Κ. Χατζηκυριακίδης: Ελληνες ιστορικοί αναδεικνύουν διεθνώς τη Γενοκτονία των Ποντίων

Ο καθηγητής Κυριάκος Χατζηκυριακίδης. Πηγή: Ευγενική παραχώρηση του ίδιου

Φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τις 19 Μαΐου 1919. Τον Μάιο του 1919 και ενώ η Μικρασιατική Εκστρατεία βρίσκεται σε εξέλιξη, οι Νεότουρκοι του Μουσταφά Κεμάλ εξολόθρευσαν 353.000 καταγεγραμμένους Ελληνες του Πόντου σ’ ένα σύνολο περίπου 750.000.

Στο πλαίσιο της τραγικής αυτής επετείου από την Γενοκτονία τον Ποντίων από τους Νεότουρκους, αλλά και άλλων χριστιανικών μειονοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως οι Αρμένιοι και οι Ασσύριοι, ο «Εθνικός Κήρυκας» επικοινώνησε με επιφανείς ακαδημαϊκούς οι οποίοι απαντούν σε καίρια ερωτήματα σχετικά με την εξόντωση των Ελλήνων του Πόντου.

Ενας εξ αυτών είναι ο Κυριάκος Στ. Χατζηκυριακίδης, ο οποίος είναι διδάκτορας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τα έτη 2010-2012 δίδαξε ως επισκέπτης λέκτορας στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Κύριε Χατζηκυριακίδη, γνωρίζουν οι ακαδημαϊκοί στο εξωτερικό για τη Γενοκτονία των Ποντίων;

Σε συζητήσεις μας με ξένους ακαδημαϊκούς διαπιστώνουμε ότι στην πλειοψηφία τους δεν γνωρίζουν τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και όλης της Ανατολής και, κατά συνέπεια,δεν εντάσσουν την ελληνική περίπτωση στη σχετική συζήτηση, όπως αντίθετα πράττουν σε άλλες περιπτώσεις διαπραχθεισών Γενοκτονιών. Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι, καίτοι τις τελευταίες δεκαετίες έχουν συγγραφεί καλές και εμπεριστατωμένες μελέτες για το ζήτημα, αυτές είναι κυρίως στην ελληνική γλώσσα καθιστώντας τες μη προσβάσιμες στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα.

Αυτό επιχειρείται να αλλάξει τα τελευταία χρόνια με τη συμμετοχή των νεότερων Ελλήνων ιστορικών στα διεθνή συνέδρια εντός και εκτός Ελλάδος. Ηδη τα πρώτα δείγματα είναι πολύ θετικά. Ενδεικτικά αναφέρουμε το διεθνές συνέδριο της Εδρας για «τη Γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τις συνέπειές της», στο οποίο έγκριτοι ακαδημαϊκοί από κορυφαία πανεπιστήμια του Κόσμου άκουσαν και συζήτησαν μεταξύ των άλλων και την ελληνική Γενοκτονία.

Η Γενοκτονία των Αρμενίων είναι περισσότερο γνωστή παγκοσμίως από ό,τι των Ποντίων. Πώς εξηγείται αυτό;

Αναμφίβολα οι Αρμένιοι εργάστηκαν σκληρά και μεθοδικά στο τομέα αυτό. Δημιούργησαν ερευνητικό πεδίο ήδη από τη δεκαετία του 1960, όπως μας είπε ο «πρύτανης» της αρμενικής ιστοριογραφίας για τη Γενοκτονία καθηγητής Ρίτσαρντ Χοβανισιάν (Richard Hovannisian), στη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψής του στη Θεσσαλονίκη για τις εργασίες του διεθνούς συνεδρίου που η Εδρα Ποντιακών Σπουδών πραγματοποίησε το τριήμερο 10-12 Μαΐου 2019. Μάλιστα ο εν λόγω καθηγητής τόνισε ότι «σε αντίθεση με τους Αρμενίους που φυσικά δεν είχαν για δεκαετίες το δικό τους κράτος, εμείς οι Ελληνες είχαμε το αναγνωρισμένο κράτος, άρα δεν παλεύαμε πραγματικά όλα αυτά τα χρόνια, δεν είμαστε ενωμένοι αφού μας κατατρύχουν έριδες και επιδιώξεις ατομικών συμφερόντων σε βάρος της συλλογικής προσπάθειας, δεν έχουμε καταστήσει σαφές στη διεθνή κοινότητα το ζήτημά μας και δεν την πείσαμε ότι την αφορά».

Πιστεύετε ότι το ελληνικό κράτος έχει κάνει τις απαραίτητες κινήσεις για την διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου;

Είναι γεγονός ότι το ελληνικό κράτος ολιγώρησε στο ζήτημα αυτό, στις δεκαετίες που παρήλθαν. Θεώρησε σκόπιμο να ακολουθήσει μια πολιτική «καταλλαγής» και «συμφιλίωσης» με τη γείτονα χώρα ήδη από το 1930, με την ελπίδα να επιτευχθεί η ειρήνη και η αρμονική συνύπαρξη. Πολιτική που όμως, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος (απώλειες εδαφικές, διώξεις Ελληνισμού της Πόλης κ.λπ.), δεν μπορεί να χαρακτηριστεί επιτυχημένη. Σε κάθε περίπτωση όμως, ανεξάρτητα από την κρατική πολιτική, οι ιστορικοί οφείλουν να συνεχίσουν τη δουλειά τους, να εντοπίζουν και να μελετούν τις πηγές, φωτίζοντας ανερεύνητες πτυχές της ιστορίας του Ελληνισμού της Ανατολής και θέτοντας τις μελέτες τους στη διάθεση των εκάστοτε κυβερνώντων πολιτικών.

Ποιος είναι ο στόχος της έδρας Ποντιακών Σπουδών;

Η επώνυμη Εδρα Ποντιακών Σπουδών ΑΠΘ, ιδρυμένη τον Μάιο του 2017 και ενταγμένη στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας ΑΠΘ, προσφέρει μαθήματα της Ιστορίας του Ελληνισμού του Πόντου, ενταγμένου στη μεγάλη ενότητα του Ελληνισμού της Ανατολής, κατά τους Νεότερους Χρόνους. Προπτυχιακά μαθήματα συμβάλλουν στη γνωριμία και τη σταδιακή εκπαίδευση και «ωρίμανση» των φοιτητών, μέσα από τη γνωριμία με τις πρωτογενείς πηγές, σε θέματα κοινωνίας, οικονομίας, ιδεολογίας, συνύπαρξης με άλλους λαούς κ.λπ. που αφορούν στον Ελληνισμό του Πόντου και όλης της Ανατολής, καθώς και της Παρευξείνιας Ζώνης, από την Αλωση της Πόλης και την κατάλυση της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών μέχρι και την Ανταλλαγή των πληθυσμών.

Η επιστημονική ομάδα εργασίας της Εδρας Ποντιακών Σπουδών φροντίζει επίσης και για την προώθηση της έρευνας και, παράλληλα, επιδιώκει τις συνεργασίες με Πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και ιστορικούς του εξωτερικού γενικότερα, που ασχολούνται με συναφή επιστημονικά ζητήματα. Διοργανώνει και συμμετέχει σε διεθνή επιστημονικά συνέδρια, στην Ελλάδα και το εξωτερικό και προσκαλεί Ελληνες και ξένους ερευνητές για διαλέξεις. Επιπλέον, στους στόχους της Εδρας είναι ασφαλώς τόσο η μελέτη και η επιστημονική προσέγγιση όσο και η ανάδειξη της Γενοκτονίας του Ελληνισμού της Ανατολής.

Απόδειξη του επιτυχημένου μέχρι σήμερα έργου της Εδρας, της μοναδικής στον Κόσμο, είναι η μετεξέλιξή της σε Κέντρο Ποντιακών Ερευνών στο ΑΠΘ, έτσι ώστε να ενδυναμωθούν ακόμη περισσότερο οι δράσεις της, πάντοτε με τη στήριξη του φιλανθρωπικού Ιδρύματος Ιβάν Σαββίδη.

Ποιος ο ρόλος της ελληνικής Διασποράς στην διάδοση και την ανάδειξη της Γενοκτονίας των Ποντίων;

Η ελληνική Ομογένεια έχει αποδείξει ουκ ολίγες φορές την δυναμικότητά της και την αποφασιστικότητά της να αγωνιστεί για θέματα εθνικά. Το ίδιο πράττει και στο ζήτημα της διεθνοποίησης του θέματος της Γενοκτονίας και της αναγνώρισης. Πρέπει όμως να υπάρξει, κατά τη γνώμη μου, ένας καλύτερος συντονισμός και αξιοποίηση των δυνάμεων του Ελληνισμού, του ελλαδικού και του οικουμενικού, για να μη διαχέεται ανεκμετάλλευτη η δυναμική της Διασποράς όπου γης, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Βιογραφικό

Ο Κυριάκος Στ. Χατζηκυριακίδης, έγγαμος με δύο παιδιά, γεννήθηκε, διαμένει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη.Τα θέματα που τον απασχολούν ερευνητικά και τα συγγράμματά του σχετίζονται με την οικονομική και την κοινωνική ιστορία του Ελληνισμού της Ανατολής και της Κύπρου (19ος-αρχές 20ού αι.), καθώς και με την προσφυγική εγκατάσταση και τη συλλογική-σωματειακή οργάνωση των Ελλήνων του Πόντου στην Ελλάδα μετά το 1922.

Ανάμεσα στις δημοσιεύσεις του είναι οι μελέτες: Το «Ελντοράντο» της Ανατολής. Η διείσδυση των ευρωπαϊκών εταιρειών στα μεταλλεία της Μ. Ασίας (1861-1923), εκδόσεις Επίκεντρο Α.Ε., Θεσσαλονίκη 2008, και η «Φάρμα των λεπρών» της Κύπρου. Η βρετανική πολιτική υγείας και η τύχη των εγκλείστων (1878 –1930), εκδόσεις Επίκεντρο Α.Ε., Θεσσαλονίκη 2014.

Διαβάστε εδώ την επόμενη συνέντευξη με τον καθηγητή Ιστορίας, Θεοδόσιο Κυριακίδη, στο πλαίσιο του αφιερώματος του «Εθνικού Κήρυκα»για τα 100 χρόνια από την Γενοκτονία των Ποντίων.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available