H ευτυχία και πώς την πετυχαίνουμε, κατά τον Αριστοτέλη

(EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ)

Αν για κάτι είμαι βέβαιος, αυτό είναι ότι ποτέ δεν θα σταματήσουν οι Ελληνες -εννοώ, φυσικά, οι αρχαίοι Ελληνες- να αποτελούν το σχολείο της ανθρωπότητας.

Αφορμή γι’ αυτή την… διακήρυξή μου, είναι η πρόσφατη δημοσίευση ενός βιβλίου, το οποίο σημειώνει μεγάλη εκδοτική επιτυχία, με ένα πάντα επίκαιρο θέμα.

Ο τίτλος του είναι: «Η σκέψη του Αριστοτέλη: Πώς η σοφία των αρχαίων μπορεί να αλλάξει την ζωή σας». («Aristotle’s Way: How Ancient Wisdom Can Change Your Life», -By Dr. Edith Hall’s, published by Penguin Press).

Eχουν γραφτεί τόσα βιβλία για τον Αριστοτέλη. Αυτό όμως είναι το πρώτο, μάλλον, βιβλίο που καλύπτει μια από τις μεγάλες ανθρώπινες αναζητήσεις: Τι είναι η ευτυχία και πώς θα ζήσουμε μια πιο ευτυχισμένη ζωή.

Η συγγραφέας είναι καθηγήτρια των Κλασικών Σπουδών στο King’s College του Λονδίνου.

Για το βιβλίο της αυτό -έχει γράψει περισσότερα από 10 βιβλία με θέμα τους αρχαίους- στηρίχθηκε περισσότερο στο κορυφαίο σύγγραμμα του Αριστοτέλη με τίτλο «Ηθικά Νικομάχεια» – αν έχετε τη δυνατότητα να τα διαβάσετε, κάντε το οπωσδήποτε.

Ο Αριστοτέλης, λοιπόν, σύμφωνα με την Δρ. Χαλ, στηρίζει την ευτυχισμένη ζωή σε δυο γνωστά μας αποφθέγματα: Στο «μέτρον άριστον» και στο «γνώθι σαυτόν».

Ο Αριστοτέλης δεν εξισώνει την ευτυχία με τον πλούτο, την απόλαυση ή την φήμη. Γι’ αυτόν, γράφει η Δρ. Χαλ, η ευτυχία είναι μια εσωτερική πνευματική κατάσταση. Μια κατάσταση του πνεύματος που μπορούμε να την πετύχουμε με το να ζούμε την ζωή μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Ο Αριστοτέλης, που έζησε χρόνια στο παλάτι του Φιλίππου, του πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, και είδε από πρώτο χέρι τον αδίστακτο, δεσποτικό, εθισμένο στην σπάταλη κατανάλωση Φίλιππο, που οδηγούσε την οικογένεια και τους συνεργάτες του στο να δολοφονεί ο ένας τον άλλον, συμπέρανε ότι τα θεωρητικά τυχερά μέλη της ελίτ, ουσιαστικά ήταν δυστυχείς.

Και ότι μπορεί μεν να γνώριζαν ποιο ήταν το σωστό πράγμα να κάνουν, αλλά ήταν ή πολύ αδύναμοι ή τεμπέληδες να το κάνουν.

Η πραγματική ευτυχία, πίστευε ο Αριστοτέλης, υποστηρίζει η Δρ Χαλ, πηγάζει από την συνεχή προσπάθεια να γίνουμε το καλύτερο δυνατό που μπορούμε να γίνουμε.

Και όπως ο Πλάτων, μαθητής του Σωκράτη και δάσκαλος του Αριστοτέλη, πίστευε στο αρχαίο απόφθεγμα που είναι χαραγμένο στο Μαντείο των Δελφών «Γνώθι σαυτόν», να γνωρίζεις τον εαυτό σου. Δεν είναι εύκολο. Αξίζει όμως να προσπαθούμε να γνωρίσουμε τον εαυτό μας.

O Αριστοτέλης ανέλυσε ένα μεγάλο αριθμό χαρακτηριστικών που διαμορφώνουν έναν ευτυχισμένο χαρακτήρα μεταξύ των οποίων την σεξουαλική επιθυμία, τον θυμό και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους άλλους ανθρώπους.

Ευτυχία, κατέληξε, προέρχεται από το να καλλιεργήσουμε το κάθε ένα από αυτά στο σωστό βαθμό, στο «μέσον» για να αποτελούν αρετή, παρά κακία.

Είναι αυτό, το «μέσον», που διαχωρίζει τον Αριστοτέλη από άλλα αρχαία συστήματα ευτυχίας.

Για παράδειγμα, ο υπεύθυνος τρόπος διαχείρισης των οικονομικών υποθέσεων είναι η αρετή που βρίσκεται μεταξύ της τσιγγουνιάς -την οποία την απεχθανόταν ο Αριστοτέλης, κυρίως στους πλούσιους- και η ανεύθυνη δαπάνη των χρημάτων.

Αυτά, εν συντομία, είναι τα βασικά στοιχεία, που αν τα πετύχουμε, οδηγούν, κατά τον Αριστοτέλη, στην ευτυχία.

Χρειάζεται όμως μακροχρόνιος αγώνας με το εαυτό μας να το πετύχουμε. Μέχρι να φτάσει να αποτελεί ένα αδιαχώρητο σημείο του εαυτού μας, της πνευματικής μας διάστασης.

Μέχρι να γίνει ο αυτόματος τρόπος σκέψης και ενέργειάς μας.

Αν λοιπόν ο σκοπός της ζωής μας είναι η ευτυχία, με την έννοια που την περιγράφει ο Αριστοτέλης, τότε αξίζει πραγματικά να το προσπαθήσουμε. Μην ξεχνάτε ότι πρόκειται για την μια και μοναδική ζωή που έχει ο κάθε ένας μας.

Σημείωση: Το άρθρο της Δρ. Χαλ δημοσιεύτηκε στην «Wall Street Journal».

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 characters available