x
 

Εκκλησία

Kυριακή Γ΄των Νηστειών

06 Απριλίου 2024

«ΑΠΑΡΝΗΣΑΣΘΩ  ΕΑΥΤΟΝ…»

(Αυταπάρνηση και σταυρός)

Αρχιμανδρίτης π. Ιερεμίας Χλιαράς

Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής

Αγίου Γεωργίου, Καρυδίου Αποκορώνου

Χανιά Κρήτης

Φτάσαμε στα μέσα σχεδόν της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, στα μέσα δηλαδή της νηστείας και της πνευματικής μας ασκήσεως.

Είναι φυσικό να αισθανόμαστε κάποια κόπωση, και είναι δίκαιο να πάρουμε μια ενίσχυση, για να συνεχίσουμε το δρόμο μας. Αυτή την ενίσχυση μας δίνει η Εκκλησία σήμερα, όταν μας προβάλλει να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό.

Μας θυμίζει έτσι πως, αν εμείς κοπιάσαμε λίγο νηστεύοντας, ο Σωτήρας Χριστός πέθανε για την σωτηρία μας απάνω στο Σταυρό. Μας δίνει να καταλάβουμε πως αυτό που λέμε πνευματική ανακαίνιση και προκοπή, δεν μπορεί να γίνει παρά με σταύρωση του εαυτού μας.

Ετσι οι ιεροί Πατέρες όρισαν να διαβάζεται σήμερα στη Θεία Λειτουργία το  Ευαγγέλιο, που πριν λίγο ακούσαμε, όπου σ’ αυτό ο Ιησούς Χριστός ομιλεί για αυταπάρνηση και για Σταυρό. Ας προσπαθήσουμε να εμβαθύνουμε στο νόημα των θείων λόγων του σημερινού Ευαγγελίου.

Πρώτα είπε ο Κύριος «όστις θέλει».

Σ΄ αυτά τα λόγια εμείς βλέπουμε πως ο Θεός κανέναν δεν αναγκάζει και κανέναν δεν υποχρεώνει να τον ακολουθήσει με τη βία. Εχει βέβαια τη δύναμη να το κάνει, αλλά δεν θέλει. Δεν καταργεί ό,τι μας έδωκε εκείνος, την ηθική μας ελευθερία.

Η ηθική μας ελευθερία, δηλαδή να θέλουμε ή να μη θέλουμε το καλό, είναι το πολυτιμότερο δώρο του Θεού σε μας και το χαρακτηριστικότερό μας γνώρισμα.

Ο Θεός θέλει, η αρετή μας να είναι κατόρθωμα της θελήσεώς μας, να το θέλουμε δηλαδή να είμαστε καλοί, γιατί αλλιώς, αν η αρετή μας, δηλαδή η σωτηρία μας, ήταν χωρίς τη θέλησή μας, δεν θα είχε καμιά αξία.

Το μόνο άλλωστε που εμείς μπορούμε να δώσουμε για την σωτήρια μας, ύστερα από τη χάρη του Θεού, είναι η καλή μας θέληση, να θέλουμε να σωθούμε.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, όταν εξηγεί το «όστις θέλει», λέει ότι η αγάπη του Θεού θέλει, η σωτηρία μας να μην είναι έργο μόνο δικό του, αλλά και κατόρθωμα δικό μας.

Επειτα το «όστις θέλει» φανερώνει πως, όταν ο Ιησούς Χριστός καλεί τον κόσμο, δεν κάνει διάκριση μεταξύ των ανθρώπων. Ο Θεός «θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι» και τους καλεί όλους. Αλλά κανέναν δεν αναγκάζει, και τον ακολουθεί «όστις θέλει».

Σε άλλη περίσταση ο Ιησούς Χριστός λέει: «Δεύτε προς με πάντες… καγώ αναπαύσω υμάς». Ελάτε σε μένα όλοι και εγώ θα σας ξεκουράσω. Δηλαδή, όταν πρόκειται για κείνο που ο Θεός δίνει για την σωτηρία των ανθρώπων, ο Ιησούς Χριστός λέει «δεύτε προς με πάντες», αλλ’ όταν πρόκειται για κείνο που οι άνθρωποι πρέπει να δώσουν για τη σωτηρία τους, τότε ο Ιησούς Χριστός λέει «όστις θέλει». Ο Θεός θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και σώζονται όσοι και όλοι που θέλουν να σωθούν.

Αυτό θα πει, να θελήσει ο κάθε άνθρωπος να κάμει δικό του, για τη σωτηρία του, αυτό που το προσφέρει δωρεάν ο Θεός. Από τη στιγμή όμως που θα το θελήσει, που θα πάρει δηλαδή την απόφαση να ακολουθήσει τον Ιησού Χριστό, αμέσως αρχίζουν οι υποχρεώσεις και οι ευθύνες. Αυτές οι υποχρεώσεις και οι ευθύνες είναι οι όροι με τους οποίους μπορεί να είναι κανείς μαθητής του Ιησού Χριστού. Οχι οπαδός, αλλά μαθητής, γιατί ο Ιησούς Χριστός δεν κάνει οπαδούς, αλλά θέλει μαθητές. Και δεν παραλείπει να μιλήσει καθαρά, και είναι σαν να προειδοποιεί εκείνους, που θα θελήσουν να πάνε κοντά του.

Μετά από το «όστις θέλει» αμέσως προσθέτει:  «απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι», δηλαδή, ας αρνηθεί τελείως τον εαυτό του και ας πάρει το σταυρό του και έτσι ας με ακολουθεί. Και είναι σαν να λέει, εγώ σας καλώ, αλλά δεν βιάζω, ούτε αναγκάζω, ο καθένας που με ακούει είναι ελεύθερος να διαλέξει το δρόμο του. Μα όποιος θα πάρει την απόφαση να με ακολουθήσει, ας προσέξει. Με το να λέει κανείς πως είναι χριστιανός, δεν θα πει πως είναι και μαθητής μου. Οι μαθητές οι δικοί μου απαρνιούνται ο καθένας τον εαυτό του, σηκώνουν ο καθένας τον σταυρό του και έτσι με ακολουθούν. Οποιος έρχεται λοιπόν κοντά μου και θέλει να είναι μαθητής μου, ας ξέρει καλά τα χρέη του και τις ευθύνες του, με ποιους όρους μπορεί να με ακολουθεί, «απαρνησάσθω εαυτόν…».

Ο τρόπος αυτός με τον οποίο ο Ιησούς Χριστός καλεί τους ανθρώπους να τον ακολουθήσουν, φανερώνει πως είναι Θεός. Οι άνθρωποι, εκείνοι που ξεκινάνε να γίνουν αρχηγοί, χρησιμοποιούν αντίθετο τρόπο. Οπου μπορούν μεταχειρίζονται βία, και όπου δεν μπορούν μοιράζουν υποσχέσεις. Ο Ιησούς Χριστός ποτέ δεν μεταχειρίζεται βία, και αντί να υπόσχεται, ζητάει από τους ανθρώπους θυσίες. Κάποτε το είπε πολύ καθαρά και, θα έλεγε κανείς, και κάπως απότομα. Οχι μόνο δεν καλεί με τη βία εκείνους, που για πρώτη φορά τον ακούνε, μα και δεν κρατάει κοντά του με τη βία εκείνους, που κάποτε τον άκουσαν και πήγαν μαζί του, επειδή δεν κατάλαβαν γιατί τον ακολούθησαν και τι ζητούσαν απ’ αυτόν, και δεν μέτρησαν καλά τις ευθύνες τους, που πήγαν κοντά του.

Μιλούσε λοιπόν κάποτε, και τα λόγια του σ’ εκείνους που τον άκουγαν φάνηκαν σκληρά:

«Σκληρός εστίν ο λόγος ούτος, τις δύναται αυτού ακούειν;» δηλαδή σκληρά, έλεγαν, είναι αυτά τα λόγια, ποιος μπορεί να τα ακούει; Και άρχισαν ένας-ένας να τον παρατάνε και δεν ξαναπήγαιναν μαζί του. Τότε ο Ιησούς Χριστός γύρισε στους μαθητές του και τους είπε: «Μη και υμείς θέλετε υπάγειν;», μη θέλετε και σεις να πάτε;

Αλλά θα πρέπει να πούμε τώρα πως και πότε ο Ιησούς Χριστός είπε τα λόγια, που ακούσαμε σήμερα στο Ευαγγέλιο. Ηταν τότε, λίγο πριν από το θείο Πάθος, που μιλούσε για το δικό του Σταυρό. Υστερα από την μεγάλη ομολογία του Πέτρου, ότι ο Ιησούς είναι «ο Χριστός ο υιός του Θεού του ζώντος», τότε ο Κύριος, για πρώτη φορά, άρχισε να διδάσκει τους μαθητές του και να τους λέει ότι «πρέπει ο υιός του ανθρώπου πολλά να πάθει και στο τέλος να δώσει και την ζωή του».

Και ενώ εκείνος μιλούσε φανερά, ο Πέτρος τον πήρε κατά μέρος και άρχισε να τον συμβουλεύει: «ίλεώς σοι, Κύριε», λυπήσου τον εαυτό σου Κύριε! Ο Ιησούς Χριστός κατάλαβε αμέσως πως αυτά ήσαν λόγια του Σατανά, που τα έβαζε στο στόμα του Πέτρου. Αλλη μια φορά τώρα ο «πειράζων» πήγε να πειράξει τον Ιησού Χριστό, μα εκείνος νίκησε και τούτου τον πειρασμό. Μπροστά σε όλους τους μαθητές, ο Ιησούς Χριστός είπε: «φύγε από μπρός, Σατανά, να μη σε βλέπω και να μη σ’ ακούω, γιατί αυτά που βάζεις στο μυαλό σου δεν τα λέει ο Θεός, αλλά οι άνθρωποι». Υστερα ο Ιησούς Χριστός κάλεσε τον λαό, που πήγαινα από κοντά του και τους μαθητές και τους είπε τα λόγια που ακούσαμε σήμερα. Ηταν σαν τους έλεγε. Μην τρομάζετε όταν ακούτε για το δικό μου σταυρό και το πάθος. Οχι μόνον εγώ, αλλά και όποιος ελεύθερα και αβίαστα θέλει να έρθει κοντά μου, πρέπει καλά να το ξέρει πως υπάρχει και γι’ αυτόν ένας σταυρός, που οφείλει να τον σηκώσει διά βίου.

Δεν είναι, αλήθεια, μικρό πράγμα να ομολογεί κανείς τον Χριστό, να αρνηθεί τον εαυτό του και να σηκώνει τον σταυρό του. Χρειάζεται θάρρος και τόλμη και φρόνημα ηρωικό. Ο πραγματικά πιστός μαθητής του Χριστού, εκείνος που όχι μόνο ξέρει, μα και προσπαθεί να ζει το λόγο του, και θα χλευασθεί και θα υβρισθεί και θα διωχθεί και μπορεί και το αίμα του να δώσει «διά την μαρτυρίαν Ιησού».

Και θάρθουν στιγμές που θα λιγοψυχήσει, όχι για το σωματικό αγώνα, αλλά για την ψυχική αγωνία, για τα λόγια, που θα του ψιθυρίζει ο «πειράζων», καθώς τότε προς τον Ιησού Χριστό: «ιλεώ σοι, Κύριε». Λυπήσου τον εαυτό σου, λυπήσου τη ζωή σου, γίνου πρακτικός, μην τα χαλάς με τους ανθρώπους, κοίταξε το συμφέρον σου… Και χρειάζεται πραγματικά ηρωικό φρόνημα για να πεις, πήγαινε οπίσω μου, όποιος και αν είσαι, να μη σε βλέπω και να μη σε ακούω.

Ο λόγος για την αυταπάρνηση και τον σταυρό είναι «πολύς και δυσερμήνευτος», πρέπει να πούμε πολλά, χωρίς να μπορέσουμε να πούμε όσα πρέπει και εκείνα που πρέπει.

Είναι ένας λόγος δύσκολος και βαρύς. Δύσκολος για να τον καταλάβουμε και βαρύς για να τον σηκώσουμε. Είναι όμως για την πίστη μας ένα άρθρο βασικό, που αν δεν το δεχθούμε και αν δεν το εφαρμόσουμε, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε στη χριστιανική μας ζωή.

Ακόμη πιο σωστά, πρέπει να πούμε πως είναι το ένα και μόνο άρθρο, που πρέπει ο μαθητής του Χριστού να ξέρει και να εφαρμόζει στη ζωή του. Χωρίς αυταπάρνηση και χωρίς σταυρό, «ένεκεν εμού και του Ευαγγελίου», δεν μπορεί κανείς να λέει πως είναι χριστιανός και να πιστεύει πως θα σώσει την ψυχή του. Ενώπιόν μας είναι ο κόσμος και η ψυχή μας.

Για όποιον αγαπά την ψυχή του, ο λόγος του Ιησού Χριστού είναι σαφής «απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι». Αμήν.

Καρύδι 31 Μαρτίου 2024

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΒΟΣΤΩΝΗ. Εκλέχτηκε την Παρασκευή 17 Μαΐου 2024 από τη Σύνοδο του Φαναρίου, ο Επίσκοπος Σασίμων Κωνσταντίνος (Μώραλης) Μητροπολίτης Ντένβερ, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο και όπως είχε εξαγγείλει ο «Ε.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Εκκλησία

ΒΟΣΤΩΝΗ. Εκλέχτηκε την Παρασκευή 17 Μαΐου 2024 από τη Σύνοδο του Φαναρίου, ο Επίσκοπος Σασίμων Κωνσταντίνος (Μώραλης) Μητροπολίτης Ντένβερ, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο και όπως είχε εξαγγείλει ο «Ε.

ΑΠΟΨΕΙΣ

Είδε συγχωριανούς του, που τους κρέμασαν στους φανοστάτες της πλατείας της Καλαμάτας.

Πολιτισμός

ΑΘΗΝΑ. Σε μία λαμπρή τελετή με άρωμα Ελλάδας και Γαλλίας παραδόθηκε η Ολυμπιακή Φλόγα το απόγευμα της Παρασκευής στην οικοδέσποινα των φετινών Ολυμπιακών Αγώνων.

ΒΙΝΤΕΟ