GR US

«Το αμάρτημα της μητρός μου» αγκαλιάστηκε με θέρμη στο πανεπιστήμιο Κολούμπια

Εθνικός Κήρυξ Archive

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. «Το αμάρτημα της μητρός μου», το ψυχογραφικό εξομολογητικό αριστούργημα του Γεωργίου Βιζυηνού, ενός κορυφαίου Ελληνα πεζογράφου και ποιητή, ειπωμένο στα αγγλικά θα εθεωρείτο έως και αδύνατο να τύχει μια σεβαστής ερμηνευτικής ανάγνωσης.

Γι’ αυτό και μέχρι πρότινος δεν είχε τολμήσει κανείς, να σκεφτεί καν, να συνδέσει το ποιητικό αυτό ρυθμικό αφήγημα της ελληνικής ηθογραφίας του 19ου αιώνα, με την ελαφράδα μιας γλώσσας που δεν μπορεί να ικανοποιήσει την απόλυτη έκφραση της ελληνικής δραματουργίας.

Το Σάββατο βράδυ, στις 17 Νοεμβρίου 2018, η σκηνοθέτις Δανάη Ρούσσου και η ηθοποιός Ρένα Κυπριώτη με μια μικρή ομάδα αξιόλογων συνεργατών μετέφεραν το πνεύμα του Γ. Βιζυηνού μέσα στο ιστορικό πανεπιστήμιο Κολούμπια (Columbia University) για πρώτη φορά στην αγγλική γλώσσα.

Μετά από μια εξαιρετικά κοπιαστική προσπάθεια να προσδώσουν τον ρυθμό και την αυθεντικότητα του λογοτεχνικού κειμένου σε μία ξένη προς αυτούς γλώσσα, κατάφεραν μέσα από ένα λόγο απέριττο, δωρικό θα λέγαμε, που ξάφνιασε το κοινό, με αυθόρμητη μαεστρία, να το καταβυθίσουν μέσα στο βασίλειο των βιωμάτων και συγκλονιστικών συναισθημάτων του συγγραφέα.

Η Δανάη Ρούσσου άφησε το κείμενο να ρέει χωρίς περιόδους σιωπής, όπως αυθεντικά είναι γραμμένο, με τους θεατές να χάνονται και να συμμετέχουν στο κειμενικό κόσμο απολαμβάνοντας το ύφος, την ιστορία και τον ρυθμό του αλλά και το τραγικό της ζωής του Βιζυηνού.

Η κεντρική μορφή της μητέρας του, που άθελά της σκοτώνει το πρώτο της παιδί, την Αννα, βρέφος ακόμα στη κούνια καθώς την παίρνει ο ύπνος, ενώ το θηλάζει και οι ενοχές της που αποτελούν το βασικό σκελετό που καθόρισαν και τη δική του τη ζωή, θεατρικοποιείται με πυρετική επικοινωνιακή δυνατότητα από την Ρένα Κυπριώτη.

Με απόλυτα περιορισμένη κίνηση και το μινιμαλιστικό ντεκόρ ενός κατάλευκου τοίχου, σε μεταφέρει πίσω στο χρόνο μέσα από τα μάτια της, τα χέρια, την επιβλητική ελαστική φωνή της, που μεταμορφώνεται από παιδί σε μάνα και αντίθετα.

Με σκηνικό επάνω στο σώμα της ένα πολύμορφο λευκό φόρεμα δημιούργημα της ενδυματολόγου Βάνας Γιαννούλα σε συνδυασμό με τον υποβλητικό φωτισμό της Ρούσσου, ενδυναμώνει την ικανότητα της Ρένας Κυπριώτη να εναλλάσσει με μοναδικό τρόπο το προφίλ της, από την αγνότητα ενός παιδιού, στη σπαρακτική καταχωνιασμένη ενοχή μιας μάνας.

Με έλλειψη κάθε επιτήδευσης καταφέρνει η ταλαντούχα ηθοποιός να μεταφέρει το δράμα μέσα από την αρτιότητα της μεταφοράς του λόγου στα αγγλικά, χωρίς κραυγές και να υπογράψει με την ερμηνεία της, τη δύναμη του αδιέξοδου της άκαμπτης ενοχής και του θανάτου σαν ένα αθέλητο και αενάως τιμωρούμενο ποινικό αδίκημα, που είναι συνυφασμένο με τη ζωή της.

Η μουσική του Νίκου Κυπουργού ακολουθεί πιστά τη δόμηση της εικόνας και προσθέτει στην ερμηνεία του συναισθήματος της Ρένας Κυπριώτη με τον δικό του ιδιαίτερο ήχο, που σπάει την ακινησία και τον μονόλογο, την κατανόηση της πολυσχιδούς προσωπικότητας του Γεωργίου Βιζυηνού.

Αυτή η ευλαβική ερμηνεία του έργου του μεγάλου λογοτέχνη, που έχει αποδοθεί αναπάντεχα στα αγγλικά, χωρίς να χάσει την ατμόσφαιρα του δρώμενου στο νου και στην ψυχή του, αποτελεί κατά την γνώμη μου διδακτική λογοτεχνικού λόγου και φιλοσοφικού στοχασμού. Αραγε υπάρχει διέξοδος από την ενοχή ή η αυταρέσκεια της οδύνης της την κρατά αιχμάλωτη για πάντα;

Η παράσταση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού του υπουργείου Εξωτερικών και υπό την αιγίδα του υπουργείου Τουρισμού, μετά την επιτυχία της στα πανεπιστήμια Χάρβαρντ, Γέιλ και Κολούμπια συνεχίζει την περιοδεία της στη Φλόριδα στις 29 Νοεμβρίου και στο Σικάγο στο πανεπιστήμιο του Ιλινόις.

Στην παράσταση παρευρέθησαν ο γενικός πρόξενος της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη Κωνσταντίνος Κούτρας, η κ. Ευαγγελία Κανελλέα υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων του προξενείου, η κ. Δώρα Τρωγάδη ακόλουθος Τύπου στη Νέα Υόρκη, ο κ. Ιωάννης Μυλωνόπουλος καθηγητής στο τμήμα της Ελληνορωμαϊκής Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Κολούμπια, η κ. Ιωάννα Μεσσήνη -Σκορδά υπεύθυνη προγράμματος των Ελληνικών Σπουδών στο Κολούμπια και ένα θερμό κοινό που αγκάλιασε το έργο.

Πλοκή

Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι η Αννιώ, ένα φιλάσθενο μικρό κορίτσι, γύρω από την οποία υφαίνεται όλη η πλοκή.

Παρακολουθούμε την πορεία της ασθένειας του κοριτσιού και τις μάταιες προσπάθειες της μητέρας της για να την σώσει, προκειμένου να εξιλεωθεί από μια κρυφή αμαρτία.

Προσηλωμένη στην ίδια και την αρρώστια της, η μητέρα, δείχνει σαν να ξεχνά ότι έχει άλλα τρία αγόρια. Μετά τον θάνατο της κόρης, προχωρεί σε αλλεπάλληλες υιοθεσίες μικρών κοριτσιών, γεννώντας έτσι τις αντιδράσεις των παιδιών της.

Στο έργο παρακολουθούμε το αίσθημα ενοχής της μητέρας και την επίδραση που είχε στον ψυχισμό του αφηγητή. Η ενοχή της ξεπηδάει από ένα βαθιά κρυμμένο μυστικό. Από μία αμαρτία την οποία διέπραξε στο παρελθόν.

Στοιχεία της παράστασης

Το έργο είναι βασισμένο στη μετάφραση του Γουίλιαμ Φ. Γουίτ, σε διασκευή και ερμηνεία Ρένα Κυπριώτη και σκηνοθεσία Δανάης Ρούσσου. Βοηθός σκηνοθέτη η Ειρήνη Βουρλάκου, μουσική ο Νίκος Κηπουργός, κοστούμια η Βάνα Γιαννούλα, γραφιστική επιμέλεια ο Πάρις Μέξης και στο συντονισμό παραγωγής η Ηλέκτρα Καλαϊτζάκη.