x
 

ΑΠΟΨΕΙΣ

Αβεβαιότητα και Τύχη

Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, μεγαλοφυείς επιστήμονες όπως οι Einstein, Bohr και Heisenberg, άνοιξαν νέους ορίζοντες στη Φυσική και άλλαξαν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την υλική πραγματικότητα και το σύμπαν που μας περιβάλλει.

Κεφαλαιώδης παραμένει στο πλαίσιο αυτό η αρχή της αβεβαιότητας (Uncertainty Principle) του Γερμανού φυσικού Werner Heisenberg, η οποία ανέτρεψε τη μέχρι τότε αντίληψη της αιτιοκρατίας και εισήγαγε ως κυρίαρχο στοιχείο στον μικρόκοσμο των υπατομικών σωματιδίων, βάση της υλικής πραγματικότητας, την αβεβαιότητα.

Δεν είναι του παρόντος η αναφορά στις δύσκολες αυτές έννοιες.

Είναι όμως αναμφισβήτητο ότι πέραν της ριζικής ανατροπής του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε επιστημονικά τη φυσική πραγματικότητα, η καθιέρωση εννοιών, όπως η αβεβαιότητα και η μαθηματική πιθανολόγησή της, υπονόμευσε γενικά τη μέχρι τότε πίστη στην αιτιοκρατία και επηρέασε ακόμη και τον τρόπο που κατανοούμε, μεταφορικά ή μη, την ίδια τη θέση μας στο φυσικό αλλά και κοινωνικό μας περιβάλλον.

Το στοιχείο της τυχαίας εξέλιξης, της τυχαιότητας, υπολογίζεται πλέον ακόμη πιο πολύ ως παράγοντας διαμόρφωσης του μέλλοντος με αντίστοιχη εξασθένιση της αιτιοκρατίας και κατ’ επέκταση της σιγουριάς που εθεωρείτο ότι πρόσφεραν οι παραδοσιακές οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές συνισταμένες.

Βεβαίως, η πρωτοπόρος λαϊκή σοφία δεν παρέλειψε ποτέ να μας θυμίζει το περιώνυμο «αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει».

Δικαιούται όμως κανείς να διερωτηθεί κατά πόσον ο σημερινός τονισμός της αβεβαιότητας και του παράγοντα της τύχης μπορεί να αποσταθεροποιήσει ψυχολογικά τον σύγχρονο άνθρωπο και να υπονομεύσει την πίστη σε γνωστές αρετές, όπως η προνοητικότητα και η προετοιμασία.

Μήπως μπορεί έτσι να ανοίξει ένα παράθυρο αμφιβολίας έναντι του παραδεδεγμένου αξιακού, πολιτικού, ακόμη και θρησκευτικού συνόλου κανόνων που μας προετοιμάζουν για το άγνωστο μέλλον;

Μήπως δεχόμενοι ως καθοριστική την τυχαιότητα οδηγηθούμε στο έντονο άγχος, ακόμη και στην ψυχική διαταραχή;

Κατ’ αρχάς, με βάση την κοινή λογική μπορεί να επισημανθεί ότι όσο και εάν θέλει κανείς να στηριχθεί σε κανόνες, νομοτέλειες και δοξασίες, είναι βέβαιο ότι το μέλλον ανέκαθεν υπήρξε άγνωστο και αδιευκρίνιστο.

Η ελληνική μυθολογία περιέχει αρκετά παραδείγματα αποτυχίας προκαθορισμού μελλοντικών εξελίξεων, ακόμη δε και αυτή η Πυθία ήταν διαβόητη για τον αμφίσημο χαρακτήρα των προβλέψεών της.

Παράλληλα, σύγχρονες μελέτες κοινωνικού και ψυχολογικού χαρακτήρα επισημαίνουν ότι εάν γίνει αποδεκτή από ενωρίς η εγγενής αβεβαιότητα της ζωής, ενισχύεται η ανθρώπινη ικανότητα αντιμετώπισής της με σθένος και αποφασιστικότητα. Ενώπιον μη προβλέψιμης προοπτικής, ο άνθρωπος απελευθερώνεται και οπλίζεται με περισσότερη δύναμη να αντεπεξέλθει τις δυσκολίες και μεγαλύτερη ετοιμότητα να επωφεληθεί από τις εμφανιζόμενες ευκαιρίες.

Συμπερασματικά, βοηθάει να θυμηθούμε τον Ηράκλειτο που δίδαξε ότι το μόνο βέβαιο στη φύση και στη ζωή είναι η αλλαγή, η οποία προσδίδει σε όλα όσα μας περιβάλλουν μια ρευστή και δυναμική προοπτική.

Αποδοχή, επομένως, και ανοχή της εγγενούς αβεβαιότητας και του καθοριστικού παράγοντα της τύχης αποτελεί προσαρμογή προς μια αλήθεια που επιβεβαιώνεται ανά τους αιώνες επιστημονικά και εμπειρικά και συνεισφέρει ουσιαστικά στην απελευθέρωση του ατόμου και στην ετοιμότητά του να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά το άγνωστο μέλλον.

Ισως να είχε δίκιο λοιπόν ο Γάλλος διανοούμενος Θεόφιλος Γκωτιέ όταν έγραψε ότι «τύχη είναι το ψευδώνυμο του Θεού όταν δεν θέλει να βάλει την υπογραφή του».

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το ‘χει φαίνεται η Σιβηρία.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ