Ο κορυφαίος Δρ Σταύρος Γ. Δράκος: Αριστεία στην έρευνα και θεραπεία καρδιακών παθήσεων

Mε ασθενή του οποίου η καρδιά ανάρρωσε μετά από θεραπεία με «συσκευή μηχανικής υποστήριξης καρδιάς» (VAD).

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Ξεκίνησα με την αφελή προσδοκία, ότι ένας επιστήμονας της καρδιάς, ο οποίος κατατάχτηκε από το «Forbes» ανάμεσα στους 27 κορυφαίους καρδιολόγους στις ΗΠΑ, θα απαντούσε με μεγάλη ευχαρίστηση ενόψει της γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου στην πρώτη ερώτησή μου: «Τι παθαίνει η καρδιά γιατρέ μου όταν ερωτεύεσαι»;

Ο Σταύρος Γ. Δράκος, καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γιούτα, ένα από τα κορυφαία Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία στον Κόσμο και διευθυντής του Προγράμματος Καρδιακής Ανεπάρκειας, Μεταμοσχεύσεων και Μηχανικής Υποστήριξης Καρδιάς, σιωπά για λίγα δευτερόλεπτα, βήχει με μια σχετικά αμήχανη έκπληξη για την ελαφρότητα της ερώτησης και απαντά ευθέως και χωρίς περιττά λόγια: «Με έχεις πιάσει αδιάβαστο!».

Μετά από αυτή την απάντηση ήξερα ότι ο άνθρωπος που είχα μπροστά μου δεν ήταν ένας εύκολος συνομιλητής, αλλά ένας ζηλωτής της επιστήμης και της έρευνας, στα οποία έχει αφιερώσει τον εαυτό του τα τελευταία 30 σχεδόν χρόνια και κάθε παρατυπία μου θα εύρισκε την ανάλογη ανταπόκριση. Σοβαρεύτηκα και ξεκίνησα…

Μέλη της κλινικής και ερευνητικής του ομάδας, μέλη της Ελληνικής Κοινότητας της Γιούτα και μέλη της οικογένειας του Σταύρου Δράκου. Καθιστοί: Φανή και Αλέξανδρος Κράλιος. Ορθιοι, από αριστερά: Βίκυ Φώλια, Αντιγόνη Κολιοπούλου, Θάνος Μπράμος, Ελένη Τσέλιου-Μπράμου, Ασπασία Θόδου, Ευθύμιος Φώλιας, Αλίκη Μηλιώτη-Δράκου, Σταύρος Δράκος, Γιώργος Δράκος, Ιωσήφ Τάλεμπ, Διονύσης Νεόφυτος.

Είστε ανάμεσα στους καλύτερους καρδιολόγους. Γιατί;

Ολοι όσοι είμαστε στον ιατρικό πανεπιστημιακό χώρο έχουμε την τύχη και τις ευκαιρίες, εκτός από το να χειριζόμαστε ασθενείς στο νοσοκομείο, να μπορούμε να συμμετέχουμε και στην ιατρική πανεπιστημιακή έρευνα, αλλά και στην καθημερινή εκπαίδευση των νεότερων ιατρών. Στη δική μου περίπτωση συμμετέχω ενεργά στην εκπαίδευση ειδικευομένων ιατρών στην Καρδιολογία και στη μετεκπαίδευση ειδικευμένων καρδιολόγων από όλο τον Κόσμο στο χειρισμό ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια, πολλοί εκ των οποίων έχουν κάνει μεταμόσχευση καρδιάς ή φέρουν τεχνητή καρδιά.

Η εκπαίδευση αυτή λαμβάνει χώρα μέσα στο νοσοκομείο κατά τη διάρκεια της παροχής των ιατρικών υπηρεσιών και περιλαμβάνει την επιλογή των κατάλληλων ασθενών, όπως επίσης και την ιατρική προετοιμασία τους για να μπορέσουν να υποβληθούν σε αυτές τις πολύπλοκες θεραπείες.
Επιπλέον περιλαμβάνει νοσηλεία σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας με λεπτούς χειρισμούς και υποστήριξη διαφόρων οργάνων και συστημάτων και ακολούθως στενή παρακολούθηση και πολύπλοκη φαρμακευτική αγωγή χρονίως.

Ποιοι σας ενέπνευσαν γι’ αυτήν τη δύσκολη ειδικότητα;

Ο μέντοράς μου και ο άνθρωπος που μου μεταλαμπάδευσε το κλινικό και ερευνητικό του πάθος για τα παραπάνω αντικείμενα είναι ο καρδιολόγος και καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης N. Νανάς. Πριν γυρίσει στην Ελλάδα είχε εκπαιδευτεί στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα επί σειρά ετών.

Οι πρώτοι Ελληνες καρδιολόγοι που ξεκίνησαν πριν από πενήντα και πλέον χρόνια αυτή τη θαυμάσια συνεργασία μεταξύ της Ιατρικών Σχολών του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου της Γιούτα στα αντικείμενα της καρδιακής ανεπάρκειας, μεταμοσχεύσεων και μηχανικής υποστήριξης της καρδιάς ήταν ο καρδιολόγος και καθηγητής Σπυρίδων Μουλόπουλος και οι καρδιολόγοι και καθηγητές Αλέξανδρος και Φανή Κράλιου, οι οποίοι εργάστηκαν στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα για όλη τους την ιατρική καριέρα και συμμετείχαν πρωταγωνιστικά στις μακροχρόνιες ερευνητικές προσπάθειες για τη δημιουργία της πρώτης χρόνιας ολικής τεχνητής καρδιάς και την ιστορική πρώτη εμφύτευση σε άνθρωπο στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Γιούτα το 1982.

Μεταλαμπάδευση γνώσης και πάθους από γενιά σε γενιά Ελλήνων γιατρών. Ο καθηγητής Καρδιολογίας Παν/μίου Αθηνών Ιωάννης Νανάς και η σύζυγός του καθηγήτρια Καρδιολογίας Μαρία Αναστασίου-Νανά (καθιστοί στο κέντρο). Εικονίζονται επίσης οι συνεργάτες του κ. Δράκου Μιχάλης Μπόνιος (αριστερά) και Νίκος Διάκος (όρθιος στο κέντρο).

Μέσω αυτής της μακροχρόνιας συνεργασίας μεταξύ των δυο Πανεπιστημίων πολλοί Ελληνες γιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, που ήταν παθιασμένοι με την επιστήμη τους, ήρθαν στη Γιούτα για μετεκπαίδευση. Ετσι ήρθε στη Γιούτα τη δεκαετία του ‘80 και ο μέντοράς μου καθηγητής Νανάς (με την σύζυγό του, επίσης καθηγήτρια Καρδιολογίας Μαρία Αναστασίου-Νανά – και μετά από μακροχρόνια εκπαίδευση στα αντικείμενα της καρδιακής ανεπάρκειας και μεταμόσχευσης καρδιάς επέστρεψε στην Ελλάδα και ξεκίνησε, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γιούτα, τις πρώτες μεταμοσχεύσεις καρδιάς στην Ελλάδα.

Ενα τεράστιο εγχείρημα, που για να το πραγματοποιήσει είχε προηγουμένως φροντίσει να στείλει στη Γιούτα για μετεκπαίδευση γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων (καρδιοχειρουργό, λοιμωξιολόγο, παθολογοανατόμο). Μέσω αυτής της συνεργασίας μεταξύ των δύο Πανεπιστημίων το 2001 ήρθα και εγώ για μετεκπαίδευση στη Γιούτα.

Ποιος ήταν ο στόχος της δικής σας μετεκπαίδευσης στη Γιούτα;

Εκείνη τη χρονιά, το 2001, ολοκλήρωνα στην Αθήνα την πειραματική διδακτορική μου διατριβή, η οποία ήταν εστιασμένη στις τεχνητές καρδιές και τη μηχανική υποστήριξη της κυκλοφορίας του αίματος, και ο καθηγητής Νανάς μού πρότεινε να μεταβώ στη Γιούτα και να χρησιμοποιήσω τη γνώση που απέκτησα από την ερευνητική μου δουλειά στα πειραματόζωα, ώστε να μετεκπαιδευτώ στα ίδια αντικείμενα, αλλά αυτή τη φορά σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια που θεραπεύονταν με τις νεότερες τεχνητές καρδιές, τις ούτω καλούμενες «συσκευές μηχανικής υποστήριξης καρδιάς» (VAD).

Επιδίωξή μας ήταν να επιστρέψω στην Ελλάδα και να ξεκινήσουμε πρόγραμμα με αυτές τις συσκευές μηχανικής υποστήριξης καρδιάς στους ασθενείς μας. Ετσι και έγινε. Στη Γιούτα εξειδικεύτηκα στον χειρισμό αυτών των ασθενών και παράλληλα εκπόνησα και νέες κλινικές ερευνητικές μελέτες που βοήθησαν στην περαιτέρω βελτίωση αυτής της θεραπευτικής μεθόδου (2001–2003).

Δύο χρόνια μετά, το 2003, επέστρεψα στην Αθήνα και μαζί με τον καθηγητή Νανά, τον διεθνούς φήμης καρδιοχειρουργό Μαγκντί Γιακούμπ και τον συνεργάτη του Στέργιο Θεοδωρόπουλο ξεκινήσαμε στην Αθήνα το πρώτο πρόγραμμα χρόνιας μηχανικής υποστήριξης της κυκλοφορίας σε Ελληνες ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.

Ποια ήταν η ιδιαιτερότητα αυτών των «συσκευών μηχανικής υποστήριξης καρδιάς» (VAD);

Αντί να αφαιρείται τελείως η ανεπαρκούσα καρδιά και να μπαίνει στη θέση της μια μεγάλη τεχνητή καρδιά, τοποθετείται σε σειρά δίπλα από την ανεπαρκούσα καρδιά μια μικρότερη «συσκευή μηχανικής υποστήριξης καρδιάς», η οποία σπρώχνει συνεχώς το αίμα μπροστά υποστηρίζοντας το κυκλοφορικό σύστημα των ασθενών. Εκείνη την περίοδο (μεταξύ 2003-2007) κάναμε κάποιες παρατηρήσεις στο πρόγραμμά μας στην Αθήνα, που αποτέλεσαν και το έναυσμα για το επόμενο βήμα στη ζωή μου.

Οπως είναι γνωστό, οι «συσκευές μηχανικής υποστήριξης καρδιάς» (VAD) χρησιμοποιούνται κυρίως ως «γέφυρα» μέχρι να βρεθεί συμβατός δότης και να γίνει η μεταμόσχευση καρδιάς. Βασική διαπίστωσή μας λοιπόν (όπως και άλλων σε άλλα κέντρα του εξωτερικού) ήταν ότι μερικές ανεπαρκούσες καρδιές, γύρω στο 10% με 15%, όταν «ξεκουράζονταν» κατά την διάρκεια αυτής της μηχανικής υποβοήθησης είχαν την ικανότητα να αναρρώνουν και να βελτιώνουν σημαντικά τη λειτουργικότητά τους.

Και με μεγάλη μας έκπληξη βλέπαμε ασθενείς μας με τελικού σταδίου καρδιακή ανεπάρκεια, να μη χρειάζονται πλέον μεταμόσχευση καρδιάς, αλλά να μπορούν να συνεχίζουν τη ζωή τους με την δική τους καρδιά, η οποία εν τω μεταξύ, μέσω της τεχνητής βοήθειας, είχε «αναστηθεί» σαν τον Λάζαρο!

Τι εννοείται ότι αυτές οι ιατρικές παρατηρήσεις αποτέλεσαν το έναυσμα για το επόμενο βήμα στη ζωή σας;

Η καρδιακή ανάρρωση αποτελεί ένα πεδίο το οποίο μπορεί να αλλάξει δραματικά τον τρόπο με τον οποίο θεραπεύουμε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί μία σύγχρονη επιδημία, για την οποία τα Συστήματα Υγείας σε όλες τις χώρες ξοδεύουν περισσότερα από όσο κοστίζουν όλοι οι τύποι καρκίνου μαζί!

Εμπνεόμενος λοιπόν από τις προαναφερθείσες εκπληκτικές ιατρικές μας παρατηρήσεις που άγγιζαν τα όρια του «ιατρικού θαύματος», το 2008 γύρισα στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Γιούτα με στόχο να ξεκινήσουμε το πασίγνωστο πλέον Πρόγραμμα Καρδιακής Ανάρρωσης (Utah Cardiac Recovery Program -UCAR). Αυτό λοιπόν που ερευνάμε εντατικά τώρα είναι, να ανακαλύψουμε ποια είναι τα κλινικά χαρακτηριστικά και ποιοι οι βιολογικοί μηχανισμοί που οδηγούν μια τελικού σταδίου ανεπαρκούσα καρδιά, στο να αναρρώσει, ώστε να μπορούμε στο μέλλον να ενεργοποιούμε αυτά τα βιολογικά μονοπάτια με φάρμακα και να μην φτάσει καν ο ασθενής σε προχωρημένο στάδιο καρδιακής ανεπάρκειας και να μη χρειάζεται ούτε τεχνητές καρδιές, ούτε μεταμοσχεύσεις καρδιάς.

Υπάρχουν στην ομάδα σας στη Γιούτα άλλοι καρδιολόγοι και ερευνητές από την Ελλάδα;

Στην Ελλάδα έχουμε άριστους γιατρούς. Δεν έχουνε τίποτα να ζηλέψουνε σε κλινικό επίπεδο οι γιατροί στην Ελλάδα! Εγώ τι είμαι; Προϊόν της Ελληνικής Ιατρικής Εκπαίδευσης είμαι. Αλλού είναι τα προβλήματα της Ελλάδας μας. Ελλειψη οργάνωσης, αναξιοκρατία, διαφθορά. Βέβαια και έχω φροντίσει στο πρόγραμμά μας να εργάζονται και άλλοι Ελληνες καρδιολόγοι και καρδιοχειρουργοί, αλλά και αρκετοί εκπαιδευόμενοι. Κάποιοι από αυτούς γυρίζουν στην Ελλάδα, κάποιοι μένουν στην Αμερική, όπως τα φέρει η ζωή.

Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι με αυτό τον τρόπο κρατάμε αμοιβαία επωφελείς δίαυλους επικοινωνίας! Πρέπει να στήσουμε και άλλες τέτοιες «γέφυρες» με τέτοια μεγάλα θεραπευτικά και ερευνητικά κέντρα. Με τέτοιες «γέφυρες» επωφελείται η πατρίδα μας με πολλούς και διάφορους τρόπους και μηχανισμούς. Παρεμπιπτόντως, η Ελληνική Κοινότητα της Γιούτα αριθμεί περίπου 20.000 Ελληνες, πολύ δεμένους μεταξύ τους! Οι περισσότεροι είχαν έρθει στη Γιούτα στις αρχές του 20ού αιώνα για να δουλέψουν στα ορυχεία χαλκού και έβαλαν πολύ γερές συνεκτικές βάσεις σε αυτή την καταπληκτική κοινότητα.

Πρέπει να εξετάζουμε συχνά την καρδιά μας;

Οταν ένας άνθρωπος δεν έχει ούτε δύσπνοια, ούτε πόνο στο στήθος ή στις γύρω περιοχές, ούτε κουράζεται εύκολα, ούτε έχει αδικαιολόγητα πρηξίματα στα πόδια και γενικά δεν έχει κανένα απολύτως ενόχλημα και σύμπτωμα που να μπορεί να σχετιστεί με καρδιακό νόσημα, τότε δεν υπάρχει αποδεδειγμένο όφελος από το να τρέχει να κάνει προληπτικές καρδιολογικές εξετάσεις. Επιβάλλεται να κάνουμε προληπτικά εξετάσεις όπως η μαστογραφία και το τεστ Παπανικολάου, αλλά όχι στεφανιογράφημα ή τεστ κόπωσης.

Ο ύπνος είναι σημαντικός για την υγεία της καρδιάς;

Η άπνοια στον ύπνο για την οποία έχουμε μάθει πολλά τα τελευταία χρόνια, κάνει πολύ κακό στην καρδιά και έχει αποδειχτεί, ότι όσοι αγνοούν τη συγκεκριμένη πάθηση έχουν κακή πρόγνωση όσον αφορά τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Επιπλέον, όταν δεν κοιμόμαστε αρκετά, είναι επίσης κακό για την υγεία μας. Μία πρόσφατη μεγάλη μελέτη έδειξε, ότι οι άνθρωποι οι οποίοι κοιμούνται λιγότερο από 6 ώρες τη μέρα, έχουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων στο μέλλον.

«Μου έκανε την καρδιά κομμάτια». Τι σημαίνει για έναν καρδιολόγο;

Είναι αποδεδειγμένο, ότι η ψυχολογική κατάσταση επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την καρδιά. Επίσης βλέπουμε πολύ συχνά ηλεκτροκαρδιογραφήματα με παθολογικά ευρήματα σε ασθενείς με προβλήματα στον εγκέφαλο. Ομως αυτός ο σημαντικότατος σύνδεσμος εγκεφάλου και καρδιάς δυστυχώς δεν έχει ακόμα διερευνηθεί επαρκώς.

Μέσα στα επόμενα 10-15 χρόνια αναμένουμε επιτέλους μεγάλη πρόοδο και εξέλιξη στις Νευροεπιστήμες, παρόμοια με την πρόοδο που ευτυχήσαμε να δούμε τα τελευταία 25 χρόνια στην Καρδιολογία. Στην Ιατρική δεν είναι όλα άσπρο μαύρο. Υπάρχουν ακόμα πάμπολλες γκρι ζώνες, που δεν γνωρίζουμε καλά και δεν έχουμε ακόμα μελετήσει ικανοποιητικά.

Οι γιατροί πάντως χαρακτηρίζεστε από μια πεζότητα…

Τείνω να συμφωνήσω με αυτή τη διαπίστωση (γέλια). Γι’ αυτό και εγώ είμαι εδώ και 30 χρόνια με την σύζυγό μου, που είναι αρχιτεκτόνισσα και αναστηλώτρια μνημείων για να διατηρώ μία ορθάνοιχτη πύλη στην κουλτούρα και τον πολιτισμό (γέλια).

Η σύζυγός μου είναι αυτή η οποία με έσπρωξε αποφασιστικά προς την ακαδημαϊκή ιατρική σταδιοδρομία. Το να προσπαθείς να κάνεις και τον κλινικό γιατρό και τον δάσκαλο στο πανεπιστήμιο και τον ιατρικό ερευνητή και ταυτόχρονα να προσπαθείς να είσαι και καλός πατέρας και σύζυγος είναι κάτι πολύ απαιτητικό, που χωρίς βοήθεια, στήριξη και κατανόηση είναι πρακτικά αδύνατο να τα καταφέρεις.

Στοιχεία επικοινωνίας:
Τηλ: 801-5852340
Email: stavros.drakos@hsc.utah.edu

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available