x
 

Διεθνή

Επιθετικότητα ή Προσοχή: Η επιλογή που αντιμετωπίζουν οι επόμενοι ηγέτες του Ιράν

ΤΕΧΕΡΑΝΗ. Στα τρία χρόνια στην εξουσία τους, ο πρόεδρος του Ιράν Ιμπραχίμ Ραϊσι και ο εξίσου σκληροπυρηνικός υπουργός Εξωτερικών του, Χουσεϊν Αμίρ Αμπντολαχιάν, έκαναν ό,τι μπορούσαν για να εδραιώσουν τον «Αξονα της Αντίστασης» ενάντια στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Οπως σημειώνει η εφημερίδα «Νew York Times» σε ανάλυσή της, χρηματοδότησαν τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ. Εξόπλισαν τους Χούτι, τροφοδοτώντας τις πληροφορίες της πολιτοφυλακής που τροφοδότησαν επιθέσεις σε φορτηγά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα. Κατέστρεψαν τη διαφωνία στο εσωτερικό, εξαπέλυσαν τις πρώτες άμεσες πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν στο Ισραήλ, αφού το Ισραήλ σκότωσε αρκετούς Ιρανούς στρατηγούς.

Αλλά για όλες αυτές τις επιθετικές κινήσεις, οι δύο άνδρες, που σκοτώθηκαν και οι δύο σε συντριβή ελικοπτέρου στα βουνά κοντά στο Αζερμπαϊτζάν την Κυριακή, ήταν επίσης προσεκτικοί.

Την περασμένη εβδομάδα, μέρες πριν από το θάνατό τους, ενέκριναν συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω μεσαζόντων με στόχο να διασφαλίσουν ότι ο πόλεμος στη Γάζα δεν θα ήταν το προοίμιο ενός ευρύτερου πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Το ερώτημα τώρα είναι αν οι διάδοχοί τους -σχεδόν βέβαιο ότι προέρχονται από το ίδιο σκληροπυρηνικό στρατόπεδο, υποπτεύονται Αμερικανοί αξιωματούχοι- θα δείξουν παρόμοια προσοχή. Και αν, στο καζάνι της εσωτερικής ιρανικής εξουσίας, και μιας ολοζώντανης προεδρικής εκλογής στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα είναι ακόμη δυνατό να συνεχιστεί η επικοινωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

«Το θέμα με τον Ραΐσι ήταν ότι ήταν ο άνθρωπος του ανώτατου ηγέτη», είπε ο Ντένις Ρος, ο μακροχρόνιος διαπραγματευτής στη Μέση Ανατολή, αναφερόμενος στον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, τον 85χρονο αρχηγό του κράτους που ηγείται της χώρας από το 1989. «Η ομάδα του θα προκαλέσει ζημιά, αλλά θα την κρατήσει εντός των ορίων. Δεν θέλουν μια άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ, που είναι το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να απειλήσει το καθεστώς. Και δεν περιμένω να αλλάξει αυτό».

Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι είναι πολύ νωρίς για να προβλέψουμε τον διάδοχο του κ. Ραϊσι, αλλά ότι είναι πιθανό να μπει στο ίδιο καλούπι.

Πριν από μια δεκαετία, ήταν δυνατό να φανταστούμε ένα πολύ διαφορετικό μέλλον για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Ο προκάτοχος του κ. Ραΐσι, Χασάν Ροχανί, και ο αστός, μορφωμένος στη Δύση υπουργός Εξωτερικών, Μοχάμαντ Τζαβάντ Ζαρίφ, φαίνονταν αποφασισμένοι να υποχωρήσουν τις δεκαετίες εχθρότητας και κυρώσεων, που είχαν ακρωτηριάσει την οικονομία του Ιράν. Μίλησαν για την προσωπική ελευθερία και τα δικαιώματα των γυναικών, φλέρταραν τους Ευρωπαίους ηγέτες ακόμη και ενώ το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης συνέχιζε να χρηματοδοτεί την τρομοκρατία.

Ο κ. Ζαρίφ είχε άμεση επαφή με τον τότε υπουργό Εξωτερικών, Τζον Κέρι, προκαλώντας μάλιστα σάλο μεταξύ των Ιρανών συντηρητικών όταν οι δύο άνδρες εθεάθησαν να κάνουν βόλτες μαζί στη Βιέννη.

Σε μια σειρά διαπραγματεύσεων, ο κ. Ζαρίφ και ο κ. Κέρι κατέληξαν σε μια συμφωνία που ουσιαστικά αντάλλαξε το απόθεμα πυρηνικών καυσίμων του Ιράν με ελάφρυνση των κυρώσεων. Και ενώ η χώρα αρνήθηκε να παραιτηθεί από το δικαίωμά της στον εμπλουτισμό ουρανίου, διαπραγματεύτηκε μια σύνθετη σειρά ορίων στη δραστηριότητά της που εκτείνεται έως το 2030. Μετά από αυτό, το Ιράν ήταν ελεύθερο να παράγει όσο πυρηνικό καύσιμο ήθελε – αν και ακόμα θα απαγορευόταν, ως μέλος της Συνθήκης για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, να κατασκευάζει ατομικά όπλα.

Η συμφωνία, φυσικά, δέχτηκε γρήγορα επίθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά σε ένα Ρεπουμπλικανικό Κογκρέσο, επειδή καθυστέρησε μόνο την πυρηνική πρόοδο του Ιράν – δεν τερμάτισε την ικανότητά του να εξαπατήσει τη συνθήκη. Αλλά αποδείχτηκε επίσης εξαιρετικά μη δημοφιλής στο Ιράν, ειδικά αφού αποδείχθηκε ότι η υποσχεθείσα ελάφρυνση των κυρώσεων δεν ήρθε τόσο γρήγορα ή πλήρως, όπως είχε υποσχεθεί. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν ήθελαν να αναλάβουν τον τεράστιο οικονομικό κίνδυνο να επανέλθουν σε επιχειρηματικές συμφωνίες που αργότερα θα μπορούσαν να προσκρούσουν σε νέες κυρώσεις, ειδικά εάν οι σχέσεις με τη Δύση επιδεινωθούν ξανά.

Αυτό ακριβώς συνέβη. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία το 2018 και τελικά το ίδιο έκαναν και οι Ιρανοί.

Οταν ο υπουργός Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν πρότεινε μια νέα πυρηνική συμφωνία, «πιο μακρύτερη και ισχυρότερη» από τη συμφωνία του 2015, ο κ. Αμίρ Αμπντολαχιάν απέρριψε την ιδέα. «Δεν θα έχουμε μια λεγόμενη ‘μακρύτερη και ισχυρότερη’ συμφωνία», είπε στους «New York Times» σε συνέντευξή του στη Νέα Υόρκη το 2021, όπου συμμετείχε σε μια συνάντηση των Ηνωμένων Εθνών.

«Θα επιστρέψουμε στις διαπραγματεύσεις και θα το κάνουμε πολύ γρήγορα», είπε. «Αλλά αν οι ομόλογοί μας δεν αλλάξουν τη συμπεριφορά τους, ενδέχεται να μην φτάσουμε στο απαιτούμενο αποτέλεσμα». Ηταν επικριτικός και απέναντι στον νέο Αμερικανό πρόεδρο, Τζο Μπάιντεν.

Πράγματι, μια νέα πυρηνική συμφωνία που έμοιαζε εντελώς σφραγισμένη το 2022 σκοτώθηκε στην Τεχεράνη. Αργότερα, η πρόσβαση των επιθεωρητών στις πυρηνικές εγκαταστάσεις περιορίστηκε και οι ιρανικές αρχές διέλυσαν κάμερες και άλλες συσκευές παρακολούθησης. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας βρέθηκε στην Τεχεράνη, όπου συναντήθηκε με τον Αμίρ Αμπντολαχιάν σχετικά με την προσπάθεια να αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις. Εφυγε χωρίς συμφωνία.

Και, τους μήνες πριν από το θάνατό του την Κυριακή, ο Αμπντολαχιάν εξέφρασε ελάχιστο ενδιαφέρον για την κατευνασμό των εντάσεων σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα. «Εάν οι ΗΠΑ συνεχίσουν τη στρατιωτική, πολιτική και οικονομική τους υποστήριξη στο Ισραήλ και βοηθήσουν στη διαχείριση των στρατιωτικών επιθέσεων του Ισραήλ σε Παλαιστίνιους πολίτες, τότε πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνέπειές τους».

Ο αναπληρωτής πολιτικών υποθέσεων του κ. Αμίρ Αμπντολαχιάν, Αλί Μπαγκέρι Κάνι ορίστηκε προσωρινός υπουργός Εξωτερικών. Είναι πολύ γνωστός στους Αμερικανούς αξιωματούχους και ηγήθηκε των ιρανικών αντιπροσωπειών που διαπραγματεύτηκαν κρυφά και έμμεσα με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Ομάν τουλάχιστον τρεις φορές τον περασμένο χρόνο.

Ο διορισμός του υποδηλώνει ότι ο ανώτατος ηγέτης ενδιαφέρεται για τη συνέχεια. Ομως, όπως σημείωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος τη Δευτέρα, η ανάλυση της Ουάσιγκτον τα τελευταία χρόνια επικεντρώθηκε στο τι θα συνέβαινε μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, ο οποίος φημολογείται ότι ήταν άρρωστος. Κανείς δεν προέβλεψε ότι, στα 85 του, θα επέλεγε νέο πρόεδρο.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

TΕΛ ΑΒΙΒ. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε την Κυριακή πως θα εφαρμόζει στο εξής «τακτική παύση» των επιχειρήσεών του καθημερινά σε τομέα της Λωρίδας της Γάζας, ώστε «να αυξηθεί η ποσότητα των εισερχόμενης ανθρωπιστικής βοήθειας» στον παλαιστινιακό θύλακο.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Εκκλησία

ΒΟΣΤΩΝΗ. Εκλέχτηκε την Παρασκευή 17 Μαΐου 2024 από τη Σύνοδο του Φαναρίου, ο Επίσκοπος Σασίμων Κωνσταντίνος (Μώραλης) Μητροπολίτης Ντένβερ, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο και όπως είχε εξαγγείλει ο «Ε.

ΑΠΟΨΕΙΣ

Είδε συγχωριανούς του, που τους κρέμασαν στους φανοστάτες της πλατείας της Καλαμάτας.

Πολιτισμός

ΑΘΗΝΑ. Σε μία λαμπρή τελετή με άρωμα Ελλάδας και Γαλλίας παραδόθηκε η Ολυμπιακή Φλόγα το απόγευμα της Παρασκευής στην οικοδέσποινα των φετινών Ολυμπιακών Αγώνων.

ΒΙΝΤΕΟ