x
 

Συνεργάτες

Η επίδραση της τέχνης στην εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στην αλλοδαπή

01 Φεβρουαρίου 2021
Της Φωτεινής Τσικαλά*

Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας από τα Ελληνόπουλα δεύτερης και τρίτης γενιάς δεν αποτελεί μόνο προσπάθεια επανασύνδεσης των παιδιών με τις οικογενειακές τους ρίζες, αλλά κυρίως νοητικό εμπλουτισμό των παιδιών που εξασφαλίζει ο πλούτος και η διαχρονική συνέχεια μιας από τις αρχαιότερες γλώσσες της ανθρωπότητας.

Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας δεν πρέπει να αποσκοπεί απλά στην κάλυψη των επικοινωνιακών αναγκών των παιδιών με τους Ελληνες συγγενείς τους, αλλά στην κατάκτηση του απαραίτητου εργαλείου για την προσέγγιση του ελληνικού πολιτισμού με έναν άμεσο και ουσιαστικό τρόπο. Επιπροσθέτως, η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε ξένο περιβάλλον απαιτεί πολύπλευρη προσπάθεια εκ μέρους του σχολείου, η οποία θα συμπληρώσει την επαφή των παιδιών με τη γλώσσα που ομιλείται στο οικογενειακό τους περιβάλλον.

Το σχολείο καλείται να παίξει τον βασικό ρόλο στην προσπάθεια ουσιαστικής προσέγγισης του παιδιού στην ελληνικό πολιτισμό, μέσω της εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας. Στην προσπάθεια αυτή, πρέπει να ληφθούν υπόψιν η ηλικία του παιδιού, παιδαγωγικές απόψεις για τη νοητική ανάπτυξη του παιδιού, αλλά και ο ρόλος του παιχνιδιού και της τέχνης στην κινητοποίηση του παιδιού για ενεργό συμμετοχή στην διαδικασία της μάθησης.

Το ευτύχημα για τον ελληνικό πολιτισμό είναι ότι είναι πλούσιος και μπορεί να κεντρίσει τη φαντασία και το ενδιαφέρον του παιδιού. Η ελληνική μυθολογία, οι ήρωες της αρχαιότητας, το αρχαίο θέατρο, η αρχαία ελληνική τέχνη, η δημοτική ποίηση, η νεώτερη λαϊκή παράδοση, οι χοροί, οι φορεσιές, η μουσική προσελκύουν το ενδιαφέρον. Αποτελούν πηγές έμπνευσης για καλλιτεχνικές δημιουργίες στο θέατρο αλλά και στον κινηματογράφο. Ετσι, η σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, ιδίως ο κινηματογράφος μπορεί να προκαλεί υπερηφάνεια στο παιδί και να δικαιολογεί και να διευκολύνει την διαδικασία εκμάθησης της γλώσσας.

Η χρησιμοποίηση της τέχνης ως εργαλείο στη διαδικασία της μάθησης, ξεκίνησε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα στα μέσα της δεκαετίας του '90 με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «ΜΕΛΙΝΑ – Εκπαίδευση & Πολιτισμός». Την ιδέα αυτή την εμπνεύστηκε η Μελίνα Μερκούρη και μετά το θάνατό της, την υλοποίησε το υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδος. Το πρόγραμμα αυτό δεν θεώρησε το μάθημα της αισθητικής αγωγής (εικαστικά, μουσική, χορός, θέατρο) ξεχωριστό και δευτερεύον μάθημα, αλλά το τοποθέτησε στο πλαίσιο του συνόλου των μαθημάτων του σχολικού προγράμματος και αντιμετώπισε τη τέχνη, ως μέθοδο διδασκαλίας και προσέγγισης όλων των σχολικών μαθημάτων. Για τη φιλοσοφία του προγράμματος «ΜΕΛΙΝΑ», η γνώση δεν αποτελεί απλώς μία πληροφορία αλλά αποτελεί ανθρώπινη εμπειρία και ερέθισμα των συναισθημάτων. Το παιδί πρέπει να γνωρίζει (γνωστική διάσταση), πρέπει να μπορεί (δεξιότητες-πραγματολογική διάσταση), πρέπει να νοιώθει( συγκινησιακή διάσταση). Τότε το παιδί έρχεται σε ουσιαστική πρωτογενή επαφή-σχέση με τα αντικείμενα.

Το πρόγραμμα «ΜΕΛΙΝΑ» αποσκοπούσε σε μια παιδαγωγική προσέγγιση όπου η γνώση μεταδίδεται με ένα τρόπο που προσφέρει απόλαυση, ικανοποιεί τη φυσική περιέργεια του παιδιού, καλλιεργεί τη δημιουργικότητά του και αναπτύσσει τις επικοινωνιακές του ικανότητες.

Βέβαια, το πρόγραμμα αυτό δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυτούσιο σε συνθήκες στο εξωτερικό, όπου η ελληνική γλώσσα διδάσκεται ως κατ' επιλογή μάθημα, σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχεί η ξένη γλώσσα και κουλτούρα. Ομως, στην ξένη χώρα μόνιμης παραμονής, το πρόγραμμα «ΜΕΛΙΝΑ» θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης, καθοδήγησης και προσαρμογής στα δεδομένα της χώρας αυτής. Κεντρικό και θεμελιώδη ρόλο θα παίξει εδώ ο δάσκαλος, ο οποίος θα πρέπει να είναι εκπαιδευμένος, αλλά κυρίως ευαισθητοποιημένος στα θέματα και τις τεχνικές της τέχνης.

Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας θα πρέπει να ξεκινά από τη γνώση του πλούτου της, αλλά και της προσφοράς της στην ανθρωπότητα. Τα παιδιά θα πρέπει να γνωρίσουν ότι στην ελληνική γλώσσα εκφράστηκαν οι αρχαίοι φιλόσοφοι και οι αρχαίοι τραγωδοί. Πάνω στην ελληνική γλώσσα τέθηκαν τα θεμέλια των επιστημών και ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της επιστημονικής ορολογίας, σε όλες σχεδόν τις επιστήμες, είναι ελληνικές λέξεις. Στην ελληνική γλώσσα στηρίχτηκε η διάδοση του Χριστιανισμού, στο Βυζάντιο ομιλούνταν τα Ελληνικά. Στην ελληνική γλώσσα εκφράστηκε ο Ρήγας Φεραίος στην Ελληνική Επανάσταση εναντίον των Οθωμανών. Η ελληνική Γραμματεία ενέπνευσε την Ευρωπαϊκή Αναγέννηση και στην ελληνική γλώσσα γράφτηκε το πιο δημοκρατικό Σύνταγμα στην Ευρώπη του 19ου αιώνα.

Το πρώτο συναίσθημα των παιδιών για τη γλώσσα των γονιών τους θα πρέπει να είναι ο θαυμασμός, ώστε η προσπάθεια για την εκμάθησή της να είναι αποδεκτή και αποδοτική.

Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας από τα παιδιά θα πρέπει να είναι συλλογική και συμμετοχική σε πολιτιστικούς συλλόγους με την παρουσία όλων των γενεών, ώστε να ακούγεται και να ομιλείται η γλώσσα ζωντανά.

Η επίσκεψη στα μουσεία θα πρέπει να είναι στοχευμένη στην ανάγνωση των επιγραμμάτων της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Η διδασκαλία της Ιστορίας στο σχολείο να επικεντρώνεται στις γεμάτες νόημα γλωσσικές αναφορές (μολών λαβέ, εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης, κ.λπ.), στον Επιτάφιο του Περικλή, στον Πελοποννησιακό Πόλεμο του Θουκυδίδη, στις ψαλμωδίες του Βυζαντίου, στο Επος του Διγενή Ακρίτα, στα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, στη σύγχρονη, πολυβραβευμένη ελληνική ποίηση των Καβάφη, Σεφέρη, Ελύτη, Ρίτσου κ.λπ. και που μελοποιήθηκε από τον Θεοδωράκη και το Χατζιδάκι. Μόνο στην ελληνική γλώσσα, ο κόσμος τραγουδά και χορεύει σε στίχους που έχουν βραβευτεί με βραβείο Νόμπελ.

Οι βιωματικές εμπειρίες από όλα τα ανωτέρω θα πρέπει, με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού, να εκφραστούν από τα παιδιά σε καλλιτεχνική δημιουργία.

Ιστορίες από τη μυθολογία και από τους αγώνες των Ελλήνων μπορούν να γίνουν θέματα ζωγραφικής.

Εργα χειροποίητης τέχνης μπορούν να αποτελέσουν η ασπίδα του Αχιλλέα ή ο Δούρειος Ιππος.

Θεατρική παράσταση με στιγμές της Ιστορίας μας.

Φιλολογικές συναντήσεις απαγγελίας και ανάλυσης της σύγχρονης ποίησης.

Η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία κόμικς  με θέματα που να αφορούν την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να δημιουργηθούν ομάδες εκμάθησης και διάδοσης της ελληνικής γνώσης.

Εργα Ελλήνων λογοτεχνών να μεταφράζονται στην ξένη γλώσσα, αλλά και έργα Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό να μεταφράζονται στην ελληνική γλώσσα. Οι γνώστες της ελληνικής γλώσσας θα αποτελέσουν το δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των Ελλήνων απανταχού της Γης και θα επιτρέψουν την αλληλοεπίδρασή τους στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο κόσμο.

* Η Φωτεινή Τσικαλά υπηρέτησε ως δασκάλα την δημοτική εκπαίδευση σε πολλά σχολεία στον Δήμο Αττικής επί 31 συνεχή χρόνια με πολλούς επαίνους και διακρίσεις για τις μεθόδους διδασκαλίας της / Email: [email protected]

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ολος ο δυτικός κόσμος «παίζει» πρωτοσέλιδο την.

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ