Γνωστός Καναδός ποιητής αποκαλύπτεται ότι «έκλεβε» ποιήματα της Μάγιας Αγγέλου

H Maya Angelou με τον σκηνοθέτη Lee Daniels το 2010. (AP Photo/Nell Redmond, File)

ΜΟΝΤΡΕΑΛ. Ενας βραβευμένος Καναδός ποιητής, που έφυγε από την ζωή σε ηλικία 70 ετών τον Ιανουάριο του 2016, αποκαλύπτεται σήμερα ότι παρουσίαζε, ως δικά του, ποιήματα άλλων ποιητών τα οποία απλώς μετέφραζε από τα Αγγλικά στα Γαλλικά.

Η αποκάλυψη ήρθε χάρη στην έρευνα του γνωστού Βρετανού ποιητή Ιρα Λάιτμαν, ο οποίος διαπίστωσε ότι ορισμένα από τα ποιήματα που ανήκαν στην ποιητική συλλογή που εξέδωσε το 2013 ο Καναδός Πιερ ΝτεΡουισό (DesRuisseaux) ήταν προϊόντα κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας, με «θύματα» μεταξύ άλλων την Αμερικανίδα ποιήτρια και ακτιβίστρια κατά των φυλετικών διακρίσεων Μαργκαρίτ Ανι Τζόνσον που έγινε παγκοσμίως γνωστή με το όνομα Μάγια Αγγέλου (Maya Angelou).

Η είδηση είδε το φως μέσα στο Σαββατοκύριακο από την βρετανική εφημερίδα «Guardian», στην οποία ο Λάιτμαν περιέγραψε πώς ένα σχόλιο που εντόπισε στο Διαδίκτυο τον οδήγησε να ψάξει εκτενέστερα και να διαπιστώσει ότι ο ΝτεΡουισό – γεννημένος στην πόλη Σέρμπρουκ, ανατολικότερα του Μόντρεαλ- είχε αντιγράψει ποιήματα για τις ανάγκες δικής του συλλογής.

Η αρχική διαπίστωση ήρθε από την Καναδή ποιήτρια Κάθι Φιγκερόα που εντόπισε τις ομοιότητες και έκανε την αρχική ανάρτηση, επισημαίνοντας την λογοκλοπή. Σε συνέντευξή της την Δευτέρα είπε ότι δεν ήταν στις προθέσεις της να ακυρώσει το έργο ζωής του ΝτεΡουισό, εντούτοις ήταν αναγκαίο να υπάρξει μια επισήμανση της «μη αδειοδοτημένης χρήσης» ποιημάτων που είχαν γραφτεί από άλλους ποιητές.

Η αποκάλυψη θορύβησε τους πνευματικούς κύκλους του Καναδά. Αλλωστε ο ΝτεΡουισό, με πτυχίο Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, ήταν ένας από τους πιο αναγνωρισμένους ποιητές στη χώρα, με την πρώτη του ποιητική συλλογή, το 1979, να χαρακτηρίζεται τότε «επανάσταση για τον πνευματικό κόσμο της επαρχίας Κεμπέκ». Εξέδωσε συνολικά 14 ποιητικές συλλογές και το 1989 τιμήθηκε με το ανώτερο κυβερνητικό βραβείο για τους ανθρώπους του πνεύματος.

Ο εκδοτικός οίκος του Μόντρεαλ που εξέδωσε τη συλλογή με τα αντιγραμμένα ποιήματα, με δήλωση του εκπροσώπου του, αρνήθηκε κάθε ευθύνη: «Δεν είναι δική μας ευθύνη να ζητήσουμε συγγνώμη. Αν ο ποιητής ζούσε θα μπορούσε με μια γραπτή δήλωσή του να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις».

Πάντως, την Τρίτη, στα καναδικά Μέσα Ενημέρωσης υπήρχαν αναφορές που έλεγαν ότι ο ΝτεΡουισό, στα τελευταία χρόνια της ζωής του, αντιμετώπιζε προβλήματα πνευματικής διαύγειας. Και πιθανότατα αυτός ήταν και ο λόγος που θεωρούσε ως δικά του ποιήματα άλλων δημιουργών και μάλιστα πολύ αναγνωρισμένων.

Το ποίημα από το οποίο αρχικά αποκαλύφθηκε η λογοκλοπή ήταν το πασίγνωστο «Still I rise» της Μάγιας Αγγέλου, η οποία έφυγε από τη ζωή τον Μάιο του 2014, σε ηλικία 86 ετών. Γεννημένη στο Σεντ Λούις του Μιζούρι έχει χαρακτηριστεί ως μια από τις κορυφαίες προσωπικότητες των αμερικανικών γραμμάτων τα τελευταία 50 χρόνια, με τα βιβλία της να έχουν μεταφραστεί και στα Ελληνικά.

Η Μάγια Αγγέλου χρωστούσε το μικρό της όνομα στον αδελφό της. Ετσι την αποκαλούσε στην παιδική τους ηλικία. Και το επίθετο Αγγέλου στον πρώτο σύζυγό της, τον ομογενή Τος (Αναστάσιο) Αγγέλου ή Αγγελόπουλο με τον οποίο χώρισαν το 1954. Η Μάγια κράτησε το ελληνικό της επώνυμο έως το τέλος, γνωστή πια σ’ όλη την Υφήλιο. Ο Τος Αγγέλου ήταν ηλεκτρολόγος και πιο πριν ναυτικός και με την Μάγια εμφανίζονταν ως χορευτικό ντουέτο στο Σαν Φρανσίσκο.

Η ίδια έχει διηγηθεί μια ιστορία. Οταν γνωρίστηκαν -στο δισκοπωλείο που εκείνη εργαζόταν- της έκανε μεγάλη εντύπωση η άριστη γνώση που είχε ο Τος για την μαύρη μουσική. Η Μάγια τον ρώτησε γιατί αυτό το ενδιαφέρον. Και ο Αγγέλου απάντησε ότι «δεν συμπαθώ τους μαύρους. Ούτε τους Ιταλούς, ούτε τους Ασιάτες, ούτε τους Ιρλανδούς. Είμαι Ελληνας, αλλά ούτε κι αυτούς τους συμπαθώ».

«Πώς είναι δυνατόν να τους αντιπαθείς όλους;», ρώτησε η Μάγια. Και εκείνος αποκρίθηκε: «Το να μην συμπαθείς κάποιον δεν σημαίνει ότι τον αντιπαθείς». Παντρεύτηκαν λίγους μήνες μετά, με την μητέρα της να αντιδρά στον γάμο, καθώς ο Αγγέλου ήταν «ένας φτωχός και λευκός άνδρας». Ενώ την ίδια αντίδραση είχαν οι φίλοι και οι συγγενείς της που θεωρούσαν προδοσία τον γάμο μ’ έναν μη μαύρο. «Είναι απλώς ένας Ελληνας μετανάστης», ήταν η απάντηση της.

Τρία χρόνια μετά ο Αγγέλου την εγκατέλειψε. Και εκείνη για να βγάλει τα προς το ζην χόρευε σε κλαμπ και πληρωνόταν ανάλογα με τα ποτά που την κερνούσαν. Ωσπου ξεδίπλωσε το ταλέντο της στην Ποίηση και στην Λογοτεχνία.

Σ’ ένα από τα γνωστά ποιήματά της είχε γράψει «επιτυχία είναι ν’ αγαπάς τον εαυτό σου, ν’ αγαπάς αυτό που κάνεις και ν’ αγαπάς τον τρόπο που το κάνεις».