Συνωμοσιολογία στην ηλεκτρονική εποχή

Φωτογραφία αρχείου: EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ.

Σε όλον τον Κόσμο, βεβαίως και στην Ελλάδα, θεωρίες συνωμοσίας και σενάρια βασισμένα στην φαντασία έχουν πάντοτε σημαντική θέση στην προσπάθεια του κόσμου να αναλύσει και να κατανοήσει τα πολιτικά και οικονομικά δεδομένα και τις εξελίξεις.

Συχνά διατυπώνονται απόψεις ότι τον Κόσμο κυβερνούν πανίσχυρες σκοτεινές δυνάμεις, οι οποίες εκ του αφανούς τραβούν τα νήματα και κατευθύνουν τις τύχες των λαών.

Πρέπει να σημειωθεί από την αρχή ότι θα ήταν απλοϊκό να μη δεχτεί κανείς ότι ισχυρά συμφέροντα και μεγάλες οικονομικές οντότητες, εκ της φύσεως των πραγμάτων, ασκούν ισχυρή επίδραση στις εθνικές αλλά και τις παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις.

Οπως είναι αναμφισβήτητο ότι τόσο στο εσωτερικό κάθε χώρας όσο και στην διεθνή σκηνή, οι ισχυροί πολιτικοί σχηματισμοί και οι μεγάλες δυνάμεις ασκούν επιρροή τουλάχιστο ευθέως ανάλογη με την δύναμη και τα συμφέροντά τους. Η απόσταση όμως μεταξύ αυτής της πραγματικότητας και της πεποίθησης ότι οι λαοί κατευθύνονται, σαν μαριονέτες, από αόρατες δυνάμεις, είναι τεράστια και αγεφύρωτη.

Και όμως αυτό συμβαίνει με όλες εκείνες τις θεωρίες συνωμοσίας όπου συχνά προσωπική ή ομαδική ψυχολογία, έλλειψη ενημέρωσης και συχνότερα αδυναμία κατανόησης, οδηγεί τεράστιο αριθμό συνανθρώπων μας να ασπάζεται απόψεις που αποδίδουν σε υπάρχοντες μεν αλλά φυσιολογικούς πολιτικούς ή οικονομικούς παράγοντες, προσωποποιημένη μορφή ή ιδιότητα συγκεκριμένου οργανισμού.

Ετσι, στον διεθνή τομέα συχνά ακούμε να λέγεται ότι υπάρχει Παγκόσμιο Διευθυντήριο από οργανώσεις όπως η Bilderberg Society, η Trilateral Commission, ο Σιωνισμός, ο Μασονισμός και τόσοι άλλοι… Στην Ελλάδα, ας θυμηθούμε, συχνά πίσω από κάθε, συνήθως αρνητική, εξέλιξη βλέπαμε και ίσως πολλοί εξακολουθούν να διακρίνουν «ξένο δάκτυλο», τον διεθνή Ιμπεριαλισμό, την CIA, κλπ.

Σήμερα βέβαια η νοοτροπία αυτή έχει πάρει μοντέρνα μορφή, ψευδομαρξιστικής προέλευσης, αναφερόμενη στους «εχθρούς του λαού» που αντιμάχονται την κυβερνητική προσπάθεια εξυπηρέτησης των συμφερόντων των λαϊκών μαζών.

Δεν πρέπει βεβαίως να παραλειφθεί η μνεία της πρόσφατης επινόησης των «Fake» News Media που, όταν ασκούν έλεγχο στην εξουσία, κατηγορούνται για συνωμοσία συστηματικής διαστρέβλωσης της πραγματικότητας.

Φαντασία, άγνοια, αφέλεια, υπερβολές και πολύ συχνά ιδιοτελή και υστερόβουλα ελατήρια δημιουργούν και κυκλοφορούν ή ανέχονται κάθε είδους τέτοιες θεωρίες συνωμοσίας και σκοτεινών δυνάμεων.

Και δεν είναι υπερβολή να σημειωθεί ότι η αντιπαράθεση ανάμεσα στην υπό ποίκιλλες μορφές και ερμηνείες αληθινή πραγματικότητα και την συνωμοσιολογία, ιδιαίτερα στη σημερινή ηλεκτρονική εποχή και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει επεκταθεί κατά τρόπο παγκόσμιο.

Από την μια μεριά οι άπειρες σε αριθμό και μέγιστης ανευθυνότητας και φαντασίας ατομικές ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης δίνουν πλανητικές διαστάσεις σε κάθε ευφάνταστη η και υστερόβουλη θεωρία. Από την άλλη όμως μεριά, οι δυνατότητες άμεσης και εμπεριστατωμένης εξακρίβωσης, η περίφημη και πολύτιμη fact-checking προσφορά του Διαδικτύου δίδει άμεση ευχέρεια διασταύρωσης, επαλήθευσης ή διάψευσης.

Ετσι, ο πολίτης της σημερινής κοινωνίας, παρά την ριζική αλλαγή του σκηνικού της πληροφόρησης και της ενημέρωσης, ευρίσκεται και πάλι εκεί που ήταν ο άνθρωπος από την αρχή της κοινωνικής συμβίωσης. Αντιμέτωπος, δηλαδή, με την ανάγκη και την βασική πολιτική και κοινωνική του υποχρέωση να χρησιμοποιήσει την κοινή του λογική παραμερίζοντας όσα οι συνωμοσιολόγοι ή στην καλλίτερη περίπτωση οι αφελείς θέλουν να τον κάνουν να πιστέψει.

Θεμελιώδες, λοιπόν και δύσκολο καθήκον το φίλτρο της κοινής μας λογικής που είναι όμως απαραίτητο για να μπορέσει κανείς να πορευτεί στον σημερινό λαβύρινθο της ενημέρωσης και πληροφόρησης όπως τον δημιουργεί η ηλεκτρονική πραγματικότητα.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *