GR US

Καρέ Ιστορίας: 4 Οκτωβρίου 1912, η έναρξη των Βαλκανικών Πόλεμων

Εθνικός Κήρυξ

Στις 4 Οκτωβρίου του 1912 ξεκίνησαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, που υπήρξαν το μεγαλύτερο πολεμικό και διπλωματικό επίτευγμα του νεοελληνικού κράτους από την σύστασή του, το 1832. Η Ελλάδα διπλασίασε το έδαφος και τον πληθυσμό της χάρη στην επιτυχία των πολεμικών επιχειρήσεων και στην διπλωματική οξυδέρκεια του Βενιζέλου. Μόλις δέκα μήνες διήρκεσαν (4 Οκτωβρίου 1912–31 Ιουλίου 1913).

Η επικράτηση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία του κινήματος των Νεοτούρκων (1908) και η πολιτική που ακολούθησε του βίαιου εκτουρκισμού των διαφόρων εθνοτήτων που ζούσαν στα ευρωπαϊκά εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οδήγησε τις βαλκανικές χώρες σε συμμαχίες μεταξύ τους. Στόχοι τους ήταν, αφενός να υπερασπιστούν τις εθνότητές τους και, αφετέρου, να διεκδικήσουν εδάφη από την υπό διάλυση Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπου κατοικούσε μεγάλο μέρος του εθνικού πληθυσμού τους. Ο Α' Βαλκανικός Πόλεμος (Οκτώβριος 1912-Μάϊος 1913) ξεκίνησε με την άρνηση της οθωμανικής κυβέρνησης να υιοθετήσει μεταρρυθμίσεις που θα διασφάλιζαν την πολιτική αυτονομία των εθνοτήτων της αυτοκρατορίας. Τον Οκτώβριο του 1912 η Οθωμανική Αυτοκρατορία ενεπλάκη σε πόλεμο εναντίον της Σερβίας και της Βουλγαρίας. Στον πόλεμο εισήλθε και η Ελλάδα έχοντας συγκροτήσει συμμαχία με την Σερβία, την Βουλγαρία, το Μαυροβούνιο και την Ρουμανία.

Εθνικός Κήρυξ

Στην φωτογραφία ο διάδοχος Κωνσταντίνος αναχωρώντας από το σιδηροδρομικό σταθμό Λαρίσης Αθηνών το πρωί της 29ης Σεπτεμβρίου 1912 για το μέτωπο της Θεσσαλίας – Μακεδονίας αποχαιρετά το Υπουργικό Συμβούλιο. Ο Κωνσταντίνος Ρακτιβάν, υπουργός Δικαιοσύνης τότε (δεύτερος από δεξιά), επρόκειτο μέσα στο έτος 1912 να αναλάβει την διοίκηση της απελευθερωμένης Θεσσαλονίκης.

Η Ελλάδα είχε προετοιμαστεί αρκετά καλά για τον πόλεμο, τόσο ως προς την εκπαίδευση του Στρατού, όσο και ως προς τον εξοπλισμό. Προκειμένου να εκπαιδευτεί ο Στρατός στα νέα τουφέκια και πυροβόλα, καθώς και το σώμα εφέδρων αξιωματικών, μετακλήθηκε το 1911 ο Γάλλος υποστράτηγος Εϋντού επικεφαλής δεκατριών Γάλλων αξιωματικών. Η συμβολή τους ήταν καθοριστική στην ποιοτική εκπαίδευση του Στρατού. Αριστερά, στα σκαλιά, ο Γάλλος υποστράτηγος Εϋντού (Joseph-Paul Eydoux).

Στις 18 Σεπτεμβρίου 1912 η επιστράτευση ήταν γενική. Είχαν κληθεί υπό τα όπλα οι κλάσεις των εφέδρων από το 1900 ώς το 1910 και οι κλάσεις των εθνοφρουρών υπαξιωματικών και δεκανέων μέχρι το 1897 και όλοι οι έφεδροι Υπολοχαγοί και Ανθυπολοχαγοί μέχρι 51 ετών. Στους Βαλκανικούς πολέμους δεκάδες χιλιάδες ήταν οι ομογενείς από Αμερική που εγκατέλειψαν την άνετη ζωή και τις οικογένειές τους και εθελοντές κατατάχτηκαν στον ελληνικό στρατό. Οι περισσότεροι έφτασαν με πλήρη στρατιωτική εξάρτυση που αγοράσθηκε από Ελληνες της Αμερικής.

Στις 04.10.1912, ημέρα έναρξης του Α' Βαλκανικού Πολέμου, αφού τελέστηκε Δοξολογία παρουσία του βασιλέως Γεωργίου Α' και του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο υποναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης ορίστηκε Αρχηγός του στόλου του Αιγαίου. Κατόπιν η Μοίρα Αιγαίου αναχώρησε με στόχο να απελευθερώσει τα νησιά του Αιγαίου, τα οποία μέχρι τότε, με την εξαίρεση των Κυκλάδων, βρίσκονταν υπό οθωμανική κατοχή. Πρώτος προορισμός η Λήμνος.

Η Λήμνος ήταν το πρώτο νησί που απελευθερώθηκε (9.10.1912). Οντας απέναντι από τα στενά των Δαρδανελλίων, όπου αγκυροβολούσε ο τουρκικός στόλος, ο όρμος του Μούδρου στη Λήμνο έγινε ορμητήριο του ελληνικού στόλου, ώστε να ελέγχει και να αντιμετωπίσει τυχόν έξοδο του τουρκικού.

* Οι φωτογραφίες προέρχονται από την συλλογή ιστορικών επιστολικών δελταρίων (καρτ ποστάλ) του Σωτηρίου Καμαρινού (1875-1963), γυμνασιάρχη Α' Γυμνασίου Αθηνών, φιλολόγου και μαζί με το παρόν κείμενο περιλαμβάνονται στο βιβλίο της Δρ. Δήμητρας