GR US

Γιώργος Αραχωβίτης: «Η Κρήτη θα ήταν σήμερα Τοσκάνη»

Εθνικός Κήρυξ

Μετατροπή παλιάς κατοικίας, μικρού οικισμού, Καβούσι - Φαλάσαρνα.

Ο Γιώργος Αραχωβίτης γεννήθηκε μέσα στο «λογισμό και στο όνειρο» καθ' οδόν της Λ. Αλεξάνδρας, πριν προλάβει η μητέρα του να φτάσει στο μαιευτήριο. Από τότε η ζωή του σημαδεύτηκε από την ιδιαιτερότητα αυτής της υπέρβασης, που τον έφερε για πρώτη φορά σε επαφή με την πραγματικότητα του υλικού κόσμου, στο πίσω κάθισμα ενός ταξί.

Σε 20 μέρες τον γύρισαν μέσα σε ένα δαντελωτό καλαθάκι στο Ρέθυμνο και τον πολιτογράφησαν Ρεθυμνιώτη. Με οικόσημα από τους Λίτινες και Τρουληνούς και καταγωγή από το Βυζάντιο, με αριστοκρατική συνείδηση από την πλευρά της μητέρας του και την αναγεννησιακή των cittadini από την πλευρά του παππού του, ο Γιώργος Αραχωβίτης, είναι εκείνο το είδος σε εξαφάνιση, που μιλώντας μαζί του, διακρίνεις από τις πρώτες κιόλας κουβέντες του το ιστορικό βάθος της μακρινής του αρχοντικής γενιάς και τη συνύπαρξη της βυζαντινής του παράδοσης με την ανερχόμενη Βενετία του Homo Universalis.

Και το κληροδότημα δεν σταματά εκεί. Ο παππούς του, είχε πάρει μέρος στην Κρητική Επανάσταση, ήταν βουλευτής στην Κρητική και Ελληνική Βουλή και η φωτογραφία του βρίσκεται στο Μουσείο της Θερίσου. Αυτή την πολύπλευρη και ορμητική κληρονομιά ο Γιώργος Αραχωβίτης, την μεταβίβασε άξια στο 2020 και σήμερα στα 72 χρόνια του συνεχίζει αυτή την ένδοξη παράδοση, σαν ένας από τους πιο σημαντικούς βραβευμένους αρχιτέκτονες της Ελλάδας, ένας διακεκριμένος διανοούμενος, με έντονο πολιτικό παρελθόν, από τα πρώτα μέλη του πολιτικού γραφείου του ΕΚΚΕ, Δημοτικός Σύμβουλος και Αντιδήμαρχος με τον Μπέη στην Αθήνα αργότερα.

Εθνικός Κήρυξ

O κ. Γιώργος Αραχωβίτης.

Μαζί του στη ζωή και στη δημιουργία από το 1975, η επίσης γνωστή αρχιτέκτων, σύντροφος και συνεργάτης του, Λιάνα Μπόμπου, με την οποία επί 45 χρόνια ασταμάτητα, είναι προσανατολισμένοι σε έργα, που ανήκουν κυρίως στο δημόσιο χώρο, έχοντας σαν αρχή τους, να ξεπερνούν το απόλυτα ιδιωτικό και να δίνουν έκφραση στο δημόσιο χώρο και τις δημόσιες λειτουργίες. Από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, το κτίριο που στέγασε την Ολυμπιακή Επιτροπή του 2004, τα γραφεία της Ελληνικής Αστυνομίας (ΕΛ.ΑΣ.), πανεπιστημιακούς χώρους σε όλη την Ελλάδα, το Cargo της Ολυμπιακής , πρεσβείες, μουσεία και ένας εντυπωσιακός αριθμός αρχιτεκτονικών δημιουργημάτων, κτιρίων, οικισμών και κατοικιών, υψηλών προδιαγραφών, ιδιαίτερης αισθητικής και τεχνοτροπίας, είναι καταγεγραμμένα στο ενεργητικό τους.

Επ' ευκαιρία του αφιερώματος στην Κρήτη, χτυπήσαμε την πόρτα στην εμπειρία και στη σοφία του Γιώργου Αραχωβίτη, που σαν λάτρης του ιστορικού χώρου και του πολιτισμού της γενέτειράς του, μας ταξίδεψε στην ενδοχώρα και στις πόλεις του νησιού, παραθέτοντας τις σκέψεις του, για το «κατασκευάζειν και χαίρειν».

Ποιο Ρέθυμνο γνωρίσατε εσείς κύριε Αραχωβίτη;

Το σπίτι μας στην Κρήτη ήταν στην προκυμαία και η πόλη που έζησα εγώ, ήταν τα όρια, όπως είχαν διατηρηθεί από την βενετσιάνικη εποχή. Μεγάλωσα δίπλα στη θάλασσα, ακούγοντας τους ήχους των κυμάτων και βλέποντας τα πλοία. Το Ρέθυμνο που έζησα σαν μαθητής από τη δεκαετία του '70, άρχισε να επεκτείνεται. Αυτό που είναι αξιοσημείωτο σε σχέση με την ιδιαιτερότητα που έχει το Ρέθυμνο, είναι το φρούριο Φορτέτζα. Επειδή είναι κτισμένο επάνω σε ένα μικρό ακρωτήριο, η εικόνα που έχει κανείς βλέποντας από μακριά τη Φορτέτζα είναι διατηρημένη αιώνες τώρα. Με επηρέασε πολύ η Φορτέτζα. Η καθαρή προβολή που είχε, η καθαρή γραμμή, η σχέση με τη θάλασσα, το ιστορικό περίγραμμα, που έμεινε αναλλοίωτο, που σε σχετίζει με το παρελθόν. Το αντιλαμβάνεσαι, σαν να υπάρχει και σαν μέρος του παρόντος. Αν εξαφανιστούν τα ίχνη του χώρου, χάνεις ένα μέρος από την ιστορία. Αν όμως ένα μέρος του χώρου παραμείνει σταθερό και αλλοιωθεί ελάχιστα, σου δίνει μια αίσθηση ιστορικότητας, όπως είναι και οι καταγωγές. Αυτό δεν σημαίνει ότι γίνεσαι υποχείριο ενός παρελθόντος, αλλά έχεις μια αίσθηση, ότι το παρόν έχει σχέση με το παρελθόν και αυτό είναι σημαντικό, να συνδέεται κανείς με μια ρίζα, χωρίς να είναι εξαρτημένος ή να πολώνεται από αυτήν.

Εθνικός Κήρυξ

Ποιες είναι οι μνήμες σας από την ενδοχώρα;

Ο πατέρας μου ήταν πολιτικός μηχανικός, που τελείωσε στον Μεσοπόλεμο. Οι πολιτικοί μηχανικοί ήταν οι σκαπανείς μια νέας Ελλάδας τότε, που ήθελε να κατασκευάσει τον εαυτό της και το μέλλον της. Με έπαιρνε πολύ συχνά μαζί του. Αυτό με έκανε να αποκτήσω μια σχέση με την πιο καθαρή, την εσωτερική Κρήτη με ανθρώπους με φτώχεια, αλλά και μια λεβεντιά, με μια Κρήτη που ακόμα υπάρχει, με διαφορετικό τρόπο. Το οδικό δίκτυο τότε ήταν σε μια κατάσταση πρωτόγονη. Η επικοινωνία ανάμεσα στο Ρέθυμνο, Ηράκλειο και Χανιά γινόταν μέσω της ενδοχώρας, το αγροτικό κομμάτι της Κρήτης, που ήταν ελικοειδές και έκανες πολύ χρόνο για να πας. Το δρόμο για το Αρκάδι τον άνοιξε ο πατέρας μου. Ημουν παρών σε όλη αυτή την εποποιία με το φαράγγι, τα φουρνέλα, την εξόρυξη των λίθων, τις φωνές. Μόνο από μονοπάτια πήγαινες μέχρι τότε στο Αρκάδι. 'Η για να πας στο Νότο, στον Πλακιά που περνούσε μέσα από τον Κουρτελιώτη που και αυτό το άνοιξε ο πατέρας μου, κατεβαίναμε από το λεωφορείο για λόγους ασφαλείας, ώστε να πάρει το λεωφορείο τις επικίνδυνες στροφές με διαδοχικούς ελιγμούς και μετά ανεβαίναμε και συνεχίζαμε την διαδρομή.

Γιατί η ενδοχώρα δεν έχει ακόμα αναπτυχθεί;

Ο αστικός τουριστικός βορράς απαξίωσε την ενδοχώρα και την εγκατέλειψε. Όταν βρεις ένα γεγονός, που δημιουργεί νέες αξίες και αντιστοίχως υποβαθμίζει άλλες, πρέπει να φροντίσεις να λάβεις υπόψη σου τι σημαίνει οικονομικά, τι σημαίνει κοινωνικά αυτό και να φροντίσεις να το αντισταθμίσεις. Οταν κάνεις ένα άλλο οδικό δίκτυο και το βάζεις σε προτεραιότητα, δίνοντας αξία σε γαίες ανύπαρκτης αξίας, γιατί οι παραθαλάσσιες εκτάσεις παλιά δεν είχαν παραγωγική αξία, κάποιοι θα ωφεληθούν και κάποιοι θα υποβαθμιστούν. Η ενδοχώρα απαξιώθηκε και αυτό έφερε μια κοινωνική και οικονομική υποβάθμιση, που δημιούργησε την αίσθηση της αδικίας. Αναμφισβήτητα η επικοινωνία ανάμεσα στα δυο αστικά κέντρα, έγινε ευκολότερη, μειώθηκε σε λιγότερο από τον μισό χρόνο. Δεν αμφισβητώ αυτό το γεγονός. Ομως, όταν χαράζεις μια πολιτική, ή ένα οδικό δίκτυο, ή μια επένδυση, αυτό έχει συνέπειες στις αξίες και στη κοινωνία.

Γιατί δεν γίνονται επενδύσεις εκεί;

Εθνικός Κήρυξ

Δεν μπορεί να γίνει αυτό. Δεν είναι βιώσιμο. Οι μικρές κλίμακες, έχουν περάσει σε μια άλλη οικονομία, αλλά η μεγάλη κλίμακα θα πρέπει να βρεε τρόπο να ενσωματώσει την μικρή και να της δώσει δυνατότητες. Δεν το λέω σαν μια υποχρέωση αρνητική, επαναφέρει όμως μια σχέση με μια καταγωγική λειτουργία, όπως είναι η γεωργική παραγωγή, με μια λειτουργία της μικρής κοινότητας, που εξακολουθεί να υπάρχει και πρέπει να υπάρχει. Δεν μπορεί να γίνουν όλα πόλεις. Στις τοπικές κοινωνίες της Κρήτης, πέρα από το φυσικό περιβάλλον, φαίνεται μια ιστορία της ανθρωπότητας. Θέλουμε συνύπαρξη μεγάλης και μικρής κλίμακας, άρα δεν είναι κατά παραχώρηση πράξη, αλλά ουσιώδους ευθύνης και πολιτικής, να επαναφέρεις τις σχέσεις με τις μικρές κοινότητες και να στηρίξεις την τοπική παραγωγή. Η Κρήτη, έχοντας διατηρήσει ακόμα τον παραγωγικό της χαρακτήρα, είναι αγροτική δύναμη και αυτό πρέπει να το ενισχύσει.

Τι μπορεί να κάνει η πολιτεία, για να δώσει κίνητρο στους επενδυτές, να στηρίξουν την ενδοχώρα;

Στον αναπτυξιακό νόμο, όπου οργανώνονται όλες αυτές οι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας, να τεθεί σαν υποχρέωση του επενδυτή, είτε να υιοθετήσει έναν εσωτερικό οικισμό, ή να αναστηλώσει μερικές κατοικίες και να δώσει υπόσταση σε οικισμούς, που ζουν μόνο από την τοπική κοινωνία. Δηλαδή ο επενδυτής παράλληλα με την ξενοδοχειακή μονάδα, για την οποία επιδοτήθηκε, να δημιουργήσει ένα ξενώνα σε ένα εσωτερικό χωριό, όπου θα μπορούν να διανυκτερεύουν μια η δυο βραδιές οι τουρίστες. Με αυτό το τρόπο, δίνεις ώθηση και στην τοπική οικονομία, αλλά ταυτόχρονα, δίνεις την ευκαιρία σε έναν ξένο που έρχεται μόνο για την παραλία, να γνωρίσει την ενδοχώρα της Κρήτης, να ακούσει την κρητική ντοπιολαλιά, να δοκιμάσει την αυθεντική κρητική κουζίνα, που είναι μοναδική και που μόνο στα ορεινά χωριά μπορείς να την βρεις. Δεν είναι λαογραφία αυτό. Είναι η αίσθηση μιας παράλληλης ζωής, που εξακολουθεί να υπάρχει με ένα διαφορετικό τρόπο και πρέπει να το διατηρήσεις. Είναι μια ευθύνη.

Μέσα σ' αυτήν την ανισότητα βλέπετε κάποια θετικά σημεία;

Με το να έχει αναπτυχθεί με αυτό τον ανισόμετρο τρόπο ο Βορράς από την ενδοχώρα, έχει σαφώς και πλεονεκτήματα, όσον αφορά τη διατήρηση της βασικής δομής των μικρών οικισμών, που είναι διάσπαρτοι μέσα στο χώρο. Κάτι που μπορεί να κάνει η πολιτεία, αλλά και η περιφέρεια, είναι να οργανώσει την ανάδειξη εσωτερικών οικισμών, που έχουν διατηρήσει την εσωτερική τους δομή και μπορούν μ' αυτό τον τρόπο να αναπλαστούν και να γίνουν αξιόλογοι και από την άποψη της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας τους. Στην Κρήτη, επειδή έχει γίνει άνιση κατανομή, κάποιοι επενέβησαν χωρίς κανονισμούς και πολλά επιμέρους κτίσματα αλλοιώθηκαν. Αυτή η διαταραχή στην οικιστική φυσιογνωμία, όπως είναι σήμερα, αποξενώνει το βλέμμα σου. Η Κρήτη έχει οικιστικούς πυρήνες διακριτούς στο χώρο, επειδή δεν έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται γύρω από κει εξοχικές βίλες και κατοικίες. Δηλαδή, αν δεις ένα χωριό από μακριά, το αναγνωρίζεις. Αν είχαμε διατηρήσει οικισμούς στην Κρήτη με την φυσιογνωμία τους, σήμερα θα είμασταν Τοσκάνη. Επειδή οι κάτοικοι δεν μπορούν να το κάνουν μόνοι τους, εδώ μπαίνει ο ρόλος της πολιτείας και του επενδυτή, να φροντίσουν ένα πρόγραμμα ανασύστασης και ανάπλασης της φυσιογνωμίας ενός οικισμού.

Θα υποστηρίζατε μήπως μια επιστροφή σε μικρές κλίμακες;

Οι πόλεις είναι πηγή πολιτισμού. Εκεί συγκεντρώνονται οι πιο πολλές λειτουργίες, κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, πολιτιστικές. Αυτό είναι εντελώς απαραίτητο και είναι και πηγή πολιτισμού. Δεν υποστηρίζω την επιστροφή σε μικρές κλίμακες σαν βασικό τρόπο διαβίωσης των ανθρώπων. Δεν λέω «μη πάτε στην παραλία, αλλά στον Ψηλορείτη να κάνετε επένδυση». Αυτό που συζητάμε είναι η συνύπαρξη της μεγάλης κλίμακας με την μικρή. Η μικρή κλίμακα έχει μεγαλύτερη σύνδεση με την εντοπιότητα, με την κοινότητα. Σε έναν οικισμό γνωρίζεις τα πράγματα της κοινότητας, έχεις την αίσθηση του χώρου σου, ξέρεις που βρίσκεσαι, ξέρεις με ποιους έχεις να κάνεις. Εχεις την αίσθηση, ότι ζεις με πολύ διαφορετικό τρόπο με το υπόλοιπο οικοσύστημα, έχεις την κότα σου, την κατσίκα σου, η σχέση σου με το υπόλοιπο ζωικό είναι άμεση, όπως και με την αγροτική παραγωγή, με το μποστάνι σου. Αυτό παράλληλα έχει την αρνητικότητα, ότι ο χρόνος εκεί έχει επαναληπτικότητα. Η ζωή έχει ένα πιο κανονικό και προβλέψιμο τρόπο, σε αντίθεση με την πόλη, που βρίσκεσαι σε ένα καθεστώς ανωνυμίας. Δεν γνωρίζεις ποιον έχεις απέναντί σου, οι ευκαιρίες όμως να αναπτυχθείς είναι πάρα πολλές, οι δυνατότητες να γνωρίσεις άτομα, είναι επίσης πολλές, αλλά δεν έχεις την αίσθηση της ταυτότητας και άρα εδώ αρχίζει και μπαίνει το πολιτικό στοιχείο…

Εννοείτε το πολιτικό στοιχείο λειτουργίας μιας πόλης;

Για να μπορέσουμε να υπάρξουμε στη πόλη πρέπει να λειτουργήσουμε σαν πιο αφηρημένα όντα, που συνδεόμαστε με ευρύτερους δεσμούς, πιο αφηρημένους από τον χώρο, τη φύση και τη γη. Οι θεσμοί και οι πόλεις άρχισαν να δημιουργούνται, όταν άνθρωποι με διαφορετικά επαγγέλματα, διαφορετικές καταγωγές, διαφορετικές γλώσσες, αποφάσισαν να συνυπάρχουν. Για μένα η πόλη είναι ένα θαύμα, ένα μεγάλο επίτευγμα, που το ανθρώπινο είδος, κατάφερε να δημιουργήσει και ναι μεν είναι ανεπανάληπτη, αλλά έχει δυο παράπλευρες απώλειες: την απομάκρυνση από τη φύση και τους μαζικούς τρόπους παραγωγής. Η αγροτική παραγωγή διαχωρίστηκε εντελώς από τον υπόλοιπο τρόπο ζωής. Τα κατοικίδια π.χ. είναι πια εξάρτημα της ανθρώπινης ευχαρίστησης και έχουν χάσει την παραγωγική τους δραστηριότητα και τη φυσική τους λειτουργία. Δεν μιλάω για χαμένο παράδεισο, δηλαδή επιστροφή στη μικρή κλίμακα, αλλά ο άνθρωπος στη μικρή κλίμακα συγκροτεί μια ταυτότητα, που δεν υπάρχει στην πόλη.

Και ο τουρισμός; Πιστεύετε ότι πρέπει να έχει πρωτεύοντα ρόλο;

Είμαι αντίθετος στη θεώρηση του τουρισμού «όσο παραπάνω, τόσο καλύτερα», όπως και στην έκφραση «Ο τουρισμός είναι η βαριά βιομηχανία της Ελλάδας». Αυτό έχει μια εξαιρετική εξάρτηση από μια εποχικότητα και μια συγκυρία, όπως συμβαίνει τώρα με τον κορωνοϊό. Τουρισμός σημαίνει εισαγόμενη οικονομία. Θεωρώ εντελώς λάθος αυτό που διατυμπάνιζαν οι κυβερνήσεις: «Σήμερα είχαμε 25 εκατομμύρια τουρίστες, μετά 27, άντε να πάμε στα 30 κ.λπ.». Για μένα, το να βλέπεις τη διαρκή αύξηση του τουριστικού ρεύματος και αυτό να το θεωρείς σαν αξία, είναι λάθος στρατηγική. Ο παράγοντας τουρισμός έχει αυτονομηθεί από τους υπόλοιπους και δεν βλέπουμε τι επιπτώσεις έχει, όσον αφορά την υπόλοιπη οικονομία, η μονομερής αυτή πρόσδεσή μας σε αυτόν, ούτε και τις επιπτώσεις του, στον υπόλοιπο πληθυσμό. Δηλαδή, το να μη δίνεις βάρος στην Αγροτική Παραγωγή, να μη δίνεις ρόλο στη «νέα βιομηχανική επανάσταση», που είναι η Τεχνολογία, είναι σαν να μένεις πίσω στους προηγούμενους αιώνες. Είναι στρατηγικό λάθος, κυρίως όταν το προσδιορίζεις ποσοτικά και στηρίζεσαι μονομερώς στον τουρισμό. Πρέπει να τοποθετήσουμε τα τουριστικά μεγέθη κατ' αναλογία με τις υπόλοιπες διαδικασίες. Βλέπω με χαρά, ότι τώρα κάνουν επενδύσεις και σκέπτονται το περιβάλλον. Εχει αρχίσει και μπαίνει μια εσωτερική λογική στον τουρισμό, τι επιπτώσεις θα έχει στο περιβάλλον και εννοώ το ευρύτερο ανθρωπογενές οικοσύστημα. Το περιβάλλον δε είναι μόνη της η φύση. Η φύση δεν υπάρχει έξω από μας.

Με την πολιτική ρευστότητα που υπάρχει σήμερα, πιστεύετε ότι η Κρήτη πρέπει να αναπτύξει τις σχέσεις της με τα νότια σύνορά της;

Δεν έχουμε ακόμα αναπτύξει τις σχέσεις μας με τα νότια σύνορά μας. Αυτό είναι θέμα περισσότερο της πολιτείας να καταστήσει σαφές και να βάλει στη συνείδησή μας, ότι είμαστε μέρος αυτού του γεωπολιτικού χώρου. Αυτό έχει εξαιρετική βαρύτητα σήμερα και εισάγεται ως γεωπολιτική απαίτηση, να αναπτύξει την αίσθηση, ότι ο Νότος είναι μέρος του Μεσανατολικού. Λόγω της ιστορικής διαδρομής της Κρήτης από το Βυζάντιο, υπήρχε ισχυρή σύνδεση προς το Βορρά, ο οποίος ήταν πάντα πεδίο της ζωτικής της λειτουργίας. Με την υπερανάπτυξη του Βορρά, χάθηκε ολότελα η σκέψη, να οργανώσουμε τη σχέση μας στο σύνολο των πραγμάτων με το Νότο. Πρέπει να αναπτυχθεί η σχέση της Κρήτης, με τον ζωτικό χώρο, που είχε και στο παρελθόν.

Πείτε μας κάποιο παράδειγμα, πώς θα μπορούσε να προωθηθεί η σχέση της Κρήτης με το Νότο;

Στο Ρέθυμνο κάποτε υπήρχε ένα μουσουλμανικό ιεροδιδασκαλείο, το οποίο μετατράπηκε σε Μουσείο Φυσικής Ιστορίας από την κα Γουλανδρή. Κατά την γνώμη μου, σαφώς και έπρεπε να γίνει ένα Μουσείο, αλλά όχι εκεί. Κατ' εμέ εκεί έπρεπε να δημιουργηθεί ένα θρησκευτικό ή ανεξάρτητο Ινστιτούτο, που θα είχε σαν ρόλο τον διαθρησκευτικό διάλογο. Δηλαδή το να παίρνεις ένα τέτοιο κτίσμα, που ήταν ιεροδιδασκαλείο και να του δίνεις ένα άλλο περιεχόμενο, από αυτό που έχει, δεν με βρίσκει σύμφωνο. Αλλος τρόπος που μπορεί να μας ενώσει, είναι π.χ. η κρητική μουσική, που κρατάει και από το Βυζάντιο και από την Αναγέννηση και θα μπορούσε να ανοίξει ένα διάλογο με την ανατολική μουσική, όπως έχει κάνει ο Ross Daly (Ροζ Ντέιλι).

Ποιο είναι το μότο ζωής σας;

Θυμάμαι η μάνα μου, μου έλεγε το «θέλω ίσον δύναμαι». Αυτό ενσωματώθηκε σε μένα. Ετσι αντιλαμβάνομαι την πραγματικότητα. Δεν θεωρώ τα πράγματα δεδομένα. Δεν θεωρώ, ότι αυτό είναι έτσι. Δεν είμαι ντετερμινιστής. Θεωρώ, ότι η πραγματικότητα είναι μια πρώτη ύλη με ένα πυρήνα υπαρκτό, που πρέπει να τον λάβεις υπόψη σου, αλλά αυτός έχει μια ρευστότητα και είναι συναρτημένος με το τι θα λειτουργήσει ως δυναμική δικής σου παρέμβασης. Το μότο του πατέρα μου ήταν «το κατασκευάζειν και χαίρειν», δηλαδή μια στάση ζωής που ταυτίζεσαι μ' αυτό που κάνεις, γιατί σου δίνει χαρά και δημιουργία. Αυτό το στοιχείο το έχω και εγώ.

Αφήσαμε την αρχιτεκτονική εταιρεία σας Domorinthos τελευταία. Το όνομα ακούγεται σαν γλωσσοπλασία;

Είναι γλωσσοπλασία. Το πρώτο συνθετικό –το domo- είτε παραπέμπει στην κατασκευή, είτε στη δομή της σκέψης σαν αφαιρετικά συγκροτημένη. Το -ινθος είναι πελασγικής προέλευσης ελληνική κατάληξη και γλωσσικό σπάργανο. Είναι μια αναφορά στο μυθικό στοιχείο και στην πρωτογενή γεωμετρία, που δεν έχει ακόμα εξορθολογιστεί. Αν τα ενώσεις όλα αυτά όμως, είναι συναίρεση, δηλαδή η λογική, η δομή, η καθαρότητα, αλλά ταυτόχρονα και το φαντασιακό στοιχείο, αυτό που υπερβαίνει την άμεση εμπειρία. Αυτό που έλεγε ο Δ. Σολωμός «με λογισμό και όνειρο».

Η δημιουργικότητα στην Αρχιτεκτονική έχει κανόνες που την περιορίζουν;

Η δημιουργία σου δεν είναι ερήμην γεγονότων και πραγματικότητας. Δεν μπορείς να αγνοήσεις, ότι αυτό που κάνεις πρέπει να έχει λειτουργικότητα, να ξέρεις ποιος είναι ο πελάτης, σε ποιο χώρο θα είναι το κτίσμα. Αυτά τα γεγονότα, είναι η πρώτη σου ύλη. Η επεξεργασία και το αποτέλεσμα όμως, καθορίζονται από τη δική σου επέμβαση Τα δεδομένα συνυπάρχουν με τη δημιουργικότητα. Η αρχιτεκτονική έχει πάντα ένα στοιχείο, που πρέπει να υπόκειται σε κανονισμούς, αλλά έχει και ένα κομμάτι, που δεν χρειάζεται να αιτιολογείς οποιαδήποτε μορφή δίνεις, κάτι που ξεφεύγει από τη στενή κανονικότητα. Οι έννοιες του κατανοητού, του εγγεγραμμένου, της υπέρβασης και της γεωμετρίας, είναι το βασικό συστατικό της δουλειάς μας.

Η αρχιτεκτονική την εποχή της παγκοσμιοποίησης έχει πάρει έντονα ναρκισσιστικό χαρακτήρα. Εσείς πώς εκφράζεστε μέσα από την αρχιτεκτονική σας;

Η αρχιτεκτονική για μας, πρέπει να έχει το χαρακτήρα του «συνανήκειν» και αυτό θέλουμε να εκφράσουμε. Το να ανήκω, σημαίνει να μπορώ να αναγνωρίσω, ότι είμαι μέρος μιας ευρύτερης κοινότητας, που ξεπερνάει την ατομικότητα. Η αρχιτεκτονική σήμερα εκφράζει μόνο τον δημιουργό της. Το «συνανήκειν» όμως, έχει μια διαφοροποίηση. Μέσα στην ευρύτερη οντότητα, έχω μια αναγνωρισιμότητα, μια ταυτότητα ως ένα ορισμένο σημείο, που δεν κραυγάζει, δεν προκαλεί, δεν αγνοεί με ποιους έχει να κάνει. Εχω προσωπικότητα, αλλά δεν ανήκω σε ένα σύνολο ως Εγώ. Αυτό έχει να κάνει και με την πολιτική μου τοποθέτηση.

www:domorinthos.gr/en/

E-Maildomori@otenet.gr/info@domorinthos.gερα Τοσκάνη»