης περιοχής. Που κινδυνεύει να χαθεί οριστικά, αν δεν υπάρξει σύντομα μια λύση του Κυπριακού που θα επανενώνει το νησί χωρίς την παρουσία και τις «εγγυήσεις» της Τουρκίας.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available