x

Αμερική

Ο James Bitzes, συνταγματάρχης εν αποστρατεία της Αεροπορίας των ΗΠΑ, στον «Ε.Κ.» για τα γεγονότα στην Ομάχα

Για όλους εμάς, η ιστορική γνώση των ταραχών στην Όμαχα ξεκινά με την οικογενειακή ιστορία του Τζορτζ Μπίτζες, ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην ιστορική έρευνα, εκπονώντας την πληρέστερη καταγραφή όσων διαδραματίστηκαν. Ο γιος του μίλησε στον «Εθνικό Κήρυκα» για την μετανάστευση της οικογένειάς του και για την προσπάθεια του πατέρα του να αναδείξει την περιπέτεια των Ελλήνων της Όμαχα.

Τι ώθησε τον πατέρα σας στην έρευνα και τη διδασκαλία της Ιστορίας;

Οταν ο πατέρας μου πήγαινε στο Δημοτικό σχολείο στη Νότια Όμαχα μιλούσε ελάχιστα Αγγλικά. Στα πρώτα του μαθητικά βήματα είχε έναν δάσκαλο που είδε τις ικανότητές του και του αφιέρωσε χρόνο για να τις αναπτύξει. Αυτός ο δάσκαλος τον ενέπνευσε να προσπαθήσει να κάνει το ίδιο πράγμα. Πίστευε πολύ στη δημόσια εκπαίδευση και στη σημασία της ιστορίας για την ανάπτυξη των πολιτών και της κοινωνίας.

Υπήρχε ισχυρή ελληνική κοινότητα στην Όμαχα όταν μεγάλωνε;

Υπήρχε μια σημαντική σε μέγεθος κοινότητα. Είχαν μια εκκλησία, την ελληνορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, στη Νότια Όμαχα. Τη δεκαετία του 1950 μεταφέρθηκε στη σημερινή της θέση. Οι Ελληνες που αναφέρονται στην ανθελληνική επίθεση είχαν έρθει στην Όμαχα και πολλοί από αυτούς δούλευαν εκείνη την εποχή στη βιομηχανία συσκευασίας κρέατος. Μετά τα γεγονότα επέστρεψαν. Εκεί δούλεψαν και πολλοί Ελληνες τις δεκαετίες του 1920 και του 1930. Εκεί δούλευε και ο παππούς μου καθ’ όλη τη διάρκεια του Κραχ. Πέρασε όλη την επαγγελματική του ζωή κόβοντας κρέατα στη Νότια Όμαχα, η οποία κάποτε ήταν μια από τις πρωτεύουσες αυτής της βιομηχανίας, παγκοσμίως. Κατά πώς φαίνεται, υπήρξε και κάποιου είδους ανάκαμψη του ελληνικού πληθυσμού, αν και η ελληνική κοινότητα δεν ανέκαμψε ποτέ πλήρως από την έξοδο που ακολούθησε την επίθεση.

Ο Τζον Μπίτζες σημείωνε για τη φωτογραφία: Οι Έλληνες νεοφερμένοι είχαν και έχουν μεγάλη περηφάνεια για την αρχαία και σύγχρονη κληρονομιά τους. Ο θίασος της παράστασης «Η νεαρή βο- σκοπούλα» απεικονίζεται να φορά παραδοσιακές φορεσιές. Ο Γιώργος Μπίτζες είναι τρίτος από δεξιά».

Πότε έφτασε η οικογένειά σας στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Όμαχα;

Ο παππούς μου, ο Γιώργος Μπιτζές, καταγόταν από τα Αλάτσατα της Μικράς Ασίας (σήμερα στην Τουρκία), ακριβώς απέναντι από το νησί της Χίου, από όπου καταγόταν η μέλλουσα σύζυγός του, η γιαγιά μου. Πιστεύω ότι μετανάστευσε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1920, μέσω της Βοστώνης. Θυμάμαι τον πατέρα μου να λέει ότι θεωρούσαν πως είχε συλληφθεί στο πλοίο κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Γεννήθηκε στην Όμαχα το 1926, περίπου 15 χρόνια μετά τις ταραχές. Τέτοια είναι η επιμονή των Ελλήνων. Εκείνη την εποχή υπήρχαν δύο διαφορετικές νομοθετικές πράξεις σχετικά με τη μεταναστευτική πολιτική: αυστηρός περιορισμός της ροής από χώρες της Νότιας και ανατολικής Ευρώπης, ενίσχυση της ροής από χώρες της Βόρειας Ευρώπης -Γερμανία, Νορβηγία κ.ο.κ. Η μετανάστευσή τους, λοιπόν, δεν ήταν μικρό κατόρθωμα. Ο πατέρας της μαμάς μου ήταν από τη Βυτίνα και μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες γύρω στο 1904. Η οικογένεια των Μπίτζες είναι και ήταν πάντα στην Όμαχα, αλλά η πλευρά της μητέρας μου εγκαταστάθηκε στο Τέξας. Γεννήθηκε στο Ελ Πάσο. Οταν γνωρίστηκαν οι γονείς μου μετακόμισαν στην Όμαχα. Εκεί είχε βρει δουλειά ο πατέρας μου εκείνες τις μέρες.

Εχετε πει ότι υπήρξε κάποια εναντίωση από την ελληνοαμερικανική κοινότητα στην έρευνα του πατέρα σας για τις ανθελληνικές ταραχές.

Μερικοί αντέδρασαν αρνητικά, όχι όλοι. Θα ήταν υπερβολή να πούμε πως η αντίθεση ήταν γενικευμένη. Αλλά θυμάμαι ξεκάθαρα ότι υπήρχαν κάποιοι στην κοινότητα που δεν ήθελαν να ανασυρθεί αυτό το παρελθόν. Σίγουρα υπήρχαν άνθρωποι που διαφώνησαν μαζί του. Ηταν άλλες εποχές. Ηταν όλοι τους χαρούμενοι και περήφανοι που ήταν Αμερικανοί, που γίνονταν αποδεκτοί ως Αμερικανοί, κι έτσι κάποιοι αντιτάχθηκαν στην ιδέα της έρευνας. Δεν ήθελαν να υπενθυμίσουν σε όλους ότι υπήρχε μια εποχή που οι ντόπιοι δεν αγαπούσαν τους Ελληνες. Η απάντηση του πατέρα μου ήταν πως «αυτός είναι ο λόγος που πρέπει να πούμε τι έγινε. Πρέπει να διδάξουμε τις μελανές στιγμές της Ιστορίας». Ο πατέρας μου ήταν άνθρωπος της πίστης, ένας πιστός ελληνορθόδοξος χριστιανός. Ηξερε ότι υπήρχε καλό και κακό στον κόσμο. Και πίστευε ότι, αν δεν διδάξεις τις μελανές στιγμές, τότε το κακό θα μπορούσε να επικρατήσει.

Η ελληνική εκκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή (1904- 1953) στην γωνία των δρόμων 16 και Μartha, το 1941. Από το αρχείο του Tζέιμς Μπίτζες

Πώς και ο παππούς σας επέλεξε την Όμαχα;

Δεν θυμάμαι. Νομίζω πως, κατά βάση, εκεί είχε βρει την ευκαιρία να δουλέψει. Φυσικά, έπρεπε να έχει υποστηριχθεί από κάποιον για να έρθει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επρεπε να μπορεί να αποδείξει ότι μπορούσε να προσληφθεί. Αυτό και έκανε. Ηταν μια σκληρή ζωή. Κατά τη διάρκεια του Κραχ δούλευε κάθε μέρα, είτε ήταν υγιής, είτε άρρωστος, για να μη χάσει τη δουλειά του. Ηξερε ότι αν έλειπε έστω και μια μέρα θα έχανε τη δουλειά του και η οικογένειά του θα λιμοκτονούσε. Κάποια στιγμή έπαθε πνευμονία.

Αλλά πάντα υπήρχε φαγητό στο τραπέζι. Ισως δεν είχαν τα καλύτερα ρούχα. Αλλά είχαν ρούχα, το σπίτι ήταν καθαρό, και συνέβαλλαν όλοι.

Η ελληνική εκκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή (1904- 1953) στην γωνία των δρόμων 16 και Μartha, το 1941. Από το αρχείο του Tζέιμς Μπίτζες

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ. Ο Αλβέρτος Μπουρλάς (Albert Bourla), πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του παγκόσμιου φαρμακευτικού κολοσσού Pfizer Inc.

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αμερική

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Την προσωρινή διακοπή των πτήσεων σε μια σειρά από αμερικανικά αεροδρόμια, που επηρεάζει και τη γραμμή Αθήνα – Νέα Υόρκη, ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά η αεροπορική εταιρεία Emirates, το απόγευμα της Τρίτης, 18 Ιανουαρίου, προκαλώντας αναταραχή στο επιβατικό κοινό.

Αμερική

Διεκδικώντας πατρίδες Το 2021 ο Ελληνισμός γιόρτασε την συμπλήρωση 200 χρόνων από την Επανάσταση που ελευθέρωσε το Εθνος και ίδρυσε το κράτος των Ελλήνων.

Κοινωνία

ΜΥΤΙΛΗΝΗ. Ενας άνθρωπος «μνημείο» της Ευρωπαϊκής ιστορίας γιορτάζει σήμερα στον οίκο ευγηρίας όπου ζει στη Μυτιλήνη τα 102α του γενέθλια.

ΒΙΝΤΕΟ

Mία νεκρή, 8 τραυματίες από πυρκαγιά σε κτίριο στο Μπρονξ (Vid)

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Ενας άνθρωπος σκοτώθηκε και οκτώ τραυματίστηκαν, μεταξύ των οποίων πέντε αστυνομικοί, σε μια έκρηξη και φωτιά που προκάλεσε την κατάρρευση τριώροφου κτιρίου στην πόλη της Νέας Υόρκης, ανακοίνωσε η Πυροσβεστική Υπηρεσία, την Τρίτη.

Στην Τανάγρα τα πρώτα έξι μαχητικά αεροσκάφη Rafale (Βίντεο)

ΑΘΗΝΑ. Στην 114 Πτέρυγα Μάχης της Τανάγρας προσγειώθηκαν, το μεσημέρι της Τετάρτης, τα πρώτα έξι μαχητικά γαλλικά αεροσκάφη «Rafale» (Ραφάλ) εντασσόμενα στο δυναμικό της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας και συγκεκριμένα της Μοίρας 332.