x
 

Πολιτισμός

Κερασία Σαμαρά: Αυτό που θέλω να κάνω είναι να ταξιδέψω τη δουλειά μου στον κόσμο

24 Φεβρουαρίου 2024

Η άρθρωση του λόγου, η ερμηνεία της ιστορίας που φέρει και η άλλοτε μουσική επένδυση του συναισθήματος που εκφράζει βρίσκονται στο επίκεντρο μίας πολυσύνθετης καλλιτεχνικής οντότητας. Ηθοποιός, σκηνοθέτις, τραγουδίστρια… αναγνωρισμένη και δικαιωμένη πλέον για την επιλογή της να ακολουθήσει το δρόμο των τεχνών και των γραμμάτων, η Κερασία Σαμαρά διατηρεί αμείωτο το πάθος και αποζητά την έκπληξη. Η καλλιτέχνις παραχώρησε μία εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στον «Εθνικό Κήρυκα» με αφορμή την πρόσφατη θεατρική της δουλειά «Μαρίκα Παπαγκίκα – Το ηλεκτρικό κορίτσι», έναν εξαιρετικό μονόλογο για την πολυτάραχη ζωή της θρυλικής τραγουδίστριας του καφέ-αμάν Μαρίκας Παπαγκίκα που έμελλε να ταξιδέψει τα ελληνικά ακούσματα στη Νέα Υόρκη, την Αλεξάνδρεια και τη Σμύρνη και να χαρακτηριστεί από πολλούς ως η «Κάλλας του ρεμπέτικου».

Πείτε μας δύο λόγια για το πώς προέκυψε η ιδέα για τη συγκεκριμένη παράσταση.

Το 2017 ο συγγραφέας του κειμένου «Μαρίκα Παπαγκίκα: Το ηλεκτρικό κορίτσι» ήρθε και με βρήκε σε ένα θέατρο που έπαιζα τότε. Είδε την παράσταση στην οποία έπαιζα και μου παρέδωσε αυτό το κείμενο. Το κείμενο δεν ήταν σε αυτή τη μορφή που είναι τώρα. Ηταν ένα μεγάλο θεατρικό έργο με πολλά πρόσωπα στο οποίο εμφανιζόταν και το πρόσωπο της Μαρίκας Παπαγκίκα σαν ένα φαντασιακό πρόσωπο που έλεγε κάποια πράγματα αποσπασματικά. Διάβασα το έργο, τον πήρα τηλέφωνο και του είπα ότι το υπόλοιπο έργο δεν είναι κάτι με το οποίο θα ήθελα να ασχοληθώ αλλά μου αρέσει πάρα πολύ ο λόγος της Μαρίκας Παπαγκίκα και θέλω να τον κάνω ένα τεράστιο μονόλογο. Αφού φτιάχτηκε το κείμενο, του είπα ότι σκοπεύω να το συνδυάσω με τζαζ απόδοση των τραγουδιών της Μαρίκας επί σκηνής, δηλαδή με τζαζ ορχήστρα επί σκηνής η οποία θα παίζει τα τραγούδια της και εγώ θα τα τραγουδάω ανάμεσα από το κείμενο.

Πού έχετε παρουσιάσει την «Μαρίκα Παπαγκίκα» μέχρι τώρα;

Το πρότεινα στο υπουργείο Πολιτισμού το 2021 και το υπουργείο ενθουσιάστηκε και το ενέκρινε. Ετσι, το 2022 ανεβάσαμε στα Τρίκαλα, στο Μουσείο Τσιτσάνη, αυτή την παράσταση με διθυραμβικές κριτικές, με απίστευτα συγκινητική υποδοχή από το κοινό και από τον Τύπο, μόνο για τρεις παραστάσεις – αυτή ήταν και η δέσμευσή μου απέναντι στο υπουργείο. Κατόπιν, δεν μπορούσα να δεχτώ ότι αυτό θα «πέθαινε» και το ξαναπαρουσίασα με τη βοήθεια της Περιφέρειας Αττικής στο Πολιτιστικό και Αθλητικό Κέντρο Νέας Μάκρης. Φέτος τον Αύγουστο το παρουσιάσαμε στο Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων «Φοίβος Ανωγειανάκης» στην Πλάκα – έναν χώρο που συνάδει εξαιρετικά με το ύφος της παράστασης. Αποφάσισα μετά από αυτό ότι έπρεπε οπωσδήποτε να το δείξω αυτό το έργο και στην Αθήνα. Δυστυχώς το θέατρο «Ροές» είχε πολύ λίγες διαθέσιμες ημέρες και έτσι μόνο για οκτώ παρατάσεις, μέσα στις γιορτές, παρουσιάσαμε την Μαρίκα Παπαγκίκα. Ο απώτερος στόχος μας τώρα είναι να το πάμε στα μέρη που πήγε η Μαρίκα. Θέλουμε να πάμε στην Αμερική, όπου έπαιξε, στην Αλεξάνδρεια και στη Σμύρνη.

Στις αρχές τις δεκαετίας του ’20 η καλλιτέχνιδα διέπρεψε στη Νέα Υόρκη, ποια η δική σας αίσθηση και απόδοση του κλίματος αυτής της εποχής;

Ο οδηγός είναι το κείμενο. Το κείμενο μάς περιγράφει κάποια χρόνια στα οποία η Μαρίκα και ο σύζυγός της περιόδευαν από πόλη σε πόλη και από μαγαζί σε μαγαζί. Κατόπιν άνοιξαν ένα δικό τους μαγαζί στη Νέα Υόρκη, το «Marika’s», στο Μανχάταν στο 215 West. Εκεί λοιπόν, σε αυτά τα πέντε χρόνια περιγράφεται κατά κάποιο τρόπο η ευμάρεια της εποχής. Τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’20 υπήρχε χλιδή, υπήρχαν άνθρωποι που άκουγαν μουσική από όλες τις χώρες, υπήρχε ένα είδος πολιτικά εννοούμενου καμπαρέ στο οποίο ο κόσμος αντήλλασσε απόψεις. Η Αμερική ήταν ένα καζάνι στο οποίο οι απόψεις, οι λαοί, οι κουλτούρες ανακατεύονταν και παρήγαγαν διάφορα άλλα είδη όπως ήταν το μπλουζ, η τζαζ κ.λπ. Ολο αυτό το κλίμα του ’20 απεικονίζεται σε αυτή την εποχή κατά την οποία δραστηριοποιείται και ανθίζει η καριέρα της Μαρίκας Παπαγκίκα. Κατόπιν έρχεται το 1929 με το Κραχ και εκεί όλα καταστρέφονται.

Το έργο είναι αποτέλεσμα έρευνας αλλά και μυθοπλασίας. Στο πλαίσιο της έρευνας έχουμε βρει και ένα απόσπασμα από τον «Εθνικό Κήρυκα» που μιλάει για την επίσκεψη του Αλ Καπόνε στο κέντρο της Μαρίκας.

Επίσης, να πούμε ότι το κείμενο είναι του Νίκου Σταματιάδη. Η τζαζ ορχήστρα, τετραμελής επί σκηνής, είναι το Takis Barberis Group με αρχηγό τον σπουδαίο κιθαρίστα Τάκη Μπαρμπέρη αλλά και εξαιρετικούς σολίστες μουσικούς, τον Μάνο Σαριδάκη, τον Χρήστο Κεχρή και τον Γιώργο Μπαρμπέρη. Τα σκηνικά, τα κουστούμια όπως και το βίντεο που τρέχει ζωντανά στην παράσταση τα έχει φτιάξει η Τόνια Αβδελοπούλου. Χειρισμό του βίντεο κάνει η Τόνια Αποστόλου και τους φωτισμούς ο Γιώργος Μπούχρας.

Την εν λόγω παράσταση τη σκηνοθετείτε κιόλας. Αν σας ρωτούσε κάποιος τι προτιμάτε περισσότερο, να παίζετε, να σκηνοθετείτε ή να τραγουδάτε, τι θα επιλέγατε;

Αν έπρεπε να κάνω ένα από όλα αυτή τη στιγμή νομίζω ότι θα σκηνοθετούσα. Παρόλο που δεν έχω παίξει αρκετά, ήθελα πολλά περισσότερα πράγματα να κάνω αλλά δεν μου δόθηκε η ευκαιρία. Θεωρώ βέβαια ότι τα πολύ μεγάλα πράγματα στη ζωή ενός ηθοποιού έρχονται στην τέταρτη δεκαετία της ζωής του, εκεί που είναι ας πούμε ώριμος και έχει αυτή την πολυτέλεια να κινείται σε όποια ηλικία θέλει. Τώρα, λοιπόν, θα σκηνοθετούσα με μεγαλύτερη ευχαρίστηση απ’ ό,τι θα έπαιζα αλλά με την Μαρίκα ομολογώ ότι αυτή η άποψή μου λίγο διαρρηγνύεται. Ηταν τόσο μεγάλη η ευχαρίστησή μου επί σκηνής που δεν μπορώ να πω εύκολα ότι θα έβαζα μία άλλη ηθοποιό να το παίξει.

Τι είναι αυτό που σας γοητεύει σε έναν ρόλο/έργο για να ασχοληθείτε καλλιτεχνικά μαζί του;

Ενα έργο το σκηνοθετώ όταν μου γεννάει εικόνες από μόνο του, μου γεννάει δηλαδή έναν άλλο παράλληλο κόσμο στο μυαλό μου. Τότε μόνο σκηνοθετώ. Δεν σκηνοθετώ οτιδήποτε. Σκηνοθετώ μόνο κάτι που με κάνει να ονειρεύομαι.

Αλλά με τους ρόλους είναι διαφορετικά με την έννοια ότι όταν κάποιος άλλος σκηνοθετεί, εγώ αναλαμβάνω να πάρω έναν ρόλο και να τον ταξιδέψω μέσα από το δικό μου σώμα, τη δική μου ιδιοσυγκρασία και αυτό το κάνω με μία τεχνική. Οπως κάθε τεχνίτης ασχολείται με το αντικείμενό του, έτσι κι εγώ παίρνω αυτό τον ρόλο και προσπαθώ να τον διερευνήσω από διάφορες πλευρές και να συνταιριάξω τα δικά μου γνωρίσματα με τα δικά του, να τα αντιστοιχίσω με έναν τρόπο. Είναι δηλαδή, θα έλεγα, πιο πρακτική η αντιμετώπιση ενός ρόλου από την αντιμετώπιση ενός έργου. Ως σκηνοθέτις έχω ανάγκη αυτό το παράλληλο σύμπαν του έργου.

Εχετε απωθημένα, κάποιους ρόλους που θα θέλατε να είχατε παίξει;

Υπήρχε μία εποχή που είχα. Τώρα πια όχι γιατί είχα τη μεγάλη τύχη, ομολογώ και την ικανότητα, να δώσω στον εαυτό μου την ευκαιρία να παίξει τους ρόλους που ήθελε να παίξει. Υπάρχουν πράγματα που θέλω να κάνω ακόμη και υπάρχουν και πράγματα που θέλω να με ξαφνιάσουν. Δεν μπορώ να σας πω ότι έχω συγκεκριμένα απωθημένα αλλά σίγουρα αυτό που θέλω να κάνω είναι να ταξιδέψω τη δουλειά μου στον κόσμο! Αυτό είναι κάτι που με ακολουθεί τα τελευταία πολλά χρόνια. Το έχω κάνει με μία παράσταση που την παίζω επί 23 χρόνια τώρα, την «Αδεια ποδηλάτου», που την έχω ταξιδέψει στην Ελβετία και στο Βέλγιο και σε όλη την Ελλάδα. Και θα ήθελα πολύ και την Μαρίκα και άλλες παραστάσεις μου να τις πάω στο εξωτερικό. Αυτό είναι το μεγάλο μου όνειρο!

Ο περισσότερος κόσμος σας γνώρισε μέσα από την τηλεοπτική σειρά «Το καφέ της Χαράς». Η αποχή σας τα τελευταία αρκετά χρόνια από την τηλεόραση είναι μία συνειδητή απόφαση;

Εγώ πάντα απείχα από την τηλεόραση. Το ότι έκανα δέκα επεισόδια στο «Καφέ της Χαράς» δεν σημαίνει ότι είχα κάποια σχέση με την τηλεόραση. Οταν έκανα αυτά τα επεισόδια, ήμουν ήδη στο θέατρο 20 χρόνια. Ούτε η τηλεόραση μου είχε αδυναμία ούτε εγώ της είχα. Επαιξα συνολικά σε τέσσερα σήριαλ, φανταστείτε. Τελευταία φορά έπαιξα το 2004 και μετά έκανα ένα guest στο «Καφέ της Χαράς» και ένα guest στα «Ιχνη».

Πέραν της ηθοποιίας, της σκηνοθεσίας και του τραγουδιού, ασχολείστε και με τη μετάφραση και επιμέλεια βιβλίων.

Αν, ο μη γένοιτο, δεν μπορούσα να ασχοληθώ με τίποτα θεατρικό, η μετάφραση θα ήταν σχεδόν τόσο σημαντική για εμένα όσο είναι και το θέατρο γιατί για να μεταφράσεις ένα κείμενο -και πολύ περισσότερο ένα θεατρικό κείμενο- πρέπει να ταυτιστείς με την πρόθεση του συγγραφέα. Δεν είναι ότι αποδίδουμε μία λέξη στα ελληνικά όπως μεταφράζεται σε ένα λεξικό γιατί η γλώσσα είναι ένα μέσον που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος πολύ πιο βιωματικό από τα άλλα μέσα. Η γλώσσα έχει πάρα πολλές εκδοχές και πρέπει να γνωρίζεις πολύ καλά τον ίδιο τον άνθρωπο, τον ίδιο το λαό, την ίδια τη γλώσσα για να καταλάβεις σε ποια πτυχή της ψυχής αντιστοιχεί μία λέξη, κάτι δηλαδή που κάνουμε και στο θέατρο. Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει μεγάλη αντιστοίχιση ανάμεσα σε αυτές τις δύο δραστηριότητες.

Πρέπει δε εδώ να προσθέσω και τη μεγάλη αγάπη που έχω στη γλώσσα μας και τη μεγάλη ανησυχία που έχω για το πού βαδίζει η σημερινή παιδεία σε σχέση με τη γλώσσα και η σημερινή πληροφόρηση, ας πούμε, των νέων ανθρώπων σε σχέση με τη γλώσσα μας και η αγάπη που έχουν γι’ αυτή. Η αγάπη προκύπτει από την ενασχόληση, δεν είναι κάτι που έρχεται αυτονόητα. Αν δεν διαβάσεις Παπαδιαμάντη και δεν σου εξηγήσει κάποιος γιατί ο Παπαδιαμάντης είναι κατανοητός και η γλώσσα του τόσο εύηχη, τόσο σημαντική και τόσο περιεκτική σε νοήματα έτσι όπως είναι στην καθαρεύουσα, τότε ποτέ δεν θα διαβάσεις Παπαδιαμάντη στο πρωτότυπο.

Κοιτάξτε, εγώ ανήκω σε μία γενιά που κάπως γεφυρώνει τη γλώσσα των αρχαίων ελληνικών, που εμείς τη διδασκόμασταν στο σχολείο σχεδόν από την πρώτη Δημοτικού, με τα greeklish που βλέπουμε σήμερα. Αυτό το πράγμα δυστυχώς θα το πληρώσουμε γιατί η ελληνική γλώσσα φέρει και την ίδια τη φιλοσοφία της μέσα στη γλώσσα. Δεν είναι ότι χάνεις μόνο τη γλώσσα, χάνεις τη φιλοσοφία της γλώσσας, χάνεις τα μηνύματά της.

Θα κρατηθώ από το κοινωνικό σχόλιο που κάνατε προηγουμένως για την ελληνική γλώσσα και θα ήθελα να πάμε σε ένα άλλο μεγάλο κοινωνικό ζήτημα, αυτό της γυναικείας κακοποίησης, μόλις λίγα χρόνια αφότου ξέσπασε το ελληνικό #MeToo και ενώ δυστυχώς ακόμη γυναικοκτονίες κλονίζουν συχνά την ελληνική κοινωνία. Εσείς έχετε βιώσει σχετική βία εντός ή εκτός επαγγελματικού χώρου;

Σχετική με αυτά που ακούμε όχι. Ημουν τυχερή. Ναι, μου υπονόησαν κάποιοι άνθρωποι ότι αν κάναμε αυτό, τότε θα μπορούσαν να με βοηθήσουν. Δεν το άκουσα. Αλλά ούτε γνωρίζω τι συνέπειες είχε. Βέβαια η κακοποίηση δεν είναι μόνο ενός είδους, δεν είναι μόνο λεκτική ή σωματική κακοποίηση. Εγώ υπέστην, ας πούμε, κακοποίηση συκοφαντίας. Θα μου πεις, αυτό δεν σχετίζεται με το φύλο σου. Οντως, μπορεί να είχα υποστεί την ίδια κακοποίηση και αν δεν ήμουν γυναίκα. Οπότε γι’ αυτό δεν το αναφέρω ποτέ και δεν έχει και καμία σημασία για το #MeToo. Οχι δεν μπορώ να πω ότι έχω υποστεί τέτοιου είδους κακοποίηση και το θεωρώ αποτέλεσμα τύχης και μόνο.

Πιθανότατα πολλοί δεν το γνωρίζουν αλλά έχετε σπουδάσει Βιολογία.

Αυτό που δεν γνωρίζετε είναι ότι είμαι ακόμη φοιτήτρια Βιολογίας και το τελευταίο μάθημα το πέρασα πέρυσι. Δεν πρόκειται βέβαια να συνεχίσω, δεν νομίζω. Εχω αποκοπεί από τη γνώση αυτή. Είναι πολύ δύσκολη επιστήμη πραγματικά. Εχω τελειώσει και Θεατρολογία αλλά το να επιστρέψω τώρα σε μία επιστήμη που απαιτεί τη φρέσκια γνώση της χημείας, της βιολογίας κ.λπ. μου είναι αδύνατον.

Πώς ξεκίνησε όλο αυτό; Ηθελα να σπουδάσω Ανθρωπολογία αλλά τότε δεν υπήρχε έδρα Ανθρωπολογίας. Η Ανθρωπολογία ήταν ένα μάθημα επιλογής στη Βιολογία και έτσι πέρασα εκεί και κατόπιν ήρθαν όλα τα άλλα.

Εχετε μετανιώσει ποτέ που πήρατε την απόφαση να ασχοληθείτε με την τέχνη;

Πολύ ωραία ερώτηση! Ποτέ δεν μετάνιωσα! Ηταν εκ Θεού αυτή η φώτιση να κάνω αυτή τη μικρή επανάσταση, γιατί μην ξεχνάτε εκείνα τα χρόνια δεν ήταν εύκολο. Προέρχομαι από μία εργατική οικογένεια. Σκεφτείτε τι ήταν για τους ανθρώπους αυτούς που δεν είχαν καμία σχέση με καλλιτεχνική δραστηριότητα να ακούσουν ότι το παιδί τους που ήταν μία άριστη μαθήτρια και μία πολύ καλή φοιτήτρια θα εγκατέλειπε το Πανεπιστήμιο και θα στρεφόταν στο χώρο του θεάτρου, ένα χώρο άγνωστο και πολύ λοιδορημένο.

Εβλεπαν δηλαδή έναν άνθρωπο στο πτυχίο της Βιολογίας να πρέπει να ξαναρχίσει σπουδές καλλιτεχνικής φύσεως χωρίς καμία προοπτική. Δεν ήξερα κανέναν τότε στο χώρο. Σκεφτείτε ότι για να ξεκινήσω τις σπουδές μου πήρα το 131 τότε τηλέφωνο και είπα «Γεια σας, θέλω να γίνω ηθοποιός. Μήπως ξέρετε το τηλέφωνο κάποιας σχολής να μου δώσετε;». Δεν είχα κανένα να με καθοδηγήσει σε αυτό που επιθυμούσα να κάνω. Οι άνθρωποι (σσ. οι γονείς) τρομοκρατήθηκαν, στενοχωρήθηκαν πολύ, παρ’ όλ’ αυτά με στήριξαν και εξαιτίας τους έκανα αυτό που έκανα στη συνέχεια το οποίο ήταν πραγματικά ευεργετικό για εμένα. Εκανα αυτό που έπρεπε να κάνω και μακάρι ο χρόνος, ο Θεός, το περιβάλλον να με είχαν βοηθήσει να είχα κάνει πολύ περισσότερα πράγματα γύρω από τη δουλειά μου.

Γνωρίζοντας ότι παραδίδετε και μαθήματα υποκριτικής, τι συμβουλεύετε νέα παιδιά που μπαίνουν τώρα στο χώρο;

Στην Ελλάδα θα τους έλεγα να έχουν μία δουλειά στα χέρια τους που να μπορεί να τους κάνει να είναι αξιοπρεπείς στο επάγγελμα του ηθοποιού. Δηλαδή θα πρέπει να βιοπορίζονται από κάπου αλλού, τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια, ώστε να μπορούν να επιλέγουν τις δουλειές τους και να μην κάνουν πράγματα που δεν θέλουν μόνο και μόνο για να ζήσουν. Αυτή είναι μία δυστυχώς άχαρη συμβουλή αλλά απαραίτητη γιατί έτσι είναι τα πράγματα. Στην Ελλάδα δεν μπορείς να ζήσεις από το θέατρο.

Αυτή τη στιγμή πέρα από τα ταξίδια που ονειρεύεστε για τη Μαρίκα, υπάρχει κάτι άλλο που ετοιμάζετε;

Κάνω τα σχεδιαγράμματα τώρα για κάποιες παραστάσεις που θέλω να ανεβάσω και επίσης έχω κάνει δύο παιδικές παραστάσεις τρομερά αξιόλογες. Η μία είναι σε συνεργασία με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, την Εταιρεία Χημειοθεραπείας και το Δίκτυο Υγιών Πόλεων. Λέγεται «Ποιος παγίδεψε την πενικιλίνη» και έχει ιατρικού περιεχομένου ιστορία. Η άλλη λέγεται «Προσοχή Τέρατα» και είναι περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος μιλώντας για 24 τέρατα που προκύπτουν από την εκβιομηχάνιση περιοχών που θα μπορούσαν να είναι πηγή φυσικών πόρων για τους ανθρώπους. Επίσης, σχεδιάζω τώρα την «Αλκηστι» του Ευριπίδη και ένα πολύ ενδιαφέρον μυθιστόρημα που έχει γίνει και ταινία και θα το κάνω θεατρικό.

Κλείνοντας, τι εύχεστε να σας φέρει, καλλιτεχνικά και μη, το 2024;

Πάνω από όλα και πέρα από όλα υγεία για όλους τους ανθρώπους! Υγεία και, θα έλεγα, ηρεμία! Και ηρεμία έχεις μέσα σου όταν ισορροπούν τα πράγματα που επιθυμείς με τα πράγματα που κάνεις!

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΑΘΗΝΑ. H επόμενη πενταετία θα είναι καθοριστική για το μέλλον της Ελλάδας, η οποία πρέπει να μετασχηματιστεί σε μία ισχυρή οικονομία, αλλάζοντας την παραγωγική της δομή.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ