GR US

Κατερίνα Σέρβη: Τα παιδιά μαθαίνουν για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό διαβάζοντας παιδικά βιβλία

Εθνικός Κήρυξ

Η κ. Κατερίνα Σέρβη.

Η Κατερίνα Σέρβη* είναι πολυγραφότατη και βραβευμένη συγγραφέας παιδικών βιβλίων. Γράφοντας, κατάφερε μάλιστα να συνδυάσει τις δύο μεγάλες της αγάπες: την Αρχαία Ελλάδα και το παιδικό βιβλίο. Στα περισσότερα βιβλία της παρουσιάζει στους μικρούς αναγνώστες την ιστορία και τον πολιτισμό της Αρχαίας Ελλάδας, με έναν τρόπο απλό και κατανοητό αλλά ταυτόχρονα ώριμο και επιστημονικά υπεύθυνο.

Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη το καινούριο παιδικό βιβλίο της Κατερίνας Σέρβη «Ο Παππούς που δεν γνώρισα» σε εικονογράφηση του Χρήστου Γουσίδη. Στο βιβλίο αυτό, οι μικροί αναγνώστες θα γνωρίσουν, μέσα από μία τρυφερή προσέγγιση, μία άλλη σημαντική περίοδο της ανθρωπότητας, τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κυρία Σέρβη, πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη το βιβλίο σας «Ο παππούς που δεν γνώρισα», σε εικονογράφηση Χρήστου Γουσίδη. Θέλετε να μας το παρουσιάσετε σύντομα;

Είναι η ιστορία ενός πιλότου του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που πέφτει με το αεροπλάνο του στην έρημο. Είναι ένα αλληγορικό παραμύθι, που μιλάει για το θάρρος, τη μάχη με το κακό, τον αλτρουϊσμό, την εσωτερική δύναμη. Μιλάει επίσης για την οικογενειακή μνήμη και περηφάνεια, για το πώς επιδρούν στη ζωή και τον χαρακτήρα μας τα επιτεύγματα των προγόνων.

Εθνικός Κήρυξ

Τι σας ενέπνευσε για να γράψετε αυτήν την ιστορία;

Το βιβλίο είναι εμπνευσμένο από μια αληθινή ιστορία, την ιστορία του Αντώνη Πετράκη, που πολέμησε στη Μέση Ανατολή, στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με τη Βρετανική Πολεμική Αεροπορία. Ο Αντώνης Πετράκης είναι ο παππούς που δε γνώρισε η κόρη μου, τον «γνωρίζει» όμως, όπως κι εγώ, από τις ιστορίες που έχει ακούσει γι' αυτόν.

Στα περισσότερα από τα βιβλία σας, οι μικροί αναγνώστες έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την ιστορία και τον πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας. Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με αυτό το είδος;

Η αγάπη μου για την αρχαιολογία και την ιστορία, για το παρελθόν γενικότερα. Στο Πανεπιστήμιο αλλά και μετά, όταν άρχισα να γράφω αρχαιολογικούς οδηγούς, διάβαζα και ανακάλυπτα λεπτομέρειες για τόπους, γεγονότα, πρόσωπα, που με μάγευαν. Είχα επίσης την αίσθηση ότι η ιστορία και οι αρχαιολογικοί χώροι προκαλούν πλήξη στα παιδιά. Ετσι σκέφτηκα να γράψω παιδικά βιβλία που να συνδυάζουν τις επιστημονικές πληροφορίες με τη μυθοπλασία. Το παραμύθι είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθει κανείς κι αυτό προσπαθώ να επιτύχω με τα βιβλία μου.

Στα βιβλία σας, συχνά οι αναγνώστες έρχονται σε επαφή με την ορολογία της Αρχαιολογίας, όπως τα αγγεία, οι κίονες, οι γραφίδες. Πόσο εύκολο είναι να αποδώσετε όρους για τους οποίους τα παιδιά δεν έχουν παραστάσεις, ώστε να γίνουν κατανοητοί;

Κάποιοι όροι είναι πιο δύσκολοι, κάποιοι πιο εύκολοι. Προσπαθώ να γράφω και να περιγράφω με απλή αλλά όχι απλοϊκή γλώσσα. Είμαι της γνώμης πως τα παιδιά καταλαβαίνουν πολλά ούτως ή άλλως, καταλαβαίνουν επίσης από τα συμφραζόμενα. Θεωρώ πολύ σημαντικό να έρχονται σε επαφή με καινούριες λέξεις, έννοιες και εικόνες, έστω και αν δεν τους είναι εξαρχής απολύτως κατανοητές. Πλουτίζει ο κόσμος τους με αυτόν τον τρόπο. Θυμάμαι, σε ένα από τα πρώτα μου παιδικά βιβλία, για πολύ μικρά παιδιά, χρησιμοποίησα τη λέξη «αεικίνητα». Ενας συμμαθητής της κόρης μου (4 χρονών τότε) ενθουσιάστηκε με την «εξωτική» λέξη και την τραγουδούσε όλη μέρα!

Εθνικός Κήρυξ

Στο πρώτο βιβλίο της σειράς «Οι Αρχαίοι μου Φίλοι» μάς γνωρίζετε τον «Γλαύκο, τον μικρό Μινωίτη». Τι θα ζήλευε από τη ζωή του ένα παιδί της ηλικίας του που μεγαλώνει στη σύγχρονη Κρήτη και τι από τη ζωή του Γλαύκου θα του φαίνονταν πολύ δύσκολο;

Χμμ... ωραία ερώτηση! Και δύσκολη! Οι άνθρωποι είναι πολύ προσαρμοστικά όντα. Ένα παιδί της σημερινής εποχής, που έχει μάθει να ζει με ανέσεις, δεν θα μπορούσε να επιβιώσει όχι στην εποχή του Γλαύκου, ούτε στην εποχή των παππούδων μας. Οι συνθήκες ζωής θα του φαίνονταν εξαιρετικά σκληρές. Τι θα ζήλευε τώρα... Με τη δική μου οπτική, αυτό που θα ζήλευε είναι η επαφή με τη φύση, και μάλιστα μια φύση παραδεισένια, πριν τη Βιομηχανική Επανάσταση. Δεν είναι τυχαίο που ο Γλαύκος γεννήθηκε στο μυαλό μου μια μέρα που κολυμπούσα στην υπέροχη Κάτω Ζάκρο, σε απόσταση αναπνοής από το ανάκτορο, κι άρχισα να φαντάζομαι μικρά «Μινωιτάκια», να κολυμπάνε στα κρυστάλλινα νερά και να βουτάνε για κοχύλια και αχινούς. Βέβαια, αυτή είναι η δική μου οπτική, της ενήλικης Αθηναίας...

Στην ίδια σειρά, «Οι Αρχαίοι μου Φίλοι», περιλαμβάνονται και δύο κορίτσια, η «Μυρρίνη, η μικρή Αθηναία» και η «Αλεξάνδρα,η μικρή Μυκηναία». Ποια είναι η μεγαλύτερη διαφορά της ζωής για ένα κορίτσι που μεγαλώνει στην αρχαία Αθήνα από αυτό στις αρχαίες Μυκήνες;

Υποθέτω πως η καθημερινότητα των δύο κοριτσιών θα έμοιαζε αρκετά. Και οι προϊστορικές Μυκήνες και η αρχαία Αθήνα ήταν πόλεις ισχυρές και πλούσιες και τα κορίτσια τα έχω τοποθετήσει στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις - η Μυρρίνη είναι κόρη Αθηναίου πολίτη, ο μπαμπάς της Αλεξάνδρας είναι χρυσοχόος που εργάζεται για τον Μυκηναίο άνακτα. Μεγάλες διαφορές θα υπήρχαν αν η μία από τις δύο ήταν δούλα, για παράδειγμα, ή έστω κόρη αγρότη ή εργάτη.

Η «μικρή Κατερίνα» σε ποια περιοχή της αρχαίας Ελλάδας θα ήθελε να ζει και γιατί;

Αν πρέπει να επιλέξω μία, στην αρχαία Αθήνα, στα μέσα του 5ου αι. π.Χ., γιατί ήταν μια εποχή μεγάλης αυτοπεποίθησης και δημιουργικότητας, κι επίσης σχετικά ειρηνική. Και τι δεν θα έδινα να γνωρίσω τον Σωκράτη ή να παρακολουθήσω θεατρικούς αγώνες στο Θέατρο του Διονύσου, στους πρόποδες της Ακρόπολης!

Εχετε γράψει τις τρεις σημαντικότερες μάχες των Περσικών Πολέμων σε κόμικ, σε εικονογράφηση Θανάση Πέτρου, για παιδιά. Για ποιους λόγους επιλέξατε το είδος αυτό και πόσο κοντά στην ιστορική πραγματικότητα είναι η σειρά αυτή;

Εθνικός Κήρυξ

Την ιδέα μου την ενέπνευσε ο ίδιος ο Ηρόδοτος, ο ιστορικός των Περσικών Πολέμων! Διαβάζοντας αποσπάσματα της Ιστορίας του συνειδητοποίησα ότι είναι έτσι γραμμένη ώστε εύκολα θα μετατρεπόταν σε σενάρια για κόμικ. Και ως γνωστόν τα παιδιά όλων των ηλικιών -όπως και πολλοί ενήλικες- λατρεύουν τα κόμικ.

Ως προς το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος, όλα τα βιβλία γνώσεων που έχω γράψει είναι βασισμένα στην ιστορική και αρχαιολογική έρευνα. Χρησιμοποιώ βέβαια μυθοπλασία, φανταστικά πρόσωπα, που συνυπάρχουν με τα ιστορικά, ενώ συμπληρώνω τις ιστορίες μου με επινοημένες λεπτομέρειες. Πάντα όμως έχω στον νου μου τις επιστημονικές μελέτες. Για να δώσω ένα παράδειγμα, στο Στη Μάχη του Μαραθώνα σκεφτόμουν με ποιο τρόπο θα βάλω τους τρεις ήρωές μου, τρία αγόρια, να παρακολουθήσουν από κοντά τη μάχη. Τότε διάβασα ότι στον τύμβο των Πλαταιέων βρέθηκε ο σκελετός ενός δεκάχρονου αγοριού, που ίσως ήταν ανιχνευτής. Έτσι, έβαλα τους ήρωές μου να το σκάνε από τα σπίτια τους και να ακολουθούν τον αθηναϊκό στρατό ως ανιχνευτές!

Με ποιους τρόπους θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν τα βιβλία σας στη διδασκαλία;

Με πολλούς, ανάλογα με το βιβλίο και την ηλικία των παιδιών. Οσον αφορά τα βιβλία γνώσεων, οι διδάσκοντες μπορούν κατ' αρχάς να αξιοποιήσουν το ιστορικό και αρχαιολογικό περιεχόμενο που είναι δοσμένο σε «περιτύλιγμα» μυθοπλασίας -είναι επομένως πιο ευχάριστο για τα παιδιά- διαβάζοντας στην τάξη ή προτείνοντας το βιβλίο ως εξωσχολικό ανάγνωσμα. Υπάρχουν όμως και πολλά ακόμα ερεθίσματα τόσο στα βιβλία γνώσεων όσο και στα λογοτεχνικά μου βιβλία. Στο «Αρχαιολόγος από Κούνια», για παράδειγμα, μιλάω για την τεχνική της ανασκαφής αλλά θίγω και το καίριο για τη ζωή μας ερώτημα «Τι θα γίνω όταν μεγαλώσω;». Από την εμπειρία μου, από επισκέψεις σε σχολεία, οι δάσκαλοι και καθηγητές με μεράκι και φαντασία ξέρουν πώς να κάνουν τα παιδιά να αγαπήσουν τα βιβλία και να τα απολαύσουν, σε όλες τους τις διαστάσεις.

*Η Κατερίνα Σέρβη έχει πτυχίο Αρχαιολογίας και μεταπτυχιακό στη Μουσειολογία από το ΕΚΠΑ. Από το 1992 ασχολείται με τη συγγραφή αρχαιολογικών οδηγών και από το 2002 και παιδικών βιβλίων -το graphic novel της Στη Μάχη του Μαραθώνα, σε εικονογράφηση Θανάση Πέτρου, τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Βιβλίου Γνώσεων 2015. Παράλληλα, από το 1992 έως το 2004, δούλεψε ως κειμενογράφος σε πολυεθνικές διαφημιστικές εταιρίες. Σήμερα, εκτός από τη συγγραφή βιβλίων, ασχολείται επαγγελματικά με τη μετάφραση και γράφει κείμενα και αφηγήσεις για ιστοσελίδες και ψηφιακές εφαρμογές πολιτιστικού περιεχομένου. Είναι παντρεμένη και έχει μια κόρη 15 χρονών, την Ελλη.