x
 

Πολιτική

Απεβίωσε ο Χένρι Κίσιντζερ, εμβληματικός όσο και αμφιλεγόμενος υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ

30 Νοεμβρίου 2023

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Ο Χένρι Κίσιντζερ, ιστορική μορφή της αμερικανικής διπλωματίας που όμως είχε ιδιαίτερα αμφιλεγόμενες διαστάσεις, υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ επί των ημερών του Ρίτσαρντ Νίξον και του Τζέραλντ Φορντ στην προεδρία, πέθανε στα 100 του χρόνια, ανακοίνωσε το ίδρυμα που ίδρυσε ο Νομπελίστας Ειρήνης (1973) και φέρει το όνομά του.

Βασικός διαμορφωτής της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής τα χρόνια του Ψυχρού πολέμου, ο Χένρι Κίσιντζερ, γόνος οικογένειας Γερμανοεβραίων, «πέθανε στο σπίτι του στο Κονέκτικατ», διευκρίνισε η ίδια πηγή.

Η δύναμη του Κίσιντζερ αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της αναταραχής του Γουότεργκεϊτ, όταν ο πολιτικά συντονισμένος διπλωμάτης ανέλαβε έναν ρόλο παρόμοιο με τον συμπρόεδρο με τον αποδυναμωμένο Νίξον. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ματαιοδοξία μου ερεθίστηκε», έγραψε αργότερα ο Κίσιντζερ για την αυξανόμενη επιρροή του. «Αλλά το κυρίαρχο συναίσθημα ήταν ένα προαίσθημα καταστροφής».

ΑΡΧΕΙΟ – Ο Χένρι Κίσιντζερ, καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, απεικονίζεται σε αυτή τη φωτογραφία του Δεκεμβρίου 1968. (AP Photo, File)

Ενδειξη της αύρας και της επιρροής του βραχύσωμου άνδρα με τα χοντρά γυαλιά, την μπάσα φωνή και τη χαρακτηριστική γερμανική χροιά της προφοράς του στα αγγλικά: παρά την πολύ προχωρημένη του ηλικία, τον συμβουλευόταν συχνά μεγάλο μέρος της πολιτικής ελίτ των ΗΠΑ, κι όχι μόνο, ενώ όχι σπάνια τον υποδέχονταν στο εξωτερικό αρχηγοί κρατών.

Ουδείς άλλος σημάδεψε όσο αυτός την αμερικανική εξωτερική πολιτική το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Φημισμένος για τις απαράμιλλες διαπραγματευτικές του ικανότητες, ο Χένρι Κίσιντζερ ταυτόχρονα συχνά επεδείκνυε ροπή στον αυταρχισμό.

Ο πραγματιστής πολιτικός που πιστώνεται την «αμερικανική Realpolitik» ήταν πάντα αληθινό «γεράκι» της Ουάσιγκτον – υπήρξε περίπλοκη προσωπικότητα, που γεννούσε τόσο θαυμασμό όσο και μίσος.

Ο ναζισμός σημάδεψε ανεξίτηλα τον νεαρό Γερμανοεβραίο Χάιντς Αλφρεντ Κίσιντζερ, που γεννήθηκε την 27η Μαΐου 1923 στη Φουρτ (Βαυαρία). Στα 15 του, μετατρεπόταν σε πρόσφυγα στις ΗΠΑ μαζί με την οικογένειά του. Αφού απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα στα 20 του χρόνια, θα κατατασσόταν στον στρατό και θα υπηρετούσε στην Ευρώπη, κυρίως στη στρατιωτική αντικατασκοπεία, λόγω των άπταιστων Γερμανικών του. Παρασημοφορήθηκε για τη δράση του.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επιθυμώντας διακαώς να συνεχίσει τις σπουδές του, μπήκε στο Χάρβαρντ – από όπου βγήκε με πτυχίο στις Διεθνείς Σχέσεις, προτού γίνει μέλος του διδακτικού προσωπικού και της διεύθυνσης του πασίγνωστου πανεπιστημίου. Εκείνη την περίοδο, οι Δημοκρατικοί πρόεδροι Τζον Κένεντι και Λίντον Τζόνσον άρχιζαν να συμβουλεύονται ολοένα συχνότερα τον λαμπρό -και ιδιαίτερα φιλόδοξο- καθηγητή.

ΑΡΧΕΙΟ – Ο Χένρι Κίσιντζερ, δεξιά, και η σύζυγός του Νάνσι περπατούν στην περιοχή των βιβλιοπωλών καθώς φθάνουν για το κρατικό δείπνο προς τιμήν της βασίλισσας Ελισάβετ Β’ και του συζύγου της πρίγκιπα Φίλιππου, στις 7 Μαΐου 2007, στον Λευκό Οίκο στην Ουάσιγκτον.(AP Photo/Haraz N. Ghanbari, File)

Oπως χαρακτηριστικά αναφέρει το «Associated Press», ποτέ χωρίς τους επικριτές του, ο Κίσιντζερ μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση δοκιμαζόταν από φωνές που υποστήριζαν ότι έπρεπε να κληθεί να λογοδοτήσει για τις πολιτικές του στη Νοτιοανατολική Ασία και την υποστήριξη των κατασταλτικών καθεστώτων στη Λατινική Αμερική. Για οκτώ ανήσυχα χρόνια -πρώτα ως σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, αργότερα ως υπουργός Εξωτερικών και για ένα διάστημα στη μέση κατέχοντας και τους δύο τίτλους- ο Κίσιντζερ κυμάνθηκε σε όλα τα μεγάλα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Διεξήγαγε την πρώτη «διπλωματία μεταφοράς» στην αναζήτηση της ειρήνης στη Μέση Ανατολή. Χρησιμοποίησε μυστικά κανάλια για να επιδιώξει δεσμούς μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, δίνοντας τέλος σε δεκαετίες απομόνωσης και αμοιβαίας εχθρότητας.

Ξεκίνησε τις διαπραγματεύσεις στο Παρίσι που τελικά παρείχαν ένα «αξιοπρεπές διάστημα», για να βγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες από έναν δαπανηρό πόλεμο στο Βιετνάμ. Δύο χρόνια αργότερα, η Σαϊγκόν έπεσε στα χέρια των κομμουνιστών.

Και ακολούθησε μια πολιτική ύφεσης με τη Σοβιετική Ενωση που οδήγησε σε συμφωνίες ελέγχου των όπλων και έθεσε την πιθανότητα οι εντάσεις του Ψυχρού Πολέμου και η πυρηνική απειλή του να μην διαρκέσουν για πάντα.

Σε ηλικία 99 ετών, ήταν ακόμα σε περιοδεία για το βιβλίο του για την ηγεσία. Ερωτηθείς τον Ιούλιο του 2022 στη συνέντευξη στο ABC εάν θα ήθελε να μπορούσε να πάρει πίσω οποιαδήποτε από τις αποφάσεις του, ο Κίσιντζερ αποδοκίμασε, λέγοντας: «Σκέφτομαι αυτά τα προβλήματα όλη μου τη ζωή. Είναι το χόμπι μου αλλά και το επάγγελμά μου. Και έτσι οι συστάσεις που έκανα ήταν οι καλύτερες για τις οποίες μπορούσα τότε».

ΑΡΧΕΙΟ – Ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, δεξιά, ακούει τον πρώην υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ, ο οποίος ηγήθηκε του διαλόγου “Track Two” Κίνας-ΗΠΑ, κατά τη διάρκεια συνάντησης στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού στο Πεκίνο, Κίνα, 2 Νοεμβρίου 2015. (Jason Lee/Pool Photo via AP, File)

Το αμφιλεγόμενο Νόμπελ

Η υπογραφή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός ήταν αυτό που επικαλέστηκε η Επιτροπή όταν του απένειμε το Νόμπελ Ειρήνης το 1973 – θα το μοιραζόταν με τον Βιετναμέζο ηγέτη Λε Ντουκ Το, ο οποίος όμως αρνήθηκε να το παραλάβει. Η βράβευση πιθανόν θα παραμείνει η πιο αμφιλεγόμενη στην ιστορία.

Επικριτές του Χένρι Κίσιντζερ για χρόνια απαιτούσαν να δικαστεί για εγκλήματα πολέμου. Κατήγγειλαν τον σκοτεινό, όχι σπάνια απροκάλυπτο ρόλο του σε αποφάσεις όπως οι μαζικοί βομβαρδισμοί των ΗΠΑ στην Καμπότζη, ή η αμερικανική υποστήριξη στον Ινδονήσιο δικτάτορα Σουχάρτο, η εισβολή των δυνάμεων του οποίου στο Ανατολικό Τιμόρ στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 200.000 ανθρώπους το 1975.

Ομως ήταν πάνω απ’ όλα η δράση της CIA στη Λατινική Αμερική, συχνά με προσωπικές του εντολές, αυτή που αμαύρωσε περισσότερο από κάθε τι άλλο την εικόνα του: ειδικά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1973 στη Χιλή, η κατάληψη της εξουσίας από τον Αουγούστο Πινοσέτ και ο θάνατος του σοσιαλιστή προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε.

Στην πορεία των ετών, ήρθαν στο φως απόρρητα έγγραφα που αποκάλυπταν το περίγραμμα και το εύρος αυτού που θα γινόταν γνωστό με την ονομασία «Σχέδιο Κόνδωρ»: σκοπός του ήταν η εξάλειψη των αντιπάλων των στρατιωτικών δικτατοριών στη Λατινική Αμερική τα χρόνια του 1970 και του 1980.

Μολαταύτα, ο συγγραφέας των βιβλίων «Διπλωματία» (1994) και «Παγκόσμια Τάξη» (2014), πατέρας δυο παιδιών, παντρεμένος από το 1974 με τη φιλάνθρωπο Νάνσι Μαγκίνες, διατηρούσε ως τον θάνατό του τεράστια επιρροή.

Πηγές: «Associated Press», «ΑΠΕ-ΜΠΕ»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν πασχίζει να ξεπεράσει τις αμφιβολίες για την ηγεσία του στο εσωτερικό του κόμματός του και την ευρεία δυσαρέσκεια για την κατεύθυνση του έθνους, με αποτέλεσμα να βρίσκεται πίσω από τον Ντόναλντ Τραμπ, ενώ ο προεκλογικός τους αγώνας πρόκειται να ξεκινήσει, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση των «New York Times» και του Siena College.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ