GR US

Συζήτηση με τον κ. Μίμη Ανδρουλάκη για το νέο του βιβλίο που αφορά το γαμήλιο ταξίδι του Ελ. Βενιζέλου στην Αμερική

Εθνικός Κήρυξ Archive

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος στα γραφεία του Εθνικού Κήρυκα στη Νέα Υόρκη το 1921.

ΑΘΗΝΑ. (Γραφείο Εθνικού Κήρυκα). Για το τελευταίο βιβλίο του Μίμη Ανδρουλάκη με τίτλο «Ταξίδι Μέλιτος», που αναφέρεται στο διαρκείας επτά μηνών άγνωστο γαμήλιο ταξίδι του Ελευθέριου Βενιζέλου με την Ελενα Σκυλίτση, στην αμερικανική ήπειρο, και το οποίο ξεκίνησε από τη Νέα Υόρκη με προορισμό το Μάτσου Πίτσου στο Περού, συζητάει ο «Ε.Κ.» με τον συγγραφέα.

Μία συζήτηση με τον συγγραφέα Μίμη Ανδρουλάκη, για όσους γνωρίζουν, έχει πάντα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο ίδιος είναι ένα σπάνιο είδος Ελληνα που συνδυάζει τον συγγραφέα λογοτέχνη, ιστορικό, πολιτικό επιστήμονα και ασφαλώς ερευνητή. Ετσι η συζήτηση που είχε ο «Ε.Κ.» μαζί του ξέφυγε μάλιστα από τα στενά ερωτήματα που δημιουργεί το ιστορικό αυτό βιβλίο και αναδεικνύει και άλλες ίσως άγνωστες πτυχές της εποχής εκείνης για τον μεγάλο ηγέτη, ως πολιτικά διδάγματα του σήμερα.

Μάλιστα, ο συγγραφέας επανειλημμένα εκθείασε τον «Ε.Κ.» καθώς παγκοσμίως την εποχή εκείνη ήταν η μοναδική βενιζελική εφημερίδα, αφού ακόμη δεν είχε ιδρυθεί το Ελληνικόν Βήμα του Δημητρίου Λαμπράκη. «Για τον Βενιζέλο ο ‘Ε.Κ.’ ήταν η πιο σημαντική εφημερίδα σε όλο τον Οικουμενικό Ελληνισμό» μας τόνισε, (σ.σ. να σημειωθεί ότι στα αρχεία του «Ε.Κ.» υπάρχει και φωτογραφία της εποχής από την επίσκεψη Βενιζέλου στα γραφεία της εφημερίδας στο Μανχάταν).

Πρόκειται για ένα βιβλίο όπου περιγράφεται η θριαμβευτική υποδοχή από τους ομογενείς της Αμερικής, (σ.σ. που είχε οργανώσει ο ιδρυτής του «Ε.Κ.», Πέτρος Τατάνης, κι ένα απόσπασμα δημοσιεύεται στο τέλος), η επίσκεψη στην Κούβα και στο Περού, η συνάντηση με μερικές από τις πιο διάσημες γυναίκες του κόσμου.

Venizelos-KHRYKS-large570

Πρόκειται για ένα βιβλίο ιστορικής έρευνας που το χαρακτηρίζουν συνομιλίες αποκαλυπτικές, σαν αυτές που κάνει κάποιος στις συζητήσεις για να περάσουν οι ώρες στα μεγάλα σε διάρκεια ταξίδια. Και μέσα από αυτές περνάει όλη η επώνυμη της εποχής Ευρώπη που είχε γνωρίσει ο Βενιζέλος. Θα τα διηγηθεί ο ίδιος ο εθνάρχης με τη βοήθεια προσώπων της εποχής που παρελαύνουν στις σελίδες του βιβλίου: Ανάμεσά τους, η Βιρτζίνια Γουλφ, η Πηνελόπη Δέλτα, ο Πατριάρχης Μελέτιος, ο Μπαζίλ Ζαχάρωφ, ο μετέπειτα αρχηγός του ΕΛΑΣ Στέφανος Σαράφης, ο Λόιδ και ο Κέινς και πολλοί άλλοι.

Στην ερώτηση του «Ε.Κ.» πως ανακάλυψε όλα αυτά τα νέα στοιχεία και πόσο επίπονη πρέπει να ήταν η έρευνά του, ο κ. Ανδρουλάκης μας είπε πως αρχικά «βρίσκω τα πάντα για το υπερωκεάνιο Αquitania με το οποίο ο Βενιζέλος πάει Νέα Υόρκη και από όπου μεταβαίνει στο Σικάγο και μετά στο Λος Αντζελες. Εκεί ανακαλύπτω κάτι άγνωστο μέχρι σήμερα, καθώς ο Βενιζέλος πηγαίνει στο σπίτι του διάσημου πιανίστα Ιγκνάτσι Γιαν Παντερέφσκι στο Πάσο Ρόμπλες, που θεωρούνταν ως νέος Σοπέν και τότε ίνδαλμα κάτι σαν τον Πρίσλεϊ.  Είχε επίσης διατελέσει πρωθυπουργός και ένα φεγγάρι και υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας που είχε λάβει μέρος και στην περίφημη Διάσκεψη του Παρισιού του 1919. Ο Βενιζέλος τον είχε συναντήσει στο σαλόνι της μεγαλύτερης ποιήτριας της Γαλλίας με ελληνική μακρινή καταγωγή Αννας ντε Νοάιγ, όπου σύχναζαν όλοι οι επώνυμοι. Μέσω όμως του Παντερέφσκι αναθερμαίνει τη σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο Γουίλσον, που δεν έτρεφε πολύ καλά αισθήματα για τους Ελληνες επηρεασμένος από κάποιους Αμερικανούς ιεραπόστολους στη Βουλγαρία».

androulakis-biblio

Οπως μας λέει ο κ. Ανδρουλάκης, «από τον Παντερέφσκι βρήκα ένα σωρό νέα στοιχεία και επίσης κανείς δεν είχε σκεφτεί να ψάξει τι είχε γίνει στη Φλόριδα όταν πήγε ο Βενιζέλος για να ταξιδέψει στην Αβάνα. Αυτό με βασάνισε μέχρι που βρήκα ότι στη Τζάκσονβιλ γίνεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση για τον Βενιζέλο. Εκεί τον φιλοξένησε ο Γουίλιαμ Μπράιαν, αντιπρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, που κάνει στη βίλα Σερένα μία μεγάλη δεξίωση υπέρ του Βενιζέλου. Κι αυτό που είναι τελείως άγνωστο είναι ότι ο Βενιζέλος πήγε και στο Τάρπον Σπρινγκς».

«Δεν ήταν εύκολη η έρευνα» μας εξομολογείται. «Δύσκολο να βρεθεί το πλοίο ‘Βενεζουέλα’ με το οποίο πέρασε τη διώρυγα του Παναμά να κατεβαίνει να φτάσει στη Λίμα του Περού και από εκεί με τρένο... Οντως φαίνεται δύσκολο που βρέθηκαν νέα στοιχεία 100 χρόνια μετά για τον Βενιζέλο, αλλά να που βρέθηκαν... Επίσης, παρουσιάζει και μεγάλο πολιτικό ενδιαφέρον καθώς στο ταξίδι αυτό ο Βενιζέλος είναι χαλαρός. Τι να κάνει κάποιος όταν ταξιδεύει πολλές μέρες με πλοίο; Συζητάει πολύ και ανοίγεται... Ετσι μου δόθηκε η δυνατότητα να προσεγγίσω το θέμα ερευνώντας πολλές πηγές με ασυνήθιστο τρόπο, μέσω αγνώστων προσώπων. Οντως έγινε μία μεγάλη έρευνα αλλά εγώ το έγραψα εν θερμώ πέρυσι με όσα συνέβαιναν στην Ελλάδα το 2015»!

«Γιατί αυτό;» ρωτάμε. «Τι επιδίωξα;» μας ανταποκρίνεται. «Να πετύχω μία αντίστιξη ανάμεσα στην ομορφιά αυτού του εξωτικού ταξιδιού και στον προσωπικό και πολιτικό εφιάλτη που βιώνει ο Ελευθέριος Βενιζέλος, τότε, καθώς είναι με κομμένα τα φτερά, έχει χάσει τις εκλογές και εν μέσω Μικρασιατικής Εκστρατείας κάνει αυτό το ταξίδι αίνιγμα. Εχει κάτι το παράλογο αυτό το ταξίδι...».

«Οντως πώς το εξηγείτε εσείς;» ρωτάμε. «Είναι ένα αίνιγμα. Ωστόσο θέλω να πω ότι αν και έχασε τις εκλογές είχε ζητήσει να είναι μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας αλλά η φιλοβασιλική κυβέρνηση απορρίπτει την πρότασή του. Ο Βενιζέλος κάνει όλες τις δυνατές προσπάθειες ώστε η Ελλάδα να αποδεχτεί έγκαιρα έναν έντιμο συμβιβασμό. Και μάλιστα θα δείτε ότι φέρνω καινούργια στοιχεία ως προς τη σχέση με τον Λόιδ Τζορτζ που κάνει αυτή την ενδιάμεση πρόταση. Δηλαδή η Ανατολική Θράκη να περάσει στην Ελλάδα και η περιοχή της Ιωνίας αυτονομείται με την εποπτεία της Κοινωνίας των Εθνών. Δυστυχώς η κυβέρνηση Γούναρη απορρίπτει αυτή τη λύση... Βλέπουμε όμως ότι ο Βενιζέλος προσπαθεί αν και δεν έχει εκλεγεί να βοηθήσει μέχρι το καλοκαίρι του 1921. Κάνει συστηματικές προσπάθειες. Πάει στον Κλεμανσό, προσπαθεί και στις ΗΠΑ να συναντηθεί με πολιτικούς... Διαρκώς όπως αναφέρεται στο βιβλίο ο Βενιζέλος προσπαθεί και στη διάρκεια του ταξιδιού του στις ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, ο Βενιζέλος ζει ένα δράμα. Επρεπε να βρω την αλληλογραφία της Αμερικής. Τα γράμματα που πάνε στον Βενιζέλο και από το μέτωπο κι από Αθήνα και από την Κωνσταντινούπολη φτάνουν στο Παρίσι, στο ξενοδοχείο Κάρλτον, όπου ο Μπενάκης αλλάζει τους φακέλους και τους στέλνει σε μια ειδική διεύθυνση στη Νέα Υόρκη με παραλήπτη τον γραμματέα του Χρήστο Τσοϊλανό. Επρεπε να βρω όλη αυτή την αλληλογραφία. Εγώ έχω αρκετή από αυτή ως Κρητικός από τον Μελέτιο Μεταξάκη».

«Ενα άλλο μυστήριο» συνεχίζει ο κ. Ανδρουλάκης, «είναι γιατί κρατήθηκε μυστικό το ταξίδι στην Αμερική. Εκτός από την επίσκεψη στη ΝΥ, το υπόλοιπο δεν αναφέρθηκε πουθενά. Διότι συμπίπτει ίσως με την Μικρασιατική Εκστρατεία. Και παράλληλα βρίσκει το χρόνο να μελετήσει Θουκυδίδη, μέσα από το δράμα που περνάει. Ετσι θέλησα με το βιβλίο αυτό, επίσης, να διαβάσουν οι Ελληνες τον τρόπο με τον οποίο ο Βενιζέλος προσέγγισε το δράμα της εποχής του μέσω του Θουκυδίδη. Στρέφεται σε αυτόν και μεταφράζει τη Σικελική εκστρατεία, που οδήγησε στον όλεθρο των Αθηναίων για να αντιληφθεί το επερχόμενο, δηλαδή την καταστροφή στον Σαγγάριο. Κι έτσι, ενώ βρίσκεται στον ποταμό Ουραμπάμπα, στις Ανδεις, το μυαλό του είναι στον ποταμό Σύβαρη στη Σικελία, όπου σημειώθηκε ο όλεθρος των Αθηναίων και στον Σαγγάριο όπου επίκειται η καταστροφή των Ελλήνων».

«Γι’ αυτό έχετε πει ότι ο Βενιζέλος έχει πολλά να μας πει;» επισημαίνουμε... «Ακριβώς. Ετσι θα δείτε όλες τις προσπάθειές του για ενδιάμεση λύση στο Μικρασιατικό. Ακόμη και μία κρυφή διαπραγμάτευση που έκανε με τον ίδιο τον Σουλτάνο ήδη από το 1918, μέσω ενός Οθωμανού μπέη κυβερνήτη Αλβανίας. Δεν ήταν τυφλός ο Βενιζέλος στο θέμα της Ιωνίας όπως φαντάζονται ακόμη και σήμερα ορισμένοι».

Venizelos protoseliko EK

Η υποδοχή στη Νέα Υόρκη

«Τώρα ο Ελευθέριος Βενιζέλος εμφανίζεται στην κορυφή της σκάλας κι όπως σηκώνει το δεξί του χέρι στον κλασικό του χαιρετισμό, ο κόσμος κλαίει, παραληρεί, σείει τη φωτογραφία του που τύπωσε η εφημερίδα ‘Εθνικός Κήρυξ’, ηχούν οι σειρήνες των πλοίων στο λιμάνι της Νέας Υόρκης, οι Αγγλοσάξονες πετούν στον αέρα τα καπέλα τους. Κι όταν σταματά στο μέσο της σκάλας με τον Μελέτιο περιβαλλόμενοι από τους βρακοφόρους κι η μπάντα του Δήμου της Νέας Υόρκης παιανίζει τον Εθνικό Υμνο, Ελληνες και ξένοι μαζί άδουν, καθώς ο δαιμόνιος βενιζελικός δεσπότης μοίρασε χιλιάδες αντίγραφά του στα αγγλικά από την αφιερωμένη στον Μεγάλο Κρητικό μετάφραση του ξακουστού Βρετανού ποιητή Ράντγιαρντ Κίπλινγκ. Οταν πάτησε το πόδι στη γη, πρώτη φορά στον Νέο Κόσμο, κανένα μέτρο τάξης δεν ήταν δυνατό να τηρηθεί. Ο κόσμος έσπασε τις γραμμές, όλοι ήθελαν να του σφίξουν το χέρι, να του πουν δυο λόγια, να τον αγγίξουν».