x
 

Κύριο Άρθρο

Ο χρόνος κι εμείς

30 Ιουλίου 2021
Κύριο Αρθρο

Είναι βέβαιο ότι η πάροδος του χρόνου έχει επιπτώσεις στην προσωπικότητα των επί μέρους προσώπων, αλλά και στα ίδια τα έθνη συνολικά.

Από την ελληνική αρχαιότητα συζητήθηκε ακόμη και ως φιλοσοφική διένεξη, κατά πόσον ο «πανδαμάτωρ» χρόνος επηρεάζει την διατήρηση ή αλλοιώνει ουσιαστικά την ταυτότητα των ατόμων, των αντικειμένων ή ακόμη και ολόκληρων λαών.

Ο Πλούταρχος, μας αναφέρει συναφώς τον θρύλο του πλοίου του Θησέα με το οποίο ο ήρωας επέστρεψε στην Αθήνα μετά το νικηφόρο ταξίδι του στην Κρήτη όπου σκότωσε τον Μινώταυρο.

Οι Αθηναίοι, κατά τον θρύλο, σεβάστηκαν και διατήρησαν το φημισμένο πλοίο στο διηνεκές κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να καταστούν αναγκαίες αμέτρητες  επισκευές και κυρίως αντικαταστάσεις κομματιών του. Με την πάροδο του χρόνου έγινε θέμα σοβαρού προβληματισμού αλλά και φιλοσοφικής συζήτησης κατά πόσον μετά όλες αυτές τις αλλαγές και αντικαταστάσεις, το πλοίο είχε πλέον σχέση με το πρωτότυπο ή εάν είχε συντελεσθεί πλήρης αντικατάστασή  του με κάτι εντελώς διαφορετικό.

Είναι προφανές ότι ο προβληματισμός αυτός ισχύει όχι μόνο φιλοσοφικά αλλά και πρακτικά για όλους μας και για όλα όσα μας περιβάλλουν, ιδιαίτερα εάν λάβουμε υπόψη μας την καταλυτική επίδραση της εντροπίας.

Μήπως λοιπόν μπορούμε βάσιμα να υποστηρίξουμε ότι μετά την πάροδο πολλών  ετών δεν είμαστε πλέον οι ίδιοι;

Περαιτέρω, μήπως με το πέρασμα των αιώνων και των χιλιετηρίδων δεν μπορεί κανείς πλέον να μιλάει για την ίδια αρχική ταυτότητα των λαών;

Ξεκινώντας από τους ανθρώπους, ίσως είναι δύσκολο να επιχειρηματολογήσει κανείς ότι ένα συγκεκριμένο άτομο διατηρεί εσαεί το σύνολο των χαρακτηριστικών της αρχικής του προσωπικότητας.

Εάν είναι βέβαιο ότι, όπως λέει το τραγούδι, «χρώμα δεν αλλάζουνε τα μάτια», άλλο τόσο είναι σίγουρο όμως ότι «αλλάζουν τρόπο να κοιτάνε».

Ναι μεν η βασική γονιδιακή ταυτότητά μας παραμένει η ίδια, αλλά η σύγχρονη ιατρική επιστήμη και τεχνολογία έχουν επιτύχει να συντηρούν, να θεραπεύουν  και να βελτιώνουν την βιολογική και σωματική μας κατάσταση μέσω ενός μεγάλου αριθμού ενίοτε ριζικών παρεμβάσεων ακόμη και αντικαταστάσεων   οργάνων και μερών του σώματος που σίγουρα επιφέρουν σημαντική αλλαγή του «πρωτότυπου».

Περαιτέρω, στο γνωστικό πεδίο, οι σημερινές απίστευτες δυνατότητες μάθησης και εμπειριών που προσφέρουν η σύγχρονη τεχνολογία και η παγκοσμιοποίηση, καθιστούν άμεσα διαθέσιμη κάθε χρήσιμη πληροφορία και γνώση ακόμη και στις πλέον απομακρυσμένες γεωγραφικά ή πολιτισμικά κοινότητες ή άτομα με αποτέλεσμα η ανθρώπινη προσωπικότητα να εμπλουτίζεται ή να αλλοιώνεται απείρως ευχερέστερα και πρακτικότερα.

Τέλος, η ευρύτατη αστικοποίηση και ο έντονος ρυθμός της ζωής και των πάσης φύσεως δραστηριοτήτων ασκούν τεράστια ψυχολογική πίεση και επιδρούν καταλυτικά στην ανθρώπινη προσωπικότητα.

Δεν είναι ως εκ τούτου υπερβολή να δεχθεί κανείς ότι στην εποχή μας, περισσότερο από οποτεδήποτε άλλοτε στο παρελθόν, η ανθρώπινη προσωπικότητα βιολογικά αλλά και ψυχολογικά με πάροδο μακρού χρόνου υφίσταται σημαντικές αλλοιώσεις με αποτέλεσμα να διαπιστώνεται πολύ συχνά ότι δεν είμαστε πλέον, όπως λέει ο λαός, «οι ίδιοι άνθρωποι».

Διερωτάται εξάλλου κανείς εάν το ίδιο μπορεί να λεχθεί και για τους λαούς ως εθνικά σύνολα.

Με το πέρασμα των αιώνων και των χιλιετηρίδων, τουλάχιστον για εκείνους τους λαούς που επιβίωσαν την λαίλαπα της ιστορίας, μήπως άραγε μπορεί κανείς να δεχθεί ότι έχουν αλλάξει ριζικά και δεν είναι πλέον οι ίδιοι όπως στην αρχή της ιστορίας τους;

Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ιστορικά γεγονότα όπως μαζικές μεταναστεύσεις, επιδρομές, συρράξεις και μεγάλοι πόλεμοι επέφεραν επιμειξίες ή μετακινήσεις πληθυσμών που έχουν καταλήξει σε σημαντικές συχνά καταλυτικές εθνολογικές αλλοιώσεις ή ακόμη και εξαφανίσεις ολόκληρων εθνικών ομάδων.

Για έθνη όμως που έλκουν την καταγωγή τους από τα απώτερα βάθη της ανθρώπινης ιστορίας όπως οι Ελληνες, οι Εβραίοι και άλλοι, θα πρέπει ίσως να επικεντρωθεί και να αναζητήσει κανείς την απάντηση όχι τόσο στην  φυλετική ταυτότητά τους, αλλά στην πολιτιστική τους συνέχεια και παράδοση.

Για τους ιστορικούς λαούς του Κόσμου και ιδιαίτερα για το ελληνικό έθνος δεν μπορούμε παρά να θυμηθούμε τον εξέχοντα ιστορικό Νίκο Σβορώνο, ο οποίος τόνισε ότι ένας λαός που διατηρεί συνείδηση της ιδιαιτερότητάς του και της πολιτισμικής του συνέχειας ανά τους αιώνες, μπορεί δίκαια να διεκδικήσει την διαχρονική συνέχεια της ταυτότητός του.

Καταλήγοντας, εάν βασιζόμενοι στον Ηράκλειτο δεχθούμε ότι όλα αλλάζουν, «τα πάντα ρει», θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι πράγματι οι άνθρωποι και το περιβάλλον τους με την πάροδο μεγάλου χρόνου υφίστανται αλλοιώσεις με αποτέλεσμα να επηρεάζεται ουσιαστικά η ταυτότητά τους.

Θα πρέπει όμως να αναγνωρίσουμε ότι στο επίπεδο των εθνών, η ύπαρξη μακραίωνας πολιτισμικής συνέχειας και παράδοσης δημιουργεί ισχυρά, σχεδόν αναμφισβήτητα, επιχειρήματα υπέρ μιας διαχρονικά αναλλοίωτης ταυτότητας.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο πειρασμός είναι μεγάλος να γυρίσει κανείς σελίδα, να θεωρήσει τις Ευρωεκλογές του προηγούμενου Σαββάτου παρελθόν και να προχωρήσει στη σημερινή επικαιρότητα.

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Εκκλησία

ΒΟΣΤΩΝΗ. Εκλέχτηκε την Παρασκευή 17 Μαΐου 2024 από τη Σύνοδο του Φαναρίου, ο Επίσκοπος Σασίμων Κωνσταντίνος (Μώραλης) Μητροπολίτης Ντένβερ, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο και όπως είχε εξαγγείλει ο «Ε.

ΑΠΟΨΕΙΣ

Είδε συγχωριανούς του, που τους κρέμασαν στους φανοστάτες της πλατείας της Καλαμάτας.

Πολιτισμός

ΑΘΗΝΑ. Σε μία λαμπρή τελετή με άρωμα Ελλάδας και Γαλλίας παραδόθηκε η Ολυμπιακή Φλόγα το απόγευμα της Παρασκευής στην οικοδέσποινα των φετινών Ολυμπιακών Αγώνων.

ΒΙΝΤΕΟ