GR US

Ιστορικά πολιτικά πειράματα

Αssociated Press

(AP Photo/Patrick Semansky, FILE)

Η ανθρωπότητα, έπειτα από αιώνες ρευστής και ποικιλόμορφης πολιτικής διακυβέρνησης η οποία συμβάδισε με τις συντελούμενες διαφοροποιήσεις των ανθρωπίνων κοινωνιών, τον προηγούμενο αιώνα, βίωσε στο σύνολό της, τρία μεγάλα πολιτικά πειράματα τα οποία κυριάρχησαν στο παγκόσμιο πολιτικό, οικονομικό αλλά και πολιτιστικό τοπίο.

Δυο από αυτά, ο φασισμός και ο κομμουνισμός, εστοίχισαν ποταμούς αίματος, οδήγησαν σε τεράστιες συγκρούσεις και έφεραν τον κόσμο ακόμη και στο χείλος της πυρηνικής καταστροφής.

Ο φασισμός/ναζισμός, μέσω μιας δικτατορικής μονοκρατορίας, κυβέρνησε τις χώρες στις οποίες επιβλήθηκε, με αποκλειστικό κριτήριο και πολιτική φιλοσοφία την ανεξέλεγκτη σκέψη και πολιτική μιας και μόνο ηγετικής προσωπικότητας.

Ο «Ηγέτης», αυτοανακηρύχθηκε η μοναδική πηγή πολιτικής σοφίας εμπνεόμενος από μισαλλοδοξία και φανατισμό. Απειρες θηριωδίες, εγκλήματα, διωγμοί, ακόμη και γενοκτονίες, διεπράχθησαν για την εκτέλεση των αποφάσεων και της πολιτικής του.

Ο κομμουνισμός /σοσιαλισμός, προβάλλοντας μια και μοναδική ερμηνεία της ιστορίας και του πολιτικού γίγνεσθαι, στηρίχτηκε μόνο σε ένα κόμμα, το κομμουνιστικό, και σε τελική ανάλυση μόνο στην ηγεσία του, για να διορθώσει τα κακώς κείμενα της ανθρώπινης κοινωνίας και να επιτύχει πολιτική και οικονομική ισότητα.

Η ουτοπική αυτή επιδίωξη, η οποία με τη σειρά της, χρησιμοποίησε ως εργαλείο μια δικτατορική και μονολιθική διακυβέρνηση, τη δικτατορία του προλεταριάτου, δεν πήρε πολύ χρόνο, για να καταλήξει σε τυραννία των ελαχίστων και τελικά του ενός, επί των λαϊκών μαζών τις οποίες υποτίθεται ότι αποσκοπούσε να προστατεύσει.

Στα δυο αυτά ολέθρια πολιτικά πειράματα που βασάνισαν την ανθρωπότητα για πολλές δεκαετίες, αντιτάχθηκε ο πλουραλισμός και η δημοκρατία.

Με θεμέλιο την ελευθερία, τη διαφορετικότητα και την πολυφωνία, το πολίτευμα της δημοκρατικής διακυβέρνησης επεδίωξε να αντλήσει και να αξιοποιήσει όλες τις πηγές του ανθρώπινου δυναμικού, εμπιστευόμενη την πολιτική εξουσία στα χέρια της εκάστοτε εναλλασσόμενης πλειοψηφίας όπως ελεύθερα, μέσω εκλογών, προέκυπτε από τον λαό.

Μετά την καταστροφή του φασισμού/ ναζισμού η οποία στοίχισε στην ανθρωπότητα αμέτρητα θύματα και ανείπωτες συμφορές και τριάντα χρόνια μετά την κατάρρευση εκ των έσω του κομμουνισμού, η δημοκρατία απέδειξε ότι είναι μεν δύσκολη στην εφαρμογή της, αλλά αποτελεί τον μόνο δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο διακυβέρνησης των ανθρωπίνων κοινωνιών.

Σήμερα, σχεδόν καμιά χώρα και κανένας πολιτικός ηγέτης παγκοσμίως δεν επιθυμούν χρωματισθούν ή να χαρακτηρισθούν ότι στερούνται δημοκρατικότητας.

Μήπως όμως αυτή η θετική πολιτική πραγματικότητα που προέκυψε από τον θρίαμβο της δημοκρατίας έχει αρχίσει να παρουσιάζει ρωγμές;

Η αλήθεια, δυστυχώς, είναι ότι, ενώ σε φασιστικά και κομμουνιστικά καθεστώτα η δημαγωγία δεν είχε θέση αφού δεν υπήρχε ελευθερία έκφρασης, σήμερα, η σχεδόν παγκόσμια αποδοχή της δημοκρατίας, η πολυφωνία, απείρως πολλαπλασιαζόμενη από την ψηφιακή τεχνολογία, δίνει πρόσφορο έδαφος για την έκφραση του λαϊκισμού και της ανευθυνότητας.

Ακόμη και η Ευρώπη, λίκνο του πολιτεύματος της δημοκρατικής κοινοβουλευτικής διακυβέρνησης, δοκιμάζεται σήμερα από τη δημαγωγία η οποία σε ορισμένες χώρες έχει καταλήξει σε κυβερνητικά σχήματα «ανελεύθερης» δημοκρατίας και έχει ενισχύσει ακραία πολιτικά ρεύματα.

Ταυτόχρονα, ακόμη και στη γεωπολιτική γειτονιά της Ελλάδος, οι δημοκρατικές διαδικασίες έχουν προσφέρει το κάλυμμα και τα μέσα για την εγκατάσταση ανελεύθερων και αυταρχικών καθεστώτων.

Δεν είναι λοιπόν υπερβολή να επισημανθεί ότι ο φασισμός και ο κομμουνισμός, τα μεγάλα αυτά πολιτικά πειράματα και οι ποταμοί αίματος και οι αμέτρητες συμφορές που προξένησαν, άρχισαν να ξεχνιώνται και τα ελαττώματα και τα πρωτόγονα ένστικτα της ανθρώπινης φύσης έρχονται και πάλι στην επιφάνεια.

«Τα πάντα ρει» μας θυμίζει η Ελληνική αρχαιότητα. Τα τραγικά διδάγματα του περασμένου αιώνα άρχισαν ίσως να ξεθωριάζουν κάτω από την αέναη ροη του χρόνου.

Μόνο η μελέτη και γνώση του ιστορικού παρελθόντος και η επαγρύπνηση μπορούν να υψώσουν αναχώματα και να προστατεύσουν τη δημοκρατία, την ελευθερία και την πολυφωνία απέναντι στους κινδύνους που δημιουργούν οι διαρκώς εξελισσόμενες σύγχρονες πολιτικές αλλά και τεχνολογικές συνθήκες και η διαρκώς εντεινόμενη ενίσχυση της δημαγωγίας, του λαϊκισμού και της ανευθυνότητας.