Παραδοχή ΔΝΤ: Η μη αναδιάρθρωση χρέους Ελλάδας βοήθησε τις τράπεζες ευρωζώνης

(AP Photo/Cliff Owen, FILE).

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Με μια «αξιολόγηση» της απόδοσης των δικών του προγραμμάτων, το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου επιχειρεί να αναμορφώσει τη διαδικασία σχεδιασμού προγραμμάτων με απώτερο στόχο την αποφυγή της επανάληψης των λαθών που έγιναν σε χώρες όπως η Ελλάδα.

Το ΔΝΤ αναδεικνύει μάλιστα για πρώτη φορά με σαφήνεια το γεγονός ότι η καθυστέρηση της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους λειτούργησε κυριολεκτικά σαν σανίδα σωτηρίας για τις τράπεζες της ευρωζώνης, καθώς την κρίσιμη διετία 2011-2012 η χώρα μας αποπλήρωσε ομόλογα αξίας 50 δισ. ευρώ, τα οποία βρισκόταν ως επί το πλείστον στη δικαιοδοσία ευρωπαϊκών τραπεζών.

Ειδικότερα, αναφέρεται, πως σε ορισμένες περιπτώσεις οη καθυστερημένη αναδιάρθρωση είχε ως αποτέλεσμα τα χρέη του ιδιωτικού τομέα να αντικατασταθούν από αυτά προς το δημόσιο τομέα. Κυρίως, κατά τη διάρκεια του Προγράμματος της Ελλάδας το 2010, το προσωπικό κατέληξε πως το χρέος ήταν διαχειρίσιμο, αλλά όχι με υψηλά πιθανότητα.

Σε κάθε περίπτωση το Ταμείο ενέκρινε το Πρόγραμμα με Χρηματοδότηση, καθώς το Εκτελεστικό Συμβούλιο τροποποίησε το δεύτερο κριτήριο για Χρηματοδότηση…η μετάδοση του κινδύνου αποτελούσε κύρια ανησθχία για τα μέλη της ευρωζώνης, δεδομένης της έκθεσης των τραπεζών στις χώρες που είχαν χτυπηθεί από την κρίση και την απουσία τείχους προστασίας.

Η απόφαση να μη γίνει αναδιάρθρωση του χρέους στις αρχές της κρίσης επέτρεψε περί τα 40 δισ. ευρώ (περί το 20% του ΑΕΠ το 2011) σε ομόλογα που ωρίμαζαν να αποπληρωθούν πλήρως τον πρώτο χρόνο του Προγράμματος.

Η αναδιάρθρωση ανακοινώθηκε τον Ιούλιο του 2011, αλλά οι διαπραγματεύσεις που καθυστέρησαν είχαν ως αποτέλεσμα επιπλέον 10 δισ. ευρώ (περί το 5% του ΑΕΠ το 2012) να συνεχίσουν να αποπληρώνονται πλήρως μέχρι να ολοκληρωθεί η αναδιάρθρωση το 2012.

Η συστημική εξαίρεση είχε ισχύ στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία και την Ελλάδα, πριν καταργηθεί το 2015.

Ακόμη, σε άλλο σημείο το ΔΝΤ, επεσήμανε:

Σε περιπτώσεις αντίστασης αναδιάρθρωση χρέους μπορεί να προκαλούνταν από ανησυχίες για οικονομική, δημοσιονομική και πολιτική «πτώση», καθώς και μετάδοση κινδύνων στην περιοχή. Αυτές οι ανησυχίες μπορούν να είναι ιδιαίτερα έντονες αν ο εγχώριος τραπεζικός τομέας έχει ένα σημαντικό ποσό δημόσιου χρέους.

Οι Αρχές μπορεί να ανησυχούν επίσης για την επίδραση της αναδιάρθρωσης στην επανάκτηση πρόσβασης στην αγορά δανεσμού και μεταφορά κινδύνων στον ιδιωτικό τομέα.

Περαιτέρω, οι «δημόσιοι» πιστωτές ορισμένες φορές «συνεισφέρουν» στις καθυστερήσεις, από ανησυχία πως η αναδιάρθρωση μπορεί να μειώση τις πρωτοβουλίες για προσαρμογή.

Οι ιδιώτες πιστωτές κανονικά εύχομαι να αποφευχθεί αναδιάρθρωση χρέους και πιέζουν για διάσωση από τους «δημόσιους» πιστωτές.

Ο φόβος της μετάδοσης κινδύνου είναι ένας πρόσθετος παράγοντας που μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση. Αυτό είναι πιο έντονο όπου η οικονομία αυτού που χρωστάει είναι στενά συνδεδεμένη με άλλες οικονομίες, όπως στην περίπτωση της Ελλάδας.

Ειδικότερα, στο πλαίσιο αυτής της αποτίμησης της πορείας των προγραμμάτων που υλοποιήθηκαν από το 2008 έως το 2017, το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Ταμείου διαπιστώνει σε αρκετές περιπτώσεις σημαντικές αστοχίες και παραλείψεις.

Στη σχετική έκθεση υπάρχουν επανειλημμένες αναφορές στην Ελλάδα, οι οποίες αναδεικνύουν:

Τον εσφαλμένο τρόπο προσέγγισης σε αρχικό στάδιο του προβλήματος της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους

Την δυσανάλογη έμφαση που δόθηκε στη δημοσιονομική προσαρμογή

Τις υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις για τα μακροοικονομικά μεγέθη

Βιωσιμότητα Ελληνικού Χρέους

Αξίζει να σημειωθεί πως το ΔΝΤ αναδεικνύει για πρώτη φορά με σαφήνεια το γεγονός ότι η καθυστέρηση της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους λειτούργησε κυριολεκτικά σαν σανίδα σωτηρίας για τις τράπεζες της ευρωζώνης, καθώς την κρίσιμη διετία 2011-2012 η χώρα μας αποπλήρωσε ομόλογα αξίας 50 δισ. ευρώ, τα οποία βρισκόταν ως επί το πλείστον στη δικαιοδοσία ευρωπαϊκών τραπεζών.

Στην έκθεση μάλιστα επισημαίνεται ότι η καθυστέρηση της αναδιάρθρωσης υπονόμευσε τόσο τις προοπτικές ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας όσο και την ίδια την αποτελεσματικότητα του «κουρέματος» του χρέους (PSI) που έγινε το 2012.

Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει το ΔΝΤ, η συγκεκριμένη εξέλιξη οφειλόταν στους φόβους για μια συνολική διάχυση της κρίσης στην Ευρωζώνη, κάτι που όμως τελικά δεν αποφεύχθηκε.

Αναφορικά με το ζήτημα της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, το Ταμείο υπενθυμίζει ότι είχε εγκρίνει για τη χώρα μας το 2010 ένα δάνειο-μαμούθ ύψους 30 δισ. ευρώ.

Οι συγκεκριμένοι πόροι είχαν γίνει διαθέσιμοι, παρόλο που το ΔΝΤ δεν μπορούσε σε εκείνη τη χρονική συγκυρία να πιστοποιήσει τη βιωσιμότητα του χρέους.

Για τον λόγο αυτό είχε χρειαστεί να υπάρξει μια αλλαγή στο πλαίσιο των σχετικών κανόνων μέσω της προσθήκης της «συστημικής εξαίρεσης», η οποία επέτρεψε στο Ταμείο να παρακάμψει τον σκόπελο της βιωσιμότητας μέσω της επίκλησης του κινδύνου για μια γενικότερη εξάπλωση της κρίσης.

Αυτή η εξαίρεση που άνοιξε την πόρτα για τη συμμετοχή του Ταμείου προσέφερε ουσιαστικά την πολυτέλεια του χρόνου που οδήγησε στην καθυστέρηση της αναγκαίας αναδιάρθρωσης.

Υπεραισιόδοξες Προβλέψεις

Με μια παραδοχή για «υπερβολικά αισιόδοξες προβλέψεις», το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις οδήγησαν στο να υποτιμηθεί ο αντίκτυπος που θα έχει η δημοσιονομική προσαρμογή στην ανάπτυξη και την πορεία του χρέους. Αν ωστόσο οι προβλέψεις του Ταμείου εδράζονταν σε μια πιο ρεαλιστική βάση, το ΔΝΤ θα είχε θέσει την άμεση αναδιάρθρωση του χρέους ως βασική προϋπόθεση για τη συμμετοχή του στο ελληνικό πρόγραμμα.

Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια

Παρά το γεγονός ότι η χρηματοπιστωτική σταθερότητα βρισκόταν στο επίκεντρο των προγραμμάτων του ΔΝΤ, η έκθεση του Ταμείου σημειώνει ότι στο μέσο όρο το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων αυξήθηκε κατά 10,5% σε μια σειρά από χώρες όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία.

Όπως τονίζεται, το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων άρχισε να μειώνεται στην Πορτογαλία και την Ιρλανδία μόνο μετά το πέρας των προγραμμάτων, ενώ το συγκεκριμένο θέμα παραμένει ακόμα μια ανοιχτή πρόκληση για την Ελλάδα και την Κύπρο. Από το παράδειγμα αυτών των χωρών, το ΔΝΤ αντλεί το δίδαγμα ότι η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων κατά τη διάρκεια της υλοποίησης των προγραμμάτων εμπεριέχει μια σειρά από προκλήσεις.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Π. Κασφίκης

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available