Εκθεση «Από τον Νότο στον Βορρά: Αποικίες των Κυκλάδων στο Βόρειο Αιγαίο»

Πινάκιο με παράσταση Βελλερεφόντη & Χίμαιρας, Θάσος, μέσα 7ου αι. π.Χ. © ΥΠΠΟΑ Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας-Θάσου (φωτογράφος Ο. Κουράκης). Πηγή: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Ιστορίες ερωτικής ζήλιας 25 αιώνων, ιστορίες άτυχων και άωρων θανάτων, πολύτιμων φυλακτών, μαγειρικής στην κουζίνα, ιστορίες λεπτών χειρουργικών επεμβάσεων αλλά κυρίως η συναρπαστική ιστορία του Ελληνικού Αποικισμού που διαπερνά πολυάριθμες πτυχές του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, αφηγείται η μεγάλη περιοδική έκθεση «Από τον Νότο στον Βορρά: Αποικίες των Κυκλάδων στο Βόρειο Αιγαίο» που αναπτύσσεται για ένα και πλέον χρόνο (ως τις 31 Αυγούστου του 2010) στις αίθουσες περιοδικών εκθέσεων Α΄& Β΄ του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Η περιοδική έκθεση «Από τον Νότο στον Βορρά: Αποικίες των Κυκλάδων στο Βόρειο Αιγαίο» αποπειράται να αφηγηθεί μία από τις πολλές σελίδες που συνθέτουν τη συναρπαστική ιστορία του Ελληνικού Αποικισμού.

Μια ιστορία που διαπερνά πολυάριθμες πτυχές του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού: το εμπόριο και την οικονομία, τις πολιτικές μεταβολές και τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς, τις λατρείες και τα ταφικά έθιμα, αλλά και τους μύθους που πλάστηκαν γύρω από την ιδέα της θαλασσινής περιπέτειας και της αναζήτησης του ιδανικού τόπου από ηρωικούς ανθρώπους που δεν φοβήθηκαν να αναμετρηθούν με το αδύνατο και να το νικήσουν.

Σάτυρος στο εσωτερικό κύλικας, Θασιακή περαία, μέσα 6ου αι. π.Χ. © ΥΠΠΟΑ Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας-Θάσου. Πηγή: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Η έκθεση επικεντρώνεται στο φαινόμενο του αποικισμού του βόρειου Αιγαίου από τους Κυκλαδίτες, λίγο πριν από τα μέσα του 7ου αι. π.Χ. όταν οι Άνδριοι σε συνεργασία με τους Χαλκιδείς ίδρυσαν αποικίες στην ανατολική Χαλκιδική και τον Στρυμονικό κόλπο και οι Πάριοι εγκαταστάθηκαν στη Θάσο και στη Θασιακή Περαία.

Στόχος της εκθεσιακής αφήγησης είναι να διερευνηθούν: τα αίτια, οι συνθήκες και τα κίνητρα της εκδήλωσης του αποικιακού ρεύματος από την Πάρο και την Άνδρο στο βόρειο Αιγαίο, τα ιδιαίτερα αλλά και τα κοινά χαρακτηριστικά των μητροπόλεων και των αποικιών τους, η συμβολή των θαλάσσιων δρόμων στη διαμόρφωση πολιτιστικών και εμπορικών δικτύων στον αιγαιακό χώρο και ευρύτερα, η επαφή και η αλληλεπίδραση των αυτοχθόνων πληθυσμών με τους αποίκους, οι απαρχές της διαμόρφωσης της κοινής ελληνικής πολιτιστικής παράδοσης.

Η έκθεση αναπτύσσεται σε δύο αίθουσες: Η πρώτη αίθουσα είναι αφιερωμένη στη μητρόπολη Άνδρο παρουσιάζοντας τις πόλεις της Ζαγορά και Υψηλή, και τις αποικίες της, Άκανθο, Σάνη, Στάγειρα και Άργιλο. Στη δεύτερη αίθουσα παρουσιάζονται η μητρόπολη Πάρος και η αποικία της Θάσος, καθώς και τρεις από τις αποικίες της Θάσου στην απέναντι ακτή, η Νεάπολη, η Οισύμη και η Γαληψός.

Αναθηματική επιγραφή, Άργιλος, τέλη 4ου – αρχές 3ου αι. π.Χ. © ΥΠΠΟΑ Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών (φωτογράφος Ο. Κουράκης). Πηγή: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Η αφήγηση ακολουθεί την ιστορική διαδρομή των πόλεων –μητροπόλεων και αποικιών- ενσωματώνοντας μυθολογικές αναφορές, φιλολογικές και επιγραφικές μαρτυρίες, τα ιστορικά και αρχαιολογικά δεδομένα, αλλά και ενδιαφέροντα στοιχεία άλλων πρόσφατων σχετικών μελετών, όπως ανθρωπολογικές, αρχαιοβοτανικές κ.ά.

Με στόχο τη δημιουργία ενός ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα παρουσιάζονται επίσης “προφίλ” επώνυμων κατοίκων των πόλεων, όπως ο Πάριος Αρχίλοχος και ο Σταγειρίτης Αριστοτέλης, αλλά και μικρές ιστορίες των ανωνύμων, που άφησαν απτά τα ίχνη τους μέσα από τα υλικά κατάλοιπα δίνοντας έτσι την ευκαιρία στον σύγχρονο επισκέπτη της έκθεσης να συνδεθεί άμεσα με τους ανθρώπους του παρελθόντος.

Καινοτομία της έκθεσης αποτελεί η δημιουργία ενός δεύτερου επιπέδου αφήγησης που απευθύνεται σε παιδιά. Σε συγκεκριμένα σημεία της έκθεσης αναπτύσσονται παιδικές γωνιές όπου με ειδικό εποπτικό υλικό και hands-on εκθέματα (αντικείμενα που μπορούν τα παιδιά να αγγίξουν) ενώ θα έχουν την ευκαιρία μέσω διάδρασης να γνωρίσουν πτυχές της καθημερινότητας των αρχαίων, όπως η χρήση της γραφής, η μαγειρική και ο αθλητισμός.

Ενεπίγραφο κιονόκρανο, Πάρος, 525-500 π.Χ. © ΥΠΠΟΑ Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων (φωτογράφος Ο. Κουράκης). Πηγή: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Συνολικά, παρουσιάζονται, για πρώτη φορά μαζί, 478 αντικείμενα των συλλογών του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, των Εφορειών Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, Σερρών, Καβάλας – Θάσου, της Νομισματικής Συλλογής Alpha Bank και του Μουσείου Εκμαγείων ΑΠΘ μαζί με κείμενα, εικόνες και αναπαραστάσεις.

Η έκθεση, θα διαρκέσει ένα έτος, κατά τη διάρκεια του οποίου θα διεξαχθούν εκπαιδευτικές δράσεις, πειραματικό εργαστήριο και οργανωμένες ξεναγήσεις.

Μετά τα εγκαίνια της, την Παρασκευή 12 Ιουλίου, είναι ανοιχτή καθημερινά από τις 8 π.μ -8 μ.μ κι ως τις 31 Αυγούστου 2020.

Κλαζομενιακός αμφορέας, Άκανθος, 550-525 π.Χ. © ΥΠΠΟΑ Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής & Αγίου Όρους (φωτογράφος Ο. Κουράκης). Πηγή: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available