GR US

16 Μαρτίου, όταν ο ιός εισχώρησε στη Γουόλ Στριτ

Εθνικός Κήρυξ

Το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. (AP Photo/Craig Ruttle, File)

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Το κραχ στο Χρηματιστήριο της 16ης Μαρτίου ήταν μέρος μιας ευρύτερης κρίσης ρευστότητας που απειλούσε τη βιωσιμότητα των εταιρειών και των Δήμων της Αμερικής.

Οπως γράφει χαρακτηριστικά η εφημερίδα «Wall Street Journal», ο διευθύνων σύμβουλος της State Street Corp., Ρόναλντ Ο’Χάνλεϊ (Ronald O'Hanley) δέχτηκε μία επείγουσα κλήση στο γραφείο του στο κέντρο της Βοστώνης. ηταν 8 π.μ. τη Δευτέρα 16 Μαρτίου.

Ενας ανώτερος υποδιευθυντής τού είπε ότι εταιρικοί ταμίες και διαχειριστές συντάξεων, πανικοβλημένοι από την αυξανόμενη οικονομική ζημιά από την πανδημία Covid-19, αντλούσαν δισεκατομμύρια δολάρια από ορισμένα κεφάλαια της χρηματαγοράς. Αυτό ανάγκαζε τα ταμεία να προσπαθήσουν να πουλήσουν μερικά από τα ομόλογα που κατείχαν.

Αλλά δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου αγοραστές. Ολοι ξαφνικά ήταν απελπισμένοι για ρευστό.

Αυτός και ο αναπληρωτής, εκτελεστικός διευθυντής περιουσιακών στοιχείων Σάιρους Ταραπορεβάλα (Cyrus Taraporeval), είχαν μιλήσει το προηγούμενο βράδυ, παλεύοντας με το πώς οι επενδυτές θα ανταποκρίνονταν σε μια έκτακτη μείωση επιτοκίου από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα.

Τώρα, είχαν την απάντησή τους. Στα 34 χρόνια της οικονομικής του δραστηριότητας, ο Ο’Χάνλεϊ είχε ξεπεράσει πολλές καταστροφές, αλλά κάτι τέτοιο ποτέ.

«Η αγορά φοβάται το χειρότερο», του είπε ο κ. Ο’Χάνλεϊ.

Η 16η Μαρτίου ήταν η μέρα που ένας μικροσκοπικός ιός έφερε το χρηματοπιστωτικό σύστημα στο χείλος. Λίγοι συνειδητοποίησαν πόσο κοντά ήμασταν να υπερβούμε τελείως το χείλος.

Ο μέσος βιομηχανικός δείκτης Dow Jones σημείωσε πτώση σχεδόν 13% εκείνη την ημέρα, η δεύτερη μεγαλύτερη πτώση μιας ημέρας στην Ιστορία. Η μεταβλητότητα του Χρηματιστηρίου αυξήθηκε σε ρεκόρ υψηλό. Οι επενδυτές προσπάθησαν να ξεφορτώσουν ακόμη και ασφαλή ομόλογα, όπως τα Treasurys. Εταιρείες και κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχαναν την πρόσβαση στις αγορές δανεισμού στις οποίες βασίζονται για τη δημιουργία μισθοδοσίας και την κατασκευή σχολείων.

Τα κορυφαία κεφάλαια της χρηματιστηριακής αγοράς που ανήκουν σε μεγάλους θεσμικούς επενδυτές και αγοράζουν πολύ βραχυπρόθεσμο εταιρικό χρέος -συνήθως ασφαλές και βαρετό- είχαν εκροές 60 δισ. δολαρίων την εβδομάδα που έληξε την Τετάρτη, δήλωσε η εταιρεία χρηματοοικονομικών δεδομένων Refinitiv, μεταξύ των χειρότερων πάντα. Περίπου 56 δισ. δολάρια σε χρήματα πελατών διέφυγαν από ομόλογα.

Τα επιτόκια του βραχυπρόθεσμου εταιρικού χρέους αυξήθηκαν, χτυπώντας κορυφή στις 25 Μαρτίου στις 2,43 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων - το υψηλότερο που ήταν από τον Οκτώβριο του 2008, σύμφωνα με την Federal Reserve Bank του St. Louis.

Το χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει υποστεί πολλές πιστωτικές κρίσεις και συντριβές της αγοράς, και οι αναμνήσεις των κρίσεων του 1987 και του 2008 έθεσαν ένα υψηλό φραγμό για τη δυσλειτουργία της αγοράς. Ομως οι μακροχρόνιοι επενδυτές και όσοι ζουν στη Wall Street λένε ότι τα μέσα Μαρτίου του τρέχοντος έτους ήταν πολύ πιο σοβαρά σε σύντομο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, οι πιέσεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα ήταν ευρύτερες από ό, τι είχαν δει πολλοί.

«Η οικονομική κρίση του 2008 ήταν ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα σε αργή κίνηση», δήλωσε ο Ανταμ Λόλος (Adam Lollos, επικεφαλής της βραχυπρόθεσμης πίστωσης της Citigroup Inc. «Αυτό ήταν σαν ‘Μπουμ!’».

Ενα μπαράζ κυβερνητικών προγραμμάτων έχει τραβήξει το σύστημα από την κατάρρευση. Αυτός ο απολογισμός τού τι συνέβη σε μια από τις χειρότερες μέρες που έχουν δει ποτέ οι χρηματοπιστωτικές αγορές, από πολλά στελέχη, διαχειριστές χρημάτων και βετεράνους της Wall Street που το έζησαν, δείχνει γιατί η προσπάθεια διάσωσης ήταν τόσο επείγουσα.

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα έθεσε τη βάση για την ύφεση την Κυριακή 15 Μαρτίου. Οι περισσότεροι επενδυτές περίμεναν από την Κεντρική Τράπεζα να ανακοινώσει την τελευταία της απάντηση στην κρίση την επόμενη Τετάρτη. Αντ’ αυτού, ανακοίνωσε στις 5 μ.μ. εκείνο το απόγευμα ότι μείωσε τα επιτόκια και σχεδίαζε να αγοράσει 700 δισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα για να βοηθήσει να αποφράξει τις αγορές.

Αντί να παρηγορηθούν από τις ενέργειες της Fed, πολλές εταιρείες, κυβερνήσεις, τραπεζίτες και επενδυτές θεώρησαν την απόφαση ως λόγο προετοιμασίας για τη χειρότερη δυνατή έκβαση από την πανδημία κορωνοϊού. Μια πτώση στα ομόλογα ήταν τώρα στο δρόμο.

Ο κ. O'Χάνλεϊ ήταν σε καλή κατάσταση για να δει την κρίση να ξεδιπλώνεται. Η τράπεζά του παρέχει ζωτικής σημασίας, εάν είναι ανεπιτήδευτες, διοικητικές και λογιστικές υπηρεσίες για τους περισσότερους από τους μεγαλύτερους επενδυτές του Κόσμου, και διαχειρίζεται τον δικό του διαχειριστή χρημάτων τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Οι εταιρείες και οι διαχειριστές συντάξεων βασίζονται εδώ και πολύ καιρό σε κεφάλαια χρηματαγοράς που επενδύουν σε βραχυπρόθεσμες συμμετοχές εταιρικών και δημοτικών χρεών που θεωρούνται αρκετά ασφαλείς και ρευστές ώστε να χαρακτηριστούν ως «ισοδύναμα μετρητών». Λειτουργούν σχεδόν σαν λογαριασμοί checking, βοηθώντας τις επιχειρήσεις να διαχειρίζονται τη μισθοδοσία, να πληρώνουν μισθώσεις γραφείου και να μετακινούν μετρητά για να χρηματοδοτούν τις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Ομως εκείνη τη Δευτέρα, οι επενδυτές δεν πίστευαν πλέον ότι ορισμένα χρηματικά κεφάλαια μοιάζουν καθόλου με μετρητά. Καθώς έβγαλαν τα χρήματά τους, οι διαχειριστές αγωνίστηκαν να πουλήσουν ομόλογα για να ανταποκριθούν στις εξαγορές.