x
 

Αμερική

O Λουκάς Σαμαράς απεβίωσε στα 87 του χρόνια

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Ενας μπαλαντέρ ακόμα και με τα πρότυπα της δεκαετίας του 1960 που ξεσηκώνονταν οι πάντες, είπε κάποτε ότι χρησιμοποίησε τον εαυτό του στην τέχνη του «επειδή εξακολουθεί να είναι ανορθόδοξο να χρησιμοποιεί κανείς τον εαυτό του».

Ο Λουκάς Σαμαράς, ο οποίος τραγούδησε το τραγούδι του εαυτού πιο δυνατά και με περισσότερα πλήκτρα από οποιονδήποτε άλλο μεταπολεμικό εικαστικό καλλιτέχνη, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά ποικιλόμορφο έργο στο οποίο το δικό του εύπλαστο σώμα, το γενειοφόρο πρόσωπο και τα προσωπικά του εφέ τοποθετούνταν στο επίκεντρο με αμέτρητες μορφές που αλλάζουν σχήμα , πέθανε την Πέμπτη στο σπίτι του στο Μανχάταν. Ηταν 87 ετών, έγραψε η εφημερίδα «New York Times» αφιερώνοντάς του μία ολόκληρη σελίδα.

Τον θάνατό του, από επιπλοκές πτώσης, ανακοίνωσε ο Αρνι Γκλίμτσερ (Arne Glimcher), ιδρυτής της «Pace Gallery», που εκπροσωπούσε τον κ. Σαμαρά για περισσότερες από πέντε δεκαετίες.

Αναδυόμενος στα τέλη της δεκαετίας του 1950 ανάμεσα σε μια γενιά καλλιτεχνών, ανάμεσά τους οι Claes Oldenburg, Allan Kaprow και Carolee Schneemann, που ώθησαν τον αμερικανικό κόσμο της τέχνης σε νέες τολμηρές κατευθύνσεις μετά τις αυστηρότητες του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, ο κ. Σαμαράς ήταν ένας άγριος μπαλαντέρ μέσα σε ένα πλήθος που φωνασκεί.

Μουτζουρωμένα παστέλ που μοιάζουν με κινούμενα σχέδια συνυπήρχαν με ακατέργαστα γύψινα έργα και κουτιά με κοσμήματα στολισμένα περίτεχνα με μαλλί, γυαλί, ίσιες καρφίτσες, μαχαίρια και μερικές φορές ταριχευμένα πουλιά – ανιμιστικά αντικείμενα που δεν έμοιαζαν με τίποτα άλλο κατασκευασμένο στη δεκαετία του 1960.

wikipedia.org

Το 1964, αφού αναγκάστηκε να μετακομίσει από το παιδικό του σπίτι στη Δυτική Νέα Υόρκη της Νέας Ιερσέης σε ηλικία 28 ετών, αναδημιούργησε σχολαστικά το γεμάτο στούντιο του υπνοδωματίου του ως έργο τέχνης. Το δωμάτιο σκηνοθετημένο μέσα στην Green Gallery στο Midtown Manhattan, ήταν μια συγκλονιστική απεικόνιση του τόπου και της απώλειας με τη μορφή μιας νεκρής εννοιολογικής τέχνης.

«Είναι το παρελθόν μου, πλήρες -ένα κομμάτι της βιογραφίας- το πιο αληθινό πράγμα που θα μπορούσα να κάνω», είπε ο κ. Σαμαράς σε δημοσιογράφο των «New York Times», ο οποίος σημείωσε ότι η κρεβατοκάμαρα, τιμής 17.000 δολαρίων, «δεν είχε ‘τσιμπήματα’» από συλλέκτες κατά τη διάρκεια της έκθεσης. (Τα περισσότερα έπιπλα πήγαν αργότερα στον Στρατό της Σωτηρίας και τα υπόλοιπα στο νέο διαμέρισμα του κ. Σαμαρά).

Από εκεί και πέρα, το εσωτερικό βλέμμα του κ. Σαμαρά αναζητούσε μόνο μακρύτερους ορίζοντες. Σε μια σειρά «αυτοσυνεντεύξεων» που διεξήγαγε στις αρχές της δεκαετίας του 1970, αναρωτήθηκε ποια ήταν ήδη η πιο σχετική ερώτηση για τη δουλειά του:

Γιατί ενδιαφέρεστε τόσο πολύ για τον εαυτό σας;

Απάντησε: «Χρησιμοποιώ τον εαυτό μου και επομένως δεν χρειάζεται να περάσω από όλα τα ξένα είδη σχέσεων όπως η εύρεση μοντέλων και η προσποίηση καλλιτεχνικής απόστασης ή η εύρεση εργαζομένων ή η εύρεση κάποιου συμβόλου γεωμετρίας. Χρησιμοποιώ τον εαυτό μου επίσης επειδή εξακολουθεί να είναι ανορθόδοξο να χρησιμοποιεί κανείς τον εαυτό του».

Πίεσε κι άλλο τον εαυτό του: Αυτό το λες ναρκισσισμό; Απάντησε: «Πες το όπως θέλεις. Τελειώνω τα πράγματα που αρχίζω».

Ο Λουκάς Σαμαράς (το οικογενειακό του όνομα σημαίνει «κατασκευαστής σέλας» στα ελληνικά) γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1936, στην Καστοριά, στην περιοχή Δυτικής Μακεδονίας της Ελλάδας, και μεγάλωσε εν μέσω της καταστροφής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του ελληνικού Εμφυλίου πολέμου. Οταν ήταν βρέφος, το σπίτι της οικογένειάς του υπέστη σοβαρές ζημιές από τα πυρά του πυροβολικού, τα οποία σκότωσαν τη γιαγιά του.

Ο πατέρας του, Δαμιανός, γουναράς, έφυγε για αρκετά χρόνια για να εργαστεί στη Νέα Υόρκη. Ο κ. Σαμαράς δέθηκε πολύ με τη μητέρα του Τριγώνα και με δύο θείες που ήταν μοδίστρες και του επέτρεπαν να κόβει σχέδια με χαρτί. Το 1948, ολόκληρη η οικογένεια μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες και εγκαταστάθηκε στη Νέα Ιερσέη.

wikipedia.org

Στην εφηβεία του, ο κ. Σαμαράς εργάστηκε για λίγο για τον πατέρα του στο εμπόριο γούνας. Αυτή η εμπειρία διαμόρφωσε μια έντονη αίσθηση για τα υλικά, εν μέρει μέσω του μίσους για τη γούνα που δημιουργούσε.

«Η γούνα είναι ένα μαλακό, δύσοσμο, ιδρωμένο, εύπλαστο πράγμα», είπε κάποτε. «Και μετά καταλήγω να χρησιμοποιώ καρφίτσες: μια σκληρή, λαμπρή, αιχμηρή ουσία».

Το 1955 κέρδισε μια υποτροφία για το Πανεπιστήμιο Ράτγκερς καθώς γινόταν χωνευτήριο της αμερικανικής πρωτοπορίας υπό τις καθηγήτριες των κ. Κάπροου (Kaprow), Ρόμπερτ Γουότς (Robert Watts), Τζέφρι Χέντρικς (Geoffrey ) και αργότερα του Ρόι Λίχτενσταϊν (Roy Lichtenstein). Μαζί με μαθητές και φίλους όπως ο Ρόμπερτ Γουίτμαν (Robert Whitman), ο Τζορτζ Μπρεχτ (George Brecht) και ο Τζορτζ Σίγκαλ (George Segal), βοήθησε να σπείρουν τους σπόρους της εννοιολογικής τέχνης, της Pop Art και αυτού που θα γινόταν γνωστό ως performance art, βασισμένο στη φιλοσοφία της κατάργησης των τεχνητών φραγμών μεταξύ τέχνης και καθημερινής ζωής.

Στην γκαλερί Reuben που διοικείται από καλλιτέχνες στο East Village, ο κ. Σαμαράς ήταν πρωταγωνιστής στο «18 Happenings in 6 Parts» του κ. Κάπροου, μια εκδήλωση ορόσημο του 1959 που χρησιμοποίησε την τύχη, τον παραλογισμό, τα φτηνά υλικά και τις κοσμικές ενέργειες με τρόπους που επαναπροσδιορίστηκαν ως Νταντά (καλλιτεχνικό κίνημα) των αρχών του 20ού αιώνα για την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ο κ. Σαμαράς, που σπούδαζε υποκριτική εκείνη την περίοδο στο Ωδείο Stella Adler, συμμετείχε επίσης σε πρωτοποριακές καλλιτεχνικές παραστάσεις του κ. Γουίτμαν και του κ. Ολντερμπουργκ (Oldenburg,) ο οποίος είπε ότι ο κ. Σαμαράς βοήθησε να καθοριστούν οι όροι της νέας φόρμας.

«Οταν άρχισα να κάνω αυτές τις παραστάσεις, δεν ήμουν πολύ ξεκάθαρος για το τι ήθελα να είναι», είπε κάποτε ο κ. Ολντενμπουργκ. «Ο Λούκας μου τα όρισε κάπως».

Το 1969 ανακάλυψε τη στιγμιαία κάμερα Polaroid, η οποία έγινε ένα μαγικό φανάρι στα χέρια του, ανοίγοντας δρόμους πειραματισμού που συνεχίστηκαν για το υπόλοιπο της ζωής του.

Το 2009, με πρόσκληση Αντώνη Σαμαρά ως υπουργού Πολιτισμού εκπροσώπησε την πατρίδα του την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας, δείχνοντας ένα κομμάτι, «Ecdysiast» (ο μεγαλειώδης, ελληνικής επιρροής ευφημισμός του H.L. Mencken για έναν καλλιτέχνη στριπτίζ), στο οποίο κατέγραψε τις αντιδράσεις φίλων και συναδέλφων τους καθώς παρακολουθούσαν ένα παραμορφωμένο βίντεο με τον ίδιο, σε ηλικία 73 ετών, να γδύνεται.

Στις πρώτες αυτοσυνεντεύξεις και γραπτά, ο κ. Σαμαράς επέστρεφε συχνά στο ερώτημα πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η αντανακλαστική απομόνωση και ο εγωμονισμός του παράλληλα με την εξίσου ενστικτώδη επιδειξιομανία και την οπτική του εξωστρέφεια.

«Ημουν ο δικός μου Peeping Tom», έγραψε. «Λόγω της απουσίας ανθρώπων μπορούσα να κάνω τα πάντα». Και πρόσθεσε: «Διατύπωσα τον εαυτό μου, ζευγάρωσα με τον εαυτό μου και γέννησα τον εαυτό μου. Και ο πραγματικός μου εαυτός ήταν το προϊόν» – η Τέχνη.

Πηγή: «Νew York Τimes»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Σε μια νέα επένδυση στη λεγόμενη «πράσινη» ενέργεια, η οποία θα περιλαμβάνει την ανάπτυξη μιας νέας σειράς μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων, προχωράει η εταιρεία Red Apple Group, ιδιοκτησίας του Ελληνοαμερικανού μεγιστάνα, Τζον Κατσιματίδη (John Catsimatidis).

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Πρακτορικά

Με την παρέλαση της Νέας Υόρκης την Κυριακή 14 Απριλίου, έκλεισε κι ο φετινός κύκλος των παρελάσεων για τη μεγάλη και τρανή ημέρα της κήρυξης της Επανάστασης του 1821 για τη λευτεριά της Ελλάδας από τους Τούρκους.

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

ΒΙΝΤΕΟ