GR US

Ο Ερντογάν υπέγραψε το διάταγμα μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί

Αssociated Press

(AP Photo/Emrah Gurel)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ. Το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), το κορυφαίο Διοικητικό Δικαστήριο της Τουρκίας, ανακοίνωσε χθες ότι ακύρωσε το κυβερνητικό διάταγμα του 1934, με το οποίο μετατράπηκε σε μουσείο η Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, αποφασίζοντας ότι είναι παράνομο και ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τη μετατροπή του μνημείου σε τζαμί, παρά τις διεθνείς προειδοποιήσεις εναντίον μιας τέτοιας ενέργειας.

Ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος, Ταγίπ Ερντογάν, λίγη μόλις ώρα μετά την έκδοση της απόφασης έσπευσε να υπογράψει το διάταγμα με το οποίο η Αγία Σοφία θα ανοίξει ως τζαμί για τη μουσουλμανική λατρεία.

Ο Ερντογάν ανήρτησε στο Twitter το διάταγμα που υπέγραψε, στο οποίο αναφέρεται ότι ελήφθη η απόφαση να τεθεί η Αγία Σοφία υπό τον έλεγχο της Αρχής Θρησκευτικών Υποθέσεων (Ντιγιανέτ) και να ξανανοίξει για θρησκευτική λατρεία.

Στην ανάρτησή του ο Ερντογάν «συνοδεύει» το προεδρικό διάταγμα με τη λεζάντα «με τις καλύτερες ευχές μου».

Μάλιστα, ο Τούρκος Πρόεδρος επρόκειτο να εκφωνήσει ομιλία αργότερα χθες, λίγο πριν από τις 9 μ.μ. (τοπική ώρα και ώρα Ελλάδας), όπως ανακοίνωσε ο επικεφαλής του γραφείου Τύπου της τουρκικής προεδρίας.

Πριν ανακοινωθεί η απόφαση ο γαμπρός τού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και υπουργός Οικονομικών έκανε ένα tweet χρησιμοποιώντας τον στίχο του ποιητή Necip Fazil Kisakurek: «Υπομονή νέοι μου! Δεν ξέρω αν θα γίνει σήμερα ή αύριο αλλά η Αγιά Σοφιά θα ανοίξει».

Σε δηλώσεις του, μετά τις παραπάνω εξελίξεις, ο εκπρόσωπος της τουρκικής Βουλής, Μουσταφά Σεντόπ ανέφερε πως «το συντομότερο δυνατό, πιθανόν την επόμενη εβδομάδα θα ξεκινήσουν οι προσευχές στον ναό». «Ηταν ένα όνειρο, ένας στόχος που πραγματοποιείται», πρόσθεσε.

Αμέσως μετά την απόφαση, πλήθος κόσμου βγήκε στους δρόμους για να πανηγυρίσει για την απόφαση της Τουρκίας να μετατραπεί σε τζαμί η Αγία Σοφία.

Κρατώντας σημαίες και φωνάζοντας συνθήματα, οι μουσουλμάνοι έξω από το μνημείο έχουν στήσει «γιορτή».

Σύμφωνα με όσα αναφέρει το τουρκικό δίκτυο «TRT», σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της Αγιάς Σοφιάς μετά την απόφαση του τουρκικού ΣτΕ και την υπογραφή σχετικού διατάγματος από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο ναός θα παραμείνει ανοιχτός τόσο για τους επισκέπτες από όλο τον Κόσμο όσο και για τους πιστούς, η χριστιανική εικονογραφία του θα διατηρηθεί όπως ήταν μετά την κατάληψή της από τους Τούρκους, το 1453, ενώ η είσοδος θα είναι ελεύθερη για τους επισκέπτες.

Το διάταγμα του Ερντογάν υπεγράφη αφού το Συμβούλιο της Επικρατείας αποδέχθηκε σχετικό αίτημα που είχαν καταθέσει ενώσεις και ακύρωσε την κυβερνητική απόφαση του 1934, μετέδωσε το κρατικό τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων «Ανατολή».

Ο Τούρκος Πρόεδρος είχε προτείνει τη μετατροπή σε τζαμί της Αγίας Σοφίας, η οποία έχει καθεστώς μουσείου και περιλαμβάνεται στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Στην απόφαση του τουρκικού ΣτΕ αναφέρεται ότι η Αγία Σοφία αποτελεί κτήμα του κοινωφελούς ιδρύματος που είχε ιδρύσει ο Σουλτάνος Μωάμεθ ο Πορθητής μετά την Αλωση της Κωνσταντινούπολης και είχε μετατρέψει τον ορθόδοξο ναό σε τέμενος.

Στο παρελθόν το 10ο Τμήμα του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου της Τουρκίας είχε απορρίψει δύο φορές σχετικές προσφυγές. Η πρώτη στις 24 Ιουνίου του 2005 και αφορούσε την παύση ισχύος του διατάγματος του 1934.

Αντίστοιχα, το 2008, είχε κρίνει ότι δεν είναι αντίθετη προς τη νομοθεσία η χρήση του μνημείου ως μουσείο. Το ίδιο τμήμα έρχεται σήμερα, σε αντίθεση με τις προηγούμενές του αποφάσεις να ακυρώσει το διάταγμα του 1934 που φέρει την υπογραφή του ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας, Κεμάλ Ατατούρκ.

Υπενθυμίζεται ότι το ίδιο τμήμα του τουρκικού ΣτΕ είχε αποφασίσει στο παρελθόν την ακύρωση αντίστοιχης απόφασης του 1945 του Υπουργικού Συμβουλίου, που αφορούσε τη μετατροπή σε μουσείο της Μονής της Χώρας, του άλλου σημαντικού βυζαντινού μνημείου.

Η δίκη αυτή είχε ξεκινήσει και πάλι με προσφυγή του ίδιου συνδέσμου.

Με την απόφαση αυτή το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Τουρκίας έκρινε ουσιαστικά ότι το προεδρικό διάταγμα του Κεμάλ Ατατούρκ το 1934 δεν έχει ισχύ ανοίγοντας τον δρόμο για την λειτουργία του μνημείο ως τζαμί.

Η υπόθεση συζητήθηκε στις 2 Ιουλίου στο 10 τμήμα του τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας (Danistay), σε μία δίκη-εξπρές που διήρκησε μόλις 17 λεπτά. Η δίκη αφορούσε μία παλιά προσφυγή του 2016 που έκανε ο, κατά τα άλλα άγνωστος, «Σύνδεσμος Προσφοράς στα Βακούφια, τα Ιστορικά Μνημεία και το Περιβάλλον».