x

ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ

Συναρπαστικός ο Kyrill Petrenko με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου στο Carnegie Hall

Η συναυλία ξεκίνησε εντυπωσιακά με την ορχήστρα να προϊδεάζει από τις πρώτες νότες για τις ορχηστρικές επιδόσεις που θα ακολουθούσαν. Σε αυτό προσφερόταν και το πρώτο έργο της βραδιάς το, δεκάλεπτο περίπου: “Unstuck”, του παρόντα στην αίθουσα Αμερικανού συνθέτη Andrew Norman. Ο γεννημένος το 1979  Norman έχει μια εντυπωσιακή καριέρα, αφού διακρίθηκε και βραβεύτηκε επανειλημμένα από μικρή ηλικία, . Ο συνθέτης ανέφερε στο πρόγραμμα της συναυλίας ότι σε μια περίοδο της ζωής του το 2008, κατά την οποία αισθανόταν παγιδευμένος ή περιορισμένος – “stuck”, και στο κομμάτι της σύνθεσης, και τότε εμπνεύστηκε το κομμάτι αυτό από την επαφή του με το έργο του, ένα αντιπολεμικό μυθιστόρημα που συνδυάζει επιστημονική φαντασία και αυτοβιογραφικά στοιχεία. Από μια φράση του έργου αντιλήφθηκε όπως λέει ότι «η έλλειψη συνεκτικότητας ή ενότητας δεν είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί αλλά να αγκαλιαστεί και να διερευνηθεί»! Και πράγματι το έργο είναι ένα μάλλον πολύ εκλεπτυσμένο και κατά την ταπεινή μας γνώμη ιδιαίτερα ευφυΐες, παλίμψηστο από διαθέσεις, ήχους, πειραματισμούς στα όρια των δυνατοτήτων του ήχου και της ορχήστρας, της εξέλιξης ή μη κάποιων μουσικών ιδεών ή ήχων, των επαναλήψεων και των παραλλαγών, ενώ φαίνεται ότι η μετάβαση από κάποια αργά περάσματα σε κάποιες απότομες εκρήξεις θέλει να αποδώσει αυτή την αίσθηση της απελευθέρωσης, του “Unstuck”.  Ο Petrenko με εντυπωσιακό τρόπο ανέδειξε όλες τις λεπτομέρειες της πολύ πυκνής ενορχήστρωσης με έναν ευκρινή και κρυστάλλινο ήχο, με την ορχήστρα να εντυπωσιάζει στις «εκρήξεις» του κομματιού που ακολουθούνταν από επίσης εντυπωσιακή επιβράδυνση, σαν σε αγώνες ταχύτητας οχημάτων υψηλών επιδόσεων, αν μας επιτρέπεται η παρομοίωση, αλλά με εντυπωσιακό έλεγχο, ακρίβεια και ισορροπία!

 «Αμερικανικός» Μότσαρτ

 Στη συνέχεια από το τη δεκαετία του 2000 περάσαμε πίσω στην «κλασσική» Βιέννη, αφού όπως φαίνεται η ορχήστρα ήθελε να τιμήσει το πρώτο της βιολί το νεαρό Αμερικανό βιολονίστα Noah Bendix-Balgley με μία σολιστική εμφάνιση μαζί της στο Carnegie Hall. Έτσι επελέγη το Πρώτο κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα του Μότσαρτ. Η ορχήστρα και πάλι σε μια έξοχη επίδοση, στην οποία κυριάρχησαν τα έγχορδα και τα ξύλινα πνευστά με τον Petrenko να επιλέγει μια, θα λέγαμε μάλλον παραδοσιακή, μερικοί θα την ονόμαζαν «ρομαντική» ανάγνωση του έργου. Ο εξαιρετικός σολίστας από την πλευρά του μας έδωσε την εντύπωση, ότι προτιμά μια πολύ λυρική και ρέουσα προσέγγιση του έργου, η οποία είναι μεν πολύ όμορφη και πολύ «μουσική», αφήνει όμως σε δεύτερο πλάνο την πιο «δομική» και αφηγηματική διάσταση του έργου, στην οποία μας έχουν συνηθίσει αρκετοί σολίστες από την Ευρώπη. Φαίνεται ότι αυτή η τάση- προσέγγιση είναι μάλλον πιο διαδεδομένη στην αμερικανική πλευρά του Ατλαντικού, αν και ο κάθε σολίστας είναι ξεχωριστός και μια τέτοια παρατήρηση δεν μπορεί παρά να είναι, πέραν από υποκειμενική και σχηματική. Το κοινό σε κάθε περίπτωση αποθέωσε το σολίστα που «κατέκτησε» και την κατά τεκμήριο σημαντικότερη σκηνή της πατρίδας του, ενώ ήδη κατέχει την περίοπτη θέση σε μια από τις κορυφαίες ορχήστρες της υφηλίου και αυτός ανταπέδωσε με δύο ανκόρ, με καταπληκτική, ταχύτητα, δεξιοτεχνία, όμορφη λυρική ροή και κυρίως εκφραστικότητα δύο “klezmer”, προφανώς μια αναφορά στην ιστορία της οικογένειάς του που ήρθε στην Αμερική διωγμένη από τους Ναζί λόγω της εβραϊκής της καταγωγής.

Ο γεννημένος στη Σιβηρία του 1972 Kyrill Petrenko, ο οποίος έζησε και σπούδασε από τα 18 του στην Αυστρία, είναι και ο ίδιος ο Εβραϊκής καταγωγής, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ στο παρελθόν στην ηγεσία της Φιλαρμονικής του Βερολίνου. Ο μόνος που έφτασε κοντά στο πρόσφατο παρελθόν, αφού έχει στενή καλλιτεχνική σχέση με την ορχήστρα, αλλά τελικά δεν επελέγη, ήταν ο Daniel Barenboim. Η ορχήστρα είχε πάντα βέβαια μέλη εβραϊκής καταγωγής, ιδιαίτερα στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, όταν και οι εβραϊκής καταγωγής Γερμανοί ήταν σημαντικό τμήμα της αστικής ελίτ του Βερολίνου και διακρίνονταν σε όλους τους τομείς, και βέβαια στη μουσική.

 Erich Wolfgang Korngold

 Όταν ο Erich Wolfgang Korngold (1897-1957) αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Αμερική εξαιτίας της ανόδου Ναζισμού ήταν ήδη, αν και πολύ νεαρός ήδη ένας φτασμένος συνθέτης όπερας, μεταξύ άλλων της: “Die tote Stadt”, η οποία βρίσκεται και σήμερα στο ρεπερτόριο, ένα παιδί-θαύμα της Βιέννης των αρχών του εικοστού αιώνα και είχε ήδη τραβήξει των ενδιαφέρον των μεγάλων συνθετών της προηγούμενης γενιάς. Με τη μετανάστευσή του στο Hollywood ο συνθέτης άλλαξε κατεύθυνση και έγινε ένας από τους πρωτοπόρους και πιο επιτυχημένους συνθέτες κινηματογραφικής μουσικής, κερδίζοντας μεταξύ άλλων και βραβεία Όσκαρ. Μια από τις πιο γνωστές ταινίες για την οποία συνέθεσε τη μουσική είναι ο «Ρομπέν των Δασών» του 1938. Η μοναδική του συμφωνία (σε Φα δίεση, Op. 40) γράφτηκε σε ώριμη ηλικία, το 1952, όταν ο συνθέτης φέρεται να ενδιαφερόταν να «αποκατασταθεί» στα μάτια όλων ως κλασσικός συνθέτης. Το έργο παίζεται σπάνια στις αίθουσες συναυλιών και σίγουρα πιο σπάνια σε αυτό το επίπεδο, με τον εξαιρετικό τρόπο που η ορχήστρα και ο Petrenko, το επέλεξαν, το «σεβάστηκαν» και το ανέδειξαν.  Ένα έργο σίγουρο όχι χωρίς ενδιαφέρον κυρίως για την εξέλιξη ενός αναμφισβήτητα εξαιρετικά ταλαντούχου συνθέτη μεταξύ των δύο κόσμων.

 Mahler από το μέλλον;

 Η ιδιαίτερη ανέλιξη του επίσης εβραϊκής καταγωγής Gustav Mahler θα είχε και αυτή εμποδιστεί λόγω της καταγωγής του, η οποία ποτέ δεν θα του επέτρεπε να αναλάβει τη διεύθυνση του κορυφαίου θεσμού της Μοναρχίας, την (πάλαι ποτέ) Αυτοκρατορική Όπερα της Βιέννης. Όμως ο Mahler ασπάστηκε τον Καθολικισμό και έτσι πήρε αυτή την πολυπόθητη θέση, αφήνοντας και από εκεί στο σκέλος της ερμηνείας, μαζί με τα μεγαλόπνοα έργα του, μεγάλη κληρονομιά! Όμως ο ίδιος είχε πει: «Είμαι τριπλά άπατρις. Σαν Βοημός μεταξύ των Αυστριακών, σαν Αυστριακός μεταξύ των Γερμανών και σας Εβραίος σε όλο τον κόσμο».  Αυτό το αίσθημα καθοριστικό προφανώς για την προσωπικότητά του, δεν μπορεί παρά να «ηχεί» και στο έργο του, αν μας επιτρέπεται ο χαρακτηρισμός, μεγάλου Βιεννέζου «τραγικού».

Από τις συμφωνίες του συνθέτη ο Petrenko επέλεξε για την αμερικανική περιοδεία την Εβδόμη. Από το πρώτο κιόλας μέρος της συμφωνίας η Φιλαρμονική του Βερολίνου κυριάρχησε στο χώρο και καθήλωσε.  Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και στην επίδοση των χάλκινων πνευστών,  για το χαρακτήρα, την εκφραστικότητα και τη διαφοροποίηση του παιξίματος, έχοντας προφανώς κυριαρχήσει προ πολλού στο τεχνικό κομμάτι.  Ο Petrenko  οδηγεί την ορχήστρα σε ιλιγγιώδεις επιδόσεις, χωρίς  να δίνει την εντύπωση στους μουσικούς ότι τους αντιμετωπίζει σαν .. σχολική ορχήστρα.    Σε κάθε περίπτωση έγινε κατανοητό γιατί ο Πετρένκο διάλεξε συνειδητά αυτή τη συμφωνία για την πρώτη του Αμερικανική περιοδεία, ενώ όσον αφορά το μέλλον των ορχηστρικών επιδόσεων και μουσικών ερμηνειών είναι σαφές ότι κάτι συναρπαστικό συμβαίνει στο Βερολίνο!

Η Εβδόμη του Μάλερ από το Carnegie Hall μεταδόθηκε ραδιοφωνικά από το «κλασσικό» ραδιόφωνο WQXR της Νέας Υόρκης και παραμένει διαθέσιμη και διαδικτυακά για όσους ενδιαφέρονται να την ακούσουν. https://www.wqxr.org/story/berliner-philharmoniker/?tab=summary

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Ο Περικλής Ναβάμπ, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της PITCO Foods, μιας κορυφαίας εταιρείας χονδρεμπορίας και διανομής τροφίμων, εντάχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο του The Hellenic Initiative (THI) (Ελληνική Πρωτοβουλία).

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ