Πόσοι είναι οι φτωχοί της Ελλάδας;

Φωτογραφία: «Ε.Κ.»/Δήμητρα Ποντοπόρου.

Παρότι καθημερινό θέμα στις ειδήσεις είναι οι συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων, ποιος μιλάει για τους Ελληνες απόρους και για αυτούς που καθημερινά έρχονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο της φτώχειας; Πώς ορίζεται η ακραία φτώχεια στη χώρα μας σήμερα; Πόσοι είναι οι φτωχοί στην Ελλάδα; Σε τι κατάσταση ζουν;

Οι εικόνες στο κέντρο της Αθήνας με μία λέξη μπορούν να περιγραφούν: εξαθλίωση. Και ίσως να είναι λίγη, για να περιγράψει την τραγικότητα της ζωής των ανθρώπων που έχουν βρεθεί χωρίς δουλειά, που δεν έχουν να πληρώσουν λογαριασμούς, που το εισόδημά τους δεν φτάνει για να ταΐσουν τα παιδιά τους, για να νοικιάσουν ένα διαμέρισμα, που απαγκιάζουν στα υπόστεγα των δρόμων. Πρόσωπα τρομακτικά και τρομαγμένα ταυτόχρονα στο κέντρο της πρωτεύουσας και η μυρωδιά της βρώμας, της απλυσιάς από την ανέχεια και την κατάθλιψη, την εγκατάλειψη, συναγωνίζεται την μπόχα από τις εξατμίσεις των λεωφορείων.

Πώς ορίζεται η φτώχεια στην Ελλάδα σήμερα;

Η Ελλάδα καυχιόταν πως ήταν μια χώρα όπου όλοι σχεδόν είχαν τουλάχιστον ένα άλφα επίπεδο διαβίωσης. Τι συμβαίνει σήμερα;

Καταρχήν χρειάζεται να ορίσουμε ποιος είναι ο φτωχός. Επίσημες στατιστικές στην Ευρώπη χρησιμοποιούν τον όρο «σχετική φτώχεια», που ορίζεται ως το ποσοστό των πολιτών της χώρας που έχουν εισόδημα μικρότερο από το 60% του διάμεσου εισοδήματος, του εισοδήματος δηλαδή του πολίτη που βρίσκεται στο μέσον της εισοδηματικής κατανομής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ερευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) 2017 το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών της χώρας εκτιμήθηκε σε 15.106 ευρώ. Το κατώφλι της φτώχειας ανέρχεται στο ποσό των 4.560 ευρώ ετησίως ανά άτομο και σε 9.576 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο παιδιά κάτω των 14 ετών.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, το όριο της ακραίας φτώχειας για ένα άτομο με ενοίκιο στην Αθήνα υπολογίζεται τουλάχιστον στα 400 ευρώ και για οικογένεια με δύο παιδιά (8 και 14 ετών) που πληρώνει ενοίκιο στα 1000 ευρώ.

(EUROKINISSI/ ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ)

Το όριο αυτό όμως στην πραγματικότητα είναι τεχνητό. Μας δείχνει πόσοι πολίτες απέχουν από τον εισοδηματικό μέσο όρο της κοινωνίας, αλλά δεν μας λέει τίποτα για το πόσο πραγματικά φτωχοί είναι σε σχέση με το κόστος διαβίωσης. Αυτό μπορεί να κριθεί από το πόσα χρήματα χρειάζονται για να γεμίσουν το «καλάθι του νοικοκυριού» τους με στοιχειώδη τρόφιμα για το μήνα και να πληρώσουν τους λογαριασμούς και το νοίκι τους.

Στην πραγματικότητα,για να ανταπεξέλθει και στις πάγιες οικονομικές υποχρεώσεις του ένας Ελληνας σήμερα, χρειάζεται πολύ περισσότερα χρήματα κατ’ άτομο. Βεβαίως το κόστος διαβίωσης διαφέρει ανάλογα με το μέγεθος του νοικοκυριού, τον τόπο διαμονής και από το αν μένουν ή όχι σε ιδιόκτητο σπίτι.

Για παράδειγμα, η διαμονή στις σχετικά ασφαλείς γειτονιές στο κέντρο της Αθήνας έχει γίνει απλησίαστη, με τιμές ενοικίασης των μικρών διαμερισμάτων των 40 τετραγωνικών να κυμαίνονται από 400-500 ευρώ. Το ελάχιστο μέσο καθαρό μηνιαίο εισόδημα για την αντιμετώπιση των βασικών αναγκών των νοικοκυριών (πάγιες δαπάνες, έξοδα διαβίωσης κ.λ.π.) της χώρας ανέρχεται, κατά δήλωσή τους (ΕΛΣΤΑΤ 2017) σε 1.720 ευρώ.

Φωτογραφία: «Ε.Κ.»/Δήμητρα Ποντοπόρου.

 Πόσοι έχουν μηνιαία εισοδήματα κάτω από το όριο ακραίας φτώχειας;

Το 2009 το ποσοστό της ακραίας φτώχειας στην Ελλάδα δεν ξεπερνούσε το 2,2% του πληθυσμού. Το 2011, το ποσοστό ανέβηκε σε 8,9%. Το 2015 στο 15%, δηλαδή σε 1.647.703 πολίτες.Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2017, το 50% των φτωχών κατέχουν εισόδημα κάτω από 3.178 ευρώ, ετησίως, ανά άτομο. Ακόμη χειρότερα, με βάση τα στοιχεία της Ερευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής 2017, o πληθυσμός που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό ανέρχεται στο 34,8%, δηλαδή σε 3.701.800 άτομα του πληθυσμού της χώρας.

Τα παραπάνω στοιχεία συμφωνούν και με τη EUROSTAT (2017): Σε συνθήκες φτώχειας βρίσκεται το 21,2% του πληθυσμού, σε συνθήκες ένδειας το 22,4%, σε οικογένεια αντιμέτωπη με τον κίνδυνο της ανεργίας ζει το 17,2% του πληθυσμού. Τα αντίστοιχα μέσα ποσοστά στην ΕΕ είναι 17,3%, 7,5% και 10,4%. Από τις χώρες της ΕΕ σε χειρότερη κατάσταση από την Ελλάδα είναι μόνο η Βουλγαρία και η Ρουμανία.

 Πώς επιβιώνουν οι φτωχοί Ελληνες;

Κάποιοι από αυτούς ζουν ακόμη από τις αποταμιεύσεις που πλέον τείνουν να εξαντλούνται, ή βοηθιούνται από άλλα μέλη της οικογένειας με σταθερό εισόδημα (συντάξεις παππούδων). Αλλοι αφήνουν απλήρωτους λογαριασμούς (ενοίκια, ΔΕΚΟ, πιστωτικές κάρτες). Το ποσοστό του φτωχότερου 20% του πληθυσμού που είχε αφήσει απλήρωτους λογαριασμούς ΔΕΚΟ (ηλεκτρικού ρεύματος, ύδρευσης) το 2015 είχε φτάσει το 65,4%.

Επίσης, από την έναρξη της κρίσης μέχρι σήμερα μειώθηκε κατακόρυφα η κατανάλωση των νοικοκυριών ακόμη και σε βασικά αγαθά, όπως το γάλα και το ψωμί.

Κάποια επιδόματα δίνονται, αλλά δεν είναι επαρκής βοήθεια. Η αισιοδοξία εξαιτίας των προεκλογικών μικροπαροχών και υποσχέσεων είναι αμυδρή μπροστά στο βαθύ ερώτημα «Πόσο ακόμα θα αντέξουν τα νοικοκυριά αυτής της χώρας με υπονομευμένη τη βάση της οικονομίας;».

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available