GR US

Οι αρχαίοι Ελληνες για την ξεχωριστή σχέση πατέρα – γιου

Ευρωκίνηση

(Φωτογραφία αρχείου: Κονταρίνης Γιώργος, Eurokinissi)

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Η Ημέρα του Πατέρα (20 Ιουνίου 2021) μπορεί να προκαλέσει ανάμεικτα συναισθήματα για πολλούς. Βλέποντας διαφημίσεις ευτυχισμένων οικογενειών μπορεί να ανακαλέσει κανείς δύσκολες στιγμές και κατεστραμμένες σχέσεις για κάποιους. Για άλλους, η ημέρα μπορεί να προκαλέσει τις νοσταλγικές σκέψεις για γονείς που έχουν χαθεί από καιρό, γράφει ο Τζόελ Κρίστενσεν (Joel Christensen) του Brandeis University, για το «The Conversation».

Για να συνεχίσει, δίνοντας δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα αντλημένα από την αρχαία ελληνική λογοτεχνία.

Στο τέλος του ομηρικού έπους της «Ιλιάδας», ο Πρίαμος, βασιλιάς της Τροίας, ικετεύει τον Αχιλλέα, δολοφόνο του γιου του Εκτορα, του σπουδαιότερου πολεμιστή της πόλης, να του παραδώσει το σώμα του για να το θάψει. Οταν ο Αχιλλέας παραμερίζει τον περίφημο θυμό και την οργή του και συμφωνεί, οι δυο τους ξεσπάνε σε κλάματα. Ο Πρίαμος θρηνεί τον χαμό του γιου του, ενώ ο Αχιλλέας σκέφτεται πως δεν θα ξαναδεί τον πατέρα του.

Η «Οδύσσεια», το άλλο έπος του Ομήρου, φέρνει και αυτή μαζί έναν πατέρα και έναν γιο. Μετά από 10 χρόνια στον πόλεμο και στις περιπέτειές του στη θάλασσα, ο Οδυσσέας επιστρέφει στην πατρίδα του την Ιθάκη και ενώνεται και πάλι με μια σειρά από πρόσωπα, καταλήγοντας με τον πατέρα του, τον Λαέρτη. Αλλά, παριστάνει πως είναι κάποιος άλλος και ψεύδεται για το που βρίσκεται ο γιος του.

Οταν ο Λαέρτης ξεκινά να κλαίει για τη συνεχιζόμενη απουσία του γιου του, ο Οδυσσέας χάνει τον έλεγχο τον συναισθημάτων του και φωνάζει το όνομά του, χωρίς ωστόσο ο πατέρας του να τον πιστέψει. Επειτα, αποκαλύπτει ένα σημάδι που απέκτησε ως παιδί, αλλά και πάλι ο Λαέρτης έχει αμφιβολίες. Ομως μετά, ο Οδυσσέας δείχνει τα δέντρα στους οπωρώνες τους και ξεκινά να ανακαλεί τους αριθμούς και τα ονόματά τους, όπως του τα είχε διδάξει ο πατέρας του.

Από την εποχή του Αριστοτέλη, οι διερμηνείς αμφισβητούσαν το τελευταίο βιβλίο της «Οδύσσειας». Κάποιοι αναρωτήθηκαν γιατί ο Οδυσσέας ήταν τόσο σκληρός με τον πατέρα του, ενώ άλλοι υποβάθμισαν τη σημασία της επανένωσης των πατέρα και γιου. Γιατί να σπαταληθεί τόσος πολύτιμος χρόνος στην αφήγηση μιλώντας για δέντρα, όταν το κοινό περιμένει να ακούσει εάν ο Οδυσσέας θα υποφέρει στα χέρια των οικογενειών των οποίων οι γιοι σκοτώθηκαν;

Βρισκόμουν στην ίδια σύγχυση, λέει ο συγγραφέας του άρθρου το οποίο αναδημοσιεύει το «Associated Press», όταν έχασα τον ίδιο μου τον πατέρα, τον Τζον, σε πολύ μικρή ηλικία, 61 ετών. Διαβάζοντας και διδάσκοντας την «Οδύσσεια» κατά την ίδια περίοδο που τον έχασα, ενώ την ίδια στιγμή απέκτησα δύο παιδιά, άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο κατανοούσα τη σχέση πατέρα – γιου σε αυτά τα δύο ποιήματα. Συνειδητοποίησα ότι στην τελευταία σκηνή αυτό που χρειαζόταν ο Οδυσσέας από τον πατέρα του ήταν κάτι πιο σημαντικό: η άνεση του να είσαι γιος.

Οι πατεράδες καταλαμβάνουν υπερβολικό μέγεθος στους αρχαιοελληνικούς μύθους. Είναι βασιλείς και πρότυπα και πολύ συχνά αντιμετωπίζουν προκλήσεις που δεν μπορούν να υπερβούν. Στα ελληνικά έπη, οι πατεράδες είναι δείγμα απουσίας και εκτοπισμού. Οταν ο Αχιλλέας μαθαίνει ότι ο φίλος του ο Πάτροκλος πέθανε, κλαίει και λέει πως πάντοτε φανταζόταν να επιστρέφει σπίτι του μαζί του και να τον συστήνει στον γιο του, Νεοπτόλεμο και τον πατέρα του Πηλέα.

Η πιο ανθρώπινη στιγμή του πρίγκηπα της Τροίας Εκτορα είναι όταν γελά με το κλάμα του γιου του όταν αντικρύζει τη ματωμένη πανοπλία του.

Ο θρήνος του Πριάμου για τον Εκτορα συμβολίζει τον θρήνο όλων των γονέων όταν τα παιδιά τους χάνονται πρώιμα.

Δεν νομίζω ότι τα είχα καταλάβει όλα αυτά πριν χάσω τον πατέρα μου ή γίνω εγώ ο ίδιος πατέρας, μαρτυρά ο συγγραφέας.

Πηγή: «Associated Press»