GR US

Χαμένες ζωές, χαμένος πολιτισμός: Η ξεχασμένη ιστορία των οικοτροφείων ιθαγενών Ινδιάνων

Αssociated Press

Ομάδα αυτόχθονων μαθητών που παρακολούθησαν τη Βιομηχανική Σχολή Ramona στη Σάντα Φε. Η εικόνα του τέλους του 19ου αιώνα συγκαταλέγεται μεταξύ πολλών στη συλλογή φωτογραφιών Horatio Oliver Ladd που σχετίζονται με το οικοτροφείο.(AP Photo/Susan Montoya Bryan)

ΝΤΟΥΡΑΝΓΚΟ. ΚΟΛΟΡΑΝΤΟ. Χιλιάδες παιδιά ιθαγενών Αμερικανών βρέθηκαν σε αμερικανικά οικοτροφεία που είχαν σχεδιαστεί για να «εκπολιτίζουν τους άγριους». Πολλοί πέθαναν. Πολλοί που έζησαν διεκδικούν την ταυτότητά τους, γράφει η εφημερίδα «New York Times».

Η τελευταία μέρα που θυμάται η Dzabahe να προσεύχεται με τον τρόπο των προγόνων της ήταν το πρωί της δεκαετίας του 1950 όταν μεταφέρθηκε στο οικοτροφείο.

Στο πρώτο φως, άρπαξε ένα μικρό τσαντάκι και έτρεξε στην έρημο σε ένα σημείο που βλέπει στον ανατέλλοντα ήλιο για να ψεκάσει το taa dih'deen -ή τη γύρη του καλαμποκιού- προς τις τέσσερις κατευθύνσεις, προσφέροντας τιμή για τη νέα μέρα.

Της δόθηκε ένα φόρεμα για να φορέσει και έκοψαν τα μακριά μαλλιά της - κάτι που είναι ταμπού στον πολιτισμό των Ναβάχο. Πριν αποσταλεί στον κοιτώνα, της αφαίρεσαν ένα ακόμη πράγμα: το όνομά της.

«Εχεις ένα σύστημα πεποιθήσεων. Εχεις έναν τρόπο ζωής που έχεις ήδη αγκαλιάσει», είπε η Μπέσι Σμιθ (Bessie Smith), τώρα 79 χρόνων, η οποία συνεχίζει να χρησιμοποιεί το όνομα που της δόθηκε στο πρώην οικοτροφείο στην Αριζόνα. «Και μετά στο αφαιρούν τόσο άνετα», είπε. «Είναι σαν να έχεις παραβιαστεί».

Αssociated Press

Φωτογραφία αρχείου στο Κέντρο Νοτιοδυτικής Ερευνας στο Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού στο Albuquerque του Νέου Μεξικού. (AP Photo/Susan Montoya Bryan)

Οι πρόσφατες ανακαλύψεις μη αναγνωρισμένων τάφων σε κυβερνητικά σχολεία για παιδιά αυτόχθονων παιδιών στον Καναδά -215 τάφοι στη Βρετανική Κολομβία, 750 ακόμη στο Σασκάτσουαν- εμφανίστηκαν σαν ένας μακρύς ξεχασμένος εφιάλτης.

Αλλά για πολλούς αυτόχθονες ανθρώπους στον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο εφιάλτης δεν ξεχάστηκε ποτέ. Αντίθετα, οι ανακαλύψεις είναι μια υπενθύμιση για το πόσοι αυτόχθονες Αμερικανοί ήταν εν ζωή προϊόντα ενός πειράματος για την απομάκρυνση των παιδιών από τις οικογένειες και τον πολιτισμό τους.

Πολλοί από αυτούς αγωνίζονται ακόμη να κατανοήσουν ποιοι ήταν και ποιοι είναι.

Τον ενάμισι αιώνα που η κυβέρνηση των ΗΠΑ διοικούσε οικοτροφεία για ιθαγενείς Αμερικανούς, εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά στεγάστηκαν και εκπαιδεύτηκαν σε ένα δίκτυο ιδρυμάτων, που δημιουργήθηκαν για να «εκπολιτίσουν τον άγριο». Μέχρι τη δεκαετία του 1920, μια ομάδα εκτιμά ότι σχεδόν το 83% των παιδιών της αμερικανικής ινδιάνικης κοινότητας φοιτούσαν σε τέτοια σχολεία.

«Οταν οι άνθρωποι κάνουν πράγματα σε εσάς όταν μεγαλώνετε, σας επηρεάζει πνευματικά, σωματικά, διανοητικά και συναισθηματικά», δήλωσε ο Ράσελ Μποξ (Russell Box Sr.), μέλος της φυλής της Νότιας Γιούτε που ήταν 6 ετών όταν στάλθηκε σε οικοτροφείο στο Νοτιοδυτικό Κολοράντο.

«Δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε τη γλώσσα μας, δεν μπορούσαμε να τραγουδήσουμε τους ύμνους προσευχών μας», είπε. «Μέχρι σήμερα, ίσως γι' αυτό δεν μπορώ να τραγουδήσω».

Η ανακάλυψη των λειψάνων στον Καναδά οδήγησε την υπουργό Εσωτερικών Ντεμπ Χάαλαντ (Deb Haaland), την πρώτη ιθαγενή επικεφαλής του υπουργείου που κάποτε διοικούσε τα οικοτροφεία αυτά στις Ηνωμένες Πολιτείες -και η ίδια η εγγονή των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να παρευρεθούν σε αυτά- να ανακοινώσουν ότι η κυβέρνηση θα έψαχνε στους χώρους πρώην εγκαταστάσεων για να εντοπίσει λείψανα παιδιών.

Δεν αμφισβητείται ότι πολλά παιδιά πέθαναν στα σχολεία αυτής της πλευράς των συνόρων. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, εννέα παιδιά της φυλής Λακότα που χάθηκαν στο ομοσπονδιακό οικοτροφείο στο Carlisle, Πενσυλβάνια, μετά από εκταφή θάφτηκαν εκ νέου με ρόμπες βούβαλου σε μια τελετή σε ινδιάνικη περιοχή στη Νότια Ντακότα.

Πολλοί από τους θανάτους πρώην μαθητών έχουν καταγραφεί σε ομοσπονδιακά αρχεία και ανακοινώσεις θανάτου από εφημερίδες Με βάση αυτό που δείχνουν αυτά τα αρχεία, η αναζήτηση σορών άλλων μαθητών βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε δύο πρώην σχολεία στο Κολοράντο: το Grand Junction Indian School στο κέντρο του Κολοράντο, το οποίο έκλεισε το 1911 και το ινδικό σχολείο Fort Lewis, το οποίο έκλεισε το 1910 και άνοιξε ξανά στο Durango ως Fort Lewis College.

Αssociated Press

Ομάδα αυτόχθονων μαθητών που παρακολούθησαν τη Βιομηχανική Σχολή Ramona στη Σάντα Φε. Η εικόνα του τέλους του 19ου αιώνα συγκαταλέγεται μεταξύ πολλών στη συλλογή φωτογραφιών Horatio Oliver Ladd που σχετίζονται με το οικοτροφείο. (AP Photo/Susan Montoya Bryan)

«Υπήρχαν τρομερά πράγματα που συνέβησαν στα οικοτροφεία», δήλωσε ο Τομ Στρίτικους (Tom Stritikus), πρόεδρος του Fort Lewis College. «Είναι σημαντικό να τα φέρουμε στο φως».

Εκείνοι που επέζησαν των σχολείων χαρακτήρισαν τη βία ως ρουτίνα. Ως τιμωρία, ο Νόρμαν Λόπεζ (Norman Lopez) υποχρεώθηκε να καθίσει στη γωνία για ώρες στο Ute Vocational School στο Νοτιοδυτικό Κολοράντο όπου στάλθηκε περίπου 6 ετών. Οταν προσπάθησε να σηκωθεί, ένας δάσκαλος τον πήρε και τον χτύπησε στον τοίχο, είπε ο ίδιος. Στη συνέχεια, ο δάσκαλος τον πήρε για δεύτερη φορά και τον πέταξε πρώτα στο έδαφος.

«Νόμιζα ότι ήταν μέρος του σχολείου», είπε ο κ. Lopez, τώρα 78 ετών. «Δεν το θεωρούσα καταχρηστικό».

Ενα λιγότερο βίαιο περιστατικό τον σημάδεψε περισσότερο, είπε. Ο παππούς του τον δίδαξε πώς να χαράξει ένα φλάουτο από το κλαδί ενός κέδρου. Οταν το αγόρι έφερε το φλάουτο στο σχολείο, ο δάσκαλός του το έσπασε και το πέταξε στα σκουπίδια.

Είχε αντιληφθεί ακόμη και τότε πόσο ξεχωριστό ήταν το κέδρινο φλάουτο και η μητρική του μουσική. «Αυτό είναι ο Θεός. Ο Θεός μιλάει μέσα από τον αέρα», είπε για τη μουσική που του δίδαξε ο παππούς του.

Σημείωσε ακόμη ότι το μάθημα ήταν σαφές, τόσο για την ανάγκη συμμόρφωσης όσο και για την ανάγκη αντίστασης.

Δεκαετίες αργότερα, ο κ. Λόπεζ επέστρεψε στο φλάουτο. Τα χαράζει και ηχογραφεί σε ένα μουσικό στούντιο, που δημιούργησε στο σπίτι του με την κράτηση Ute Mountain Ute στο Towaoc, Κολοράντο.

Πηγή: «ΝΥΤ»