Κύπρος: 45 χρόνια από το άφρον και προδοτικό πραξικόπημα της Χούντας το 1974

Η Ολομέλεια της Βουλής καταδίκασε σε ειδική συνεδρία τις μαύρες επετείους του πραξικοπήματος και της εισβολής. Στη φωτογραφία μονόλεπτη σιγή στη μνήμη των πεσόντων (Σταύρος Ιωαννίδης/ΓΤΠ).

ΛΕΥΚΩΣΙΑ. 45 χρόνια μετά, η Κύπρος δεν ξεχνά την αφετηρία της εθνικής τραγωδίας, το άφρον και προδοτικό πραξικόπημα της Χούντας στις 15 Ιουλίου 1974 που άνοιξε την κερκόπορτα στον τουρκικό «Αττίλα» που εισέβαλε στο νησί πέντε μέρες μετά, στις 20 Ιουλίου 1974, σκορπώντας το θάνατο και την καταστροφή.

Στις 8.20 το πρωί ώρα που εκδηλώθηκε το πραξικόπημα ήχησαν για μια ακόμη χρονιά οι σειρήνες συναγερμού. Το καθιερωμένο μνημόσυνο, για όσους έπεσαν κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος, προς προάσπιση της νομιμότητας και της Δημοκρατίας, τελέστηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β’ στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στη Λευκωσία.

Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας εκπροσώπησε ο Υπουργός Οικονομικών, ενώ παρόντες ήταν επίσης ο Πρόεδρος της Βουλής, ο Υπουργός Άμυνας, ο Πρέσβης της Ελλάδας στην Κύπρο, αρχηγοί και εκπρόσωποι κομμάτων,  η Εθνική Φρουρά, η ΕΛΔΥΚ, η αστυνομία και συγγενείς των πεσόντων.

Επιμνημόσυνη ομιλία εκφώνησε ο Πρόεδρος της ΕΔΕΚ Μαρίνος Σιζόπουλος ο οποίος είπε ότι «ο χρόνος δεν έχει επουλώσει τις πληγές. Τα επακόλουθα της προδοσίας και της τραγωδίας πιο επικίνδυνα από ποτέ σημαδεύουν τη ζωή και τις σκέψεις μας. Στην Κύπρο ζούμε ακόμα τις συνθήκες της τραγωδίας και της αβεβαιότητας».

Ακολούθησε στις 11 το πρωί ειδική συνεδρία της Ολομέλειας της Βουλής για καταδίκη των μαύρων επετείων του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής.

Το μήνυμα του Προέδρου: Ημέρα ντροπής

Σε  γραπτό του μήνυμα για τη μαύρη επέτειο, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης κάνει λόγο για ευκαιρία αναστοχασμού και περισυλλογής, καταδεικνύοντας ότι η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε το πραξικόπημα και έκτοτε συνεχίζει να καταπατά το διεθνές δίκαιο και να θέτει σε αμφισβήτηση την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

«Είναι μέρα ντροπής», σημειώνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, υπογραμμίζοντας ότι ηγεσία και λαός έχουμε υπέρτατο καθήκον «να αντιμετωπίσουμε τη συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή και τις νέες επιθετικές ενέργειες, για να  εμπεδώσουμε και την ελευθερία στην πατρίδα μας και την απαλλαγή της από την κατοχή».

«Η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε το πραξικόπημα ως πρόσχημα» σημειώνει, «προκειμένου να υλοποιήσει τους από καιρό σχεδιασμούς της και έκτοτε συνεχίζει να καταπατά το διεθνές δίκαιο και  να θέτει σε αμφισβήτηση την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Αναφέρει επίσης ότι σήμερα με τη βεβαιότητα ότι το δημοκρατικό πολίτευμα λειτουργεί στέρεα στη χώρα μας, δεν πρόκειται να επιτρέψουμε ξανά με οποιονδήποτε τρόπο και με οποιαδήποτε δικαιολογία να διασαλευτεί η συνταγματική τάξη στην Κύπρο.

«Οι σειρήνες που ήχησαν και σήμερα μάς θυμίζουν την τραγωδία και το τίμημα της προδοτικής πράξης. Είναι μέρα ντροπής για  όσους καπηλευόμενοι τα εθνικά ιδεώδη κατέλυσαν τη δημοκρατία  και έθεσαν σε κίνδυνο την πατρίδα. Είναι, όμως, και μέρα τιμής για όσους υπερασπίστηκαν τη δημοκρατία και την πατρίδα μας έναντι του πραξικοπήματος» τονίζει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης.

Κόμματα και οργανώσεις καταδικάζουν επίσης το πραξικόπημα της Χούντας και διοργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις μνήμης και τιμής.

Μνημόσυνο και των λοκατζήδων

Να σημειωθεί ότι για μια ακόμη φορά τελέστηκε παράλληλα στον ίδιο χώρο στο Κοιμητήριο Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και τρισάγιο υπέρ ανάπαυσης των ψυχών των ευρισκομένων σε διατεταγμένη υπηρεσία την ημέρα του πραξικοπήματος κατά την 15ην Ιουλίου 1974. Πρόκειται για τους λοκατζήδες που σκοτώθηκαν κατά την επίθεση στο Προεδρικό Μέγαρο και μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμεναν αμνημόνευτοι με το στίγμα του πραξικοπηματία.

Στους τάφους των λοκατζήδων στεφάνια κατατέθηκαν μεταξύ άλλων εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας από την Αναπληρώτρια Κυβερνητική Εκπρόσωπο Κλέλια Βασιλείου, εκ μέρους του Αρχιεπισκόπου από τον Επίσκοπο Μεσαορίας Γρηγόριο και εκ μέρους του Προέδρου της Βουλής, από τον Πρόεδρο του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου.

«Αλέξανδρος εισήλθε νοσοκομείον» το σύνθημα των πραξικοπηματιών

Η αντίστροφη μέτρηση για τη διχοτόμηση της Κύπρου ξεκίνησε όταν το 1967 την εξουσία στην Ελλάδα κατέλαβε η στρατιωτική δικτατορία. Οι σχέσεις μεταξύ αυτού του καθεστώτος και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μακάριου ΙΙΙ ήταν τεταμένες.

Με το σήμα «Αλέξανδρος εισήλθε νοσοκομείον», ο επικεφαλής των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο ταξίαρχος Μ. Γεωργίτσης ανήγγειλε στην ηγεσία της ελληνικής χούντας, το πρωί της 15ης Ιουλίου 1974, την έναρξη του πραξικοπήματος ενάντια στον δημοκρατικά εκλεγμένο Πρόεδρο της Κύπρου.

Νωρίς το πρωί της Δευτέρας, 15 Ιουλίου 1974, ο Μακάριος επέστρεφε στο Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία από την εξοχική του κατοικία στο Τρόοδος, όπου είχε περάσει το Σαββατοκύριακο. Όπως είχε ανακοινωθεί, την ώρα εκδήλωσης του πραξικοπήματος, ο Μακάριος δεχόταν μια ομάδα ελληνοπαίδων από την Αίγυπτο.

Όταν τα πυρά πύκνωσαν και το Προεδρικό Μέγαρο άρχισε να κανονιοβολείται από τα τεθωρακισμένα της Εθνικής Φρουράς, ο Μακάριος, «αφού προστάτευσε πρώτα τους μικρούς του επισκέπτες» – σύμφωνα με τα όσα γνωστοποιήθηκαν τις ημέρες εκείνου του χάους –  στη συνέχεια διέφυγε από τη μοναδική αφύλακτη δίοδο, που υπήρχε στα δυτικά του Προεδρικού Μεγάρου. Κατέφυγε στη Μονή Κύκκου και στη συνέχεια στην Πάφο. Και ενώ οι πραξικοπηματίες θεωρούσαν τον Μακάριο νεκρό και το ανακοίνωναν συνεχώς μέσω του ΡΙΚ, αυτός ήταν ζωντανός και απηύθυνε μήνυμα μέσω ενός αυτοσχέδιου ραδιοσταθμού της Πάφου όπου δήλωνε στο λαό:

«Ελληνικέ Κυπριακέ Λαέ! Γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Γνωρίζεις, ποιος σου ομιλεί. Είμαι ο Μακάριος. Είμαι εκείνος, τον οποίο συ εξέλεξες δια να είναι ο ηγέτης σου. Δεν είμαι νεκρός. Είμαι ζωντανός. Και είμαι μαζί σου, συναγωνιστής και σημαιοφόρος εις τον κοινόν αγώνα. Το πραξικόπημα της χούντας απέτυχε. Εγώ ήμουν ο στόχος της και εγώ, εφόσον ζω, η Χούντα εις την Κύπρον δεν θα περάσει. Η Χούντα αποφάσισε να καταστρέψει την Κύπρο. Να την διχοτομήσει. Αλλά δεν θα το κατορθώσει. Πρόβαλε παντοιοτρόπως αντίσταση εις την Χούντα. Μη φοβηθείς. Ενταχθείτε όλοι εις τα νομίμους δυνάμεις του κράτους. Η Χούντα δεν πρέπει να περάσει και δεν θα περάσει. Νυν υπέρ πάντων ο αγών».

Ο Μακάριος επιβιβάστηκε σε βρετανικό στρατιωτικό αεροσκάφος και μέσω Μάλτας μετέβη στο Λονδίνο, όπου την επομένη, 17 Ιουλίου, συναντήθηκε με τον Βρετανό πρωθυπουργό Χάρολντ Ουϊλσον και τον Υπουργό Εξωτερικών Τζέιμς Κάλαχαν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν την υποστήριξη της ανεξαρτησίας της Κύπρου και κάλεσαν όλα τα κράτη να πράξουν το ίδιο, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσιγκερ απέρριψε πρόταση για υποστήριξη του ανατραπέντος καθεστώτος Μακαρίου.

Χρησιμοποιώντας το πραξικόπημα ως πρόσχημα, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο πέντε ημέρες αργότερα. Σε μια εισβολή δύο φάσεων, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, και παρά τις εκκλήσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ [Ψήφισμα 353 (1974)] και τη γρήγορη αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης στο νησί, η Τουρκία κατέλαβε το 36,2 τοις εκατό της εδαφικής επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας και εκτόπισε βίαια περίπου 200.000 Ελληνοκυπρίους από τις εστίες τους. Άλλοι 20.000 Ελληνοκύπριοι, οι οποίοι παρέμειναν στις κατεχόμενες περιοχές, εξαναγκάστηκαν και αυτοί τελικά να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να αναζητήσουν καταφύγιο στις ελεγχόμενες από την κυπριακή Κυβέρνηση περιοχές. Μέχρι τον Απρίλιο 2013 λιγότεροι από 328 εγκλωβισμένοι Ελληνοκύπριοι και 109 Μαρωνίτες παρέμεναν στις κατεχόμενες περιοχές.

Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι εξακολουθούν να αγνοούνται από τις διακοινοτικές μάχες του 1963 – ’64 και την τουρκική εισβολή του 1974.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available