GR US

ΝΥΤ: «Το ισλαμιστικό όνειρο της Τουρκίας γίνεται πραγματικότητα»

Αssociated Press

(AP Photo/Emrah Gurel)

ΑΘΗΝΑ. Αρθρο με τίτλο «Το ισλαμιστικό όνειρο της Τουρκίας γίνεται πραγματικότητα», φιλοξενεί η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς».

Το άρθρο, το οποίο υπογράφει ο Τούρκος πολιτικός αναλυτής και συγγραφέας, Σελίμ Κορού (Selim Koru) αναφέρεται στην κίνηση του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν να μετατρέψει την Αγιά Σοφιά σε τζαμί.

Αναφέρει χαρακτηριστικά το άρθρο: «Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί ήταν ένα παλιό όνειρο των ισλαμιστών της Τουρκίας. Στην ισλαμική πολιτική παράδοση του προέδρου Ερντογάν και του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, το πείραμα του Ατατούρκ στην κοσμική δημοκρατική διακυβέρνηση ήταν μια ξένη επιβολή στην Τουρκία και το καθεστώς της Αγίας Σοφίας ως μουσείου σφραγίδα στο πνεύμα της χώρας.

Αφού έκανε την ανακοίνωση, σύμφωνα με μια αναφορά, ο κ. Ερντογάν συγκλονίστηκε τόσο πολύ από τη συγκίνηση που δεν κοιμόταν μέχρι το πρώτο φως το επόμενο πρωί. Αυτό που νόμιζε ως εποχή ταπείνωσης είχε τελειώσει.

Μετά το 1950, όταν το κεμαλικό καθεστώς πραγματοποίησε τις πρώτες ελεύθερες εκλογές της χώρας, οι πολιτικοί του εχθροί άρχισαν να οργανώνονται. Ο Ατατούρκ είχε πεθάνει περισσότερο από μια δεκαετία πριν, και η δύναμη της μνήμης του εξασθενεί σταδιακά.

Τμήματα των Ισλαμιστών άρχισαν την εκστρατεία για το άνοιγμα της Αγίας Σοφίας. Πίστευαν ότι η κοσμική Δημοκρατία, όχι μόνο δεν είχε σώσει την κυριαρχία της Τουρκίας, αλλά την είχε πληγώσει με τη βαθύτερη δυνατή έννοια: είχε πουλήσει την ψυχή της στη δυτική νεωτερικότητα. Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας ήταν το σύμβολο αυτής της ταπείνωσης.

Η πιο ξεκάθαρη έκφραση αυτής της άποψης εκδόθηκε από τον Νετσίπ Φαζίλ Κισακούρεκ (Necip Fazil Kisakurek), τον πιο εξέχοντα ισλαμιστή ποιητή στις 29 Δεκεμβρίου 1965, σε συνέδριο για την Αγία Σοφία. Ο κ. Kισακούρεκ είπε ότι η απόφαση να μετατραπεί η Αγιά Σοφιά σε μουσείο ήταν να «σαν να βάλαμε το βασικό πνεύμα των Τούρκων μέσα σε ένα μουσείο».

Αναφερόμενος στο Υπουργικό Συμβούλιο του Ατατούρκ ως «κλίκα», ο κ. Κισακουρέκ τους κατηγόρησε ότι διέπραξαν μια πράξη ανείπωτου αυτοτραυματισμού.

Ο ποιητής είπε σε αυτή την ομιλία του 1965 ότι το άνοιγμα της Αγίας Σοφίας ήταν ζήτημα χρόνου. «Θα ανοίξει με τέτοιο τρόπο ώστε όλα τα χαμένα νοήματα, όπως οι αιματηροί και αλυσοδεμένοι αθώοι, θα αναδύονται από αυτό κλαίγοντας, κουρελιασμένοι», είπε.

Υπάρχουν διάφοροι μύθοι για τους λόγους πίσω από την απόφαση του Ατατούρκ να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε μουσείο το 1934. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι αποφάσισε μετά από συνάντηση με τον Thomas Whittemore, έναν επισκέπτη Αμερικανό λόγιο του Βυζαντίου, και ενδιαφερόταν να αποκαταστήσει τα ψηφιδωτά της δομής. Ο Aταρούρκ φάνηκε να ήθελε να μετακινήσει τη χώρα πέρα από τις μεσαιωνικές έννοιες του μύθου και της ιερής κατάκτησης.

Οταν ο κ. Κισακούρεκ, ο ισχυρός ισλαμιστής ποιητής, έθεσε τη διαδηλωτική κραυγή για την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί το 1965, είναι πιθανό ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που τότε ήταν ένα 11χρονο αγόρι στην εργατική θρησκευτική γειτονιά Κασίμπασα στην Κωνσταντινούπολη, να είχε ακούσει το κάλεσμα του ποιητή.

Οταν ο κ. Ερντογάν μίλησε προς τους Τούρκους στις 10 Ιουλίου μετά την απόφαση του δικαστηρίου, ανέφερε τον Κισακούρεκ στην Διάσκεψη του 1965 και ανέφερε επίσης και τους άλλους ποιητές. Ο Τούρκος Πρόεδρος ήθελε ολόκληρο το έθνος, όχι μόνο οι ισλαμιστές, να κάνουν το πνευματικό ταξίδι μαζί του. Σε αυτό το διάγγελμα προς το έθνος, ο κ. Ερντογάν δεν ανέφερε τον Ατατούρκ με το όνομά του…

Η πρώτη προσευχή στο τζαμί της Αγίας Σοφίας θα πραγματοποιηθεί στις 24 Ιουλίου, στην επέτειο της Συνθήκης της Λωζάννης, που υπογράφηκε μεταξύ των συμμαχικών δυνάμεων και της Τουρκίας, η οποία έθεσε τα όρια της σύγχρονης Τουρκίας. Ο κ. Ερντογάν θα θέλει τον δυτικό κόσμο να παρακολουθεί στενά, διότι η τελετή θα αντιπροσωπεύει αυτό που θεωρεί ως ανάκτηση της τουρκικής κυριαρχίας από τα συμπλέγματα της…».