x

Υγεία

Φάρμακο επιβραδύνει το Αλτσχάιμερ, αλλά μπορεί να κάνει τη διαφορά;

30 Νοεμβρίου 2022

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Ενα πειραματικό φάρμακο για το Αλτσχάιμερ επιβράδυνε μέτρια την αναπόφευκτη επιδείνωση της εγκεφαλικής νόσου, ανέφεραν οι ερευνητές την Τρίτη – αλλά παραμένει ασαφές πόση διαφορά μπορεί να κάνει αυτό στη ζωή των ανθρώπων με Αλτσχάιμερ.

Ειδικότερα, το νέο πειραματικό φάρμακο lecanemab των εταιρειών Eisai (Ιαπωνία) και Biogen (ΗΠΑ) επιβραδύνει λίγο τη γνωστική εξασθένηση των ασθενών στα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ, δείχνουν τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής του. Τα ευρήματα χαρακτηρίστηκαν σημαντικά, αν όχι ιστορικά – με δεδομένη την πλήρη αποτυχία εύρεσης ενός αποτελεσματικού φαρμάκου κατά της νευροεκφύλισης εδώ και δεκαετίες.

Τώρα οι εταιρείες παρέχουν πλήρη αποτελέσματα της μελέτης σε σχεδόν 1.800 άτομα στα πρώτα στάδια της ασθένειας που κυριεύει το μυαλό. Τα δεδομένα παρουσιάστηκαν σε μια συνάντηση για το Αλτσχάιμερ στο Σαν Φρανσίσκο και δημοσιεύτηκαν στο «The New England Journal of Medicine».

Κάθε δύο εβδομάδες, για 18 μήνες, οι συμμετέχοντες στη μελέτη ελάμβαναν ενδοφλέβια lecanemab ή μια εικονική έγχυση. Οι ερευνητές τους παρακολούθησαν χρησιμοποιώντας μια κλίμακα 18 βαθμών που μετρά τη γνωστική και λειτουργική ικανότητα. Οσοι έλαβαν lecanemab χειροτέρεψαν πιο αργά – μια διαφορά ούτε σχεδόν μισή μονάδα σε αυτήν την κλίμακα, κατέληξε η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Δρα Κρίστοφερ βαν Ντάικ (Christopher van Dyck) στο Πανεπιστήμιο Yale.

Αυτή είναι μια δυσνόητη αλλαγή, αλλά μετρημένη με διαφορετικό τρόπο, το lecanemab καθυστέρησε την επιδείνωση των ασθενών κατά περίπου πέντε μήνες κατά τη διάρκεια της μελέτης, δήλωσε στο «Associated Press» ο Δρ Μάικλ Ιρίζερι (Michael Irizarry) του «Eisai». Επίσης, οι λήπτες lecanemab είχαν 31% λιγότερες πιθανότητες να προχωρήσουν στο επόμενο στάδιο της νόσου κατά τη διάρκεια της μελέτης. «Αυτό μεταφράζεται σε περισσότερο χρόνο σε προηγούμενα στάδια» όταν οι άνθρωποι λειτουργούν καλύτερα, είπε ο Ιριζάρι.

Φωτογραφία αρχείου της 7ης Οκτωβρίου 2003 από κοντινό πλάνο ενός ανθρώπινου εγκεφάλου που έχει προσβληθεί από τη νόσο Αλτσχάιμερ και εκτίθεται στο Μουσείο Νευροανατομίας στο Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο στη Νέα Υόρκη. (AP Photo/David Duprey)

Αλλά οι γιατροί διχάζονται σχετικά με το πόσο μεγάλη διαφορά μπορεί να κάνουν αυτές οι αλλαγές για τους ασθενείς και τις οικογένειες. «Είναι απίθανο η μικρή διαφορά που αναφέρθηκε σε αυτή τη δοκιμή να γίνει αισθητή από μεμονωμένους ασθενείς», είπε ο Δρ Μάντχαβ Θαμπισέτι (Madhav Thambisetty) του Εθνικού Ινστιτούτου για τη Γήρανση, ο οποίος σημείωσε ότι δεν μίλησε για λογαριασμό της κυβερνητικής υπηρεσίας.

Πάντως, από την άλλη, το lecanemab -ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που χορηγείται ενδοφλέβια- φαίνεται επίσης να ενέχει κινδύνους σοβαρών παρενεργειών, ακόμη και θανάτου, λόγω πρηξίματος του εγκεφάλου (στο 13% των συμμετεχόντων) και αιμορραγίας (στο 17%), ενώ στο 7% χρειάστηκε να διακόψουν τη δοκιμή λόγω των παρενεργειών, γι’ αυτό το φάρμακο θα πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω.

Επίσης το φάρμακο δρα μόνο εφόσον έχει έγκαιρα διαγνωστεί η νόσος Αλτσχάιμερ και όχι σε πιο προχωρημένο στάδιο. Ακόμη, η επίδρασή του είναι πολύ μικρή: σε μία κλίμακα 1 έως 18 (από το φυσιολογικό έως τη σοβαρή άνοια), όσοι πήραν το φάρμακο, ήταν κατά μέσο όρο 0,45 μονάδες καλύτερα. Αλλά, σύμφωνα με τους ειδικούς, το κάτι είναι καλύτερο από το τίποτε. Καθώς η δοκιμή διήρκεσε 18 μήνες, ερωτηματικό παραμένει τι επίπτωση θα υπάρχει μετά από αυτό το χρονικό διάστημα.

Δημιουργούνται έτσι νέες ελπίδες στους ασθενείς με τη συγκεκριμένη ανίατη μέχρι στιγμής νευροεκφυλιστική πάθηση και στις οικογένειές τους, που έχουν δει κατ’ επανάληψη διάφορα φάρμακα να εμφανίζουν αρχικά πολλές υποσχέσεις κατά τις αρχικές δοκιμές τους, οι οποίες όμως μετά διαψεύδονται στην πράξη. Από την άλλη όμως, αναφέρθηκαν δύο θάνατοι από εγκεφαλική αιμορραγία κατά τη δοκιμή του φαρμάκου (μιας 65χρονης και ενός 87χρονου που παράλληλα έπαιρναν αντιπηκτικά φάρμακα), κάτι που οδήγησε αρχικά σε πτώση των μετοχών των δύο εταιρειών στο Χρηματιστήριο. Οι ίδιες αρνούνται ότι οι θάνατοι οφείλονταν στο φάρμακό τους, ενώ στη συνέχεια οι μετοχές τους εμφάνισαν άνοδο.

Το lecanemab στοχεύει στις κολλώδεις τοξικές πλάκες της πρωτεΐνης βήτα αμυλοειδούς, που συσσωρεύονται στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ, καταστρέφοντας σταδιακά ζωτικά κύτταρα νευρώνων και κατ’ επέκταση τις μνημονικές και γνωστικές λειτουργίες τους. Σύμφωνα με την εταιρεία Eisai, μετά από 18 μήνες δοκιμής το 68% των ατόμων που πήραν το φάρμακο, είχαν καθαρίσει από αυτές τις εγκεφαλικές πλάκες. Μέχρι σήμερα τα όποια φάρμακα απλώς επιτρέπουν μια καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων, αλλά κανένα δεν μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου προς την επιδείνωση.

Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ θα αποφασίσει πλέον σύντομα (πιθανώς στις αρχές Ιανουαρίου 2023) κατά πόσο θα εγκρίνει το lecanemab για ευρύτερη κλινική χρήση. Οι Biogen και Eisai σχεδιάζουν να ξεκινήσουν τη διαδικασία αίτησης έγκρισης και σε άλλες χώρες το 2023, κυρίως σε Ευρώπη και Ιαπωνία. Αν εγκριθεί, θα είναι το δεύτερο φάρμακο κατά του βήτα αμυλοειδούς που εγκρίνεται, μετά την έγκριση του Αduhelm (aducanumab).

Σχεδόν όλες οι διαθέσιμες θεραπείες για τα 6 εκατομμύρια Αμερικανούς με Αλτσχάιμερ -και εκατομμύρια ακόμη παγκοσμίως- ανακουφίζουν μόνο προσωρινά τα συμπτώματα. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πώς ακριβώς σχηματίζεται το Αλτσχάιμερ, αλλά μια θεωρία είναι ότι η βαριά συσσώρευση αμυλοειδούς παίζει βασικό ρόλο, ωστόσο και τα φάρμακα που στοχεύουν την αμυλοειδή ουσία έχουν αποτύχει.

Και άλλες εταιρείες βρίσκονται στο τελικό στάδιο ανάπτυξης και δοκιμής αντισωμάτων κατά των πλακών της νόσου, όπως τα gantenerumab της Roche και donanemab της Eli Lilly. Παγκοσμίως ο αριθμός των ασθενών με Αλτσχάιμερ -την κυριότερη μορφή άνοιας- εκτιμάται σε τουλάχιστον 55 εκατομμύρια σήμερα και αναμένεται να φθάσει τα 139 εκατομμύρια έως το 2050.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2212948

Κινέζικη έρευνα

Την ίδια ώρα, Κινέζοι επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι βρήκαν έναν ευαίσθητο βιοδείκτη στα ούρα, ο οποίος μπορεί να αποκαλύψει τη νόσο Αλτσχάιμερ αρχικού σταδίου, ανοίγοντας έτσι πιθανώς τον δρόμο για ένα νέο φθηνό και γρήγορο τεστ ούρων. Η ανίατη νευροεκφυλιστική πάθηση συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, γι’ αυτό αναζητούνται νέοι τρόποι έγκαιρης διάγνωσής της.

Οι ερευνητές του Τμήματος Γεροντολογίας του Εκτου Λαϊκού Νοσοκομείου του Πανεπιστημίου Τζιάο Τονγκ της Σαγκάης και του Ινστιτούτου Βιοφυσικής της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Frontiers in Aging Neuroscience», μελέτησαν συνολικά 574 ανθρώπους. Τελικά βρέθηκε ότι το μυρμηκικό οξύ συνιστά έναν καλό δείκτη γνωστικής εξασθένησης που μπορεί να φέρει έγκαιρα στο φως τα πρώτα στάδια της νόσου.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnagi.2022.1046066/full

Πηγές: «ΑΠΕ-ΜΠΕ», «ΑΡ»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ