x

Αμερική

Ο Πίτερ Μόσκος στον «Ε.Κ.» για το βιβλίο «Greek Americans: Struggle and Success»

Το βιβλίο «Greek Americans: Struggle and Success» είναι μια από τις σημαντικότερες πρόσφατες καταγραφές της μετανάστευσης των Ελλήνων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι συγγραφείς του είναι ο διακεκριμένος κοινωνιολόγος Τσαρλς Μόσκος και ο γιος του, Πίτερ Μόσκος. Ο Πίτερ Μόσκος, καθηγητής στο Κολέγιο Ποινικής Δικαιοσύνης John Jay και βραβευμένος συγγραφέας, επίσης, των best seller Cop in the Hood και In Defense of Flogging, μίλησε στον Εθνικό Κήρυκα για τα στοιχεία που καθόρισαν την αφομοίωση των Ελλήνων μεταναστών στην αμερικανική κοινωνία.

Υπήρχαν κάποιες πόλεις οι οποίες ήταν περισσότερο φιλόξενες ή υποσχόμενες από άλλες για τους Ελληνες μετανάστες; Ποιο ήταν το χαρακτηριστικό που τις διαφοροποιούσε;

Νομίζω ότι, όπου οι Ελληνες ακολουθούσαν τους Ιταλούς, τους ήταν ευκολότερο να εγκατασταθούν. Και όπου μετακόμισαν ως η πρώτη σκουρόχρωμη, μεσογειακή, όχι αρκετά λευκή ομάδα, αντιμετώπισαν μεγαλύτερη αντίδραση. Σίγουρα, περισσότερα έχουν γραφεί για τους Ιρλανδούς, αλλά νομίζω ότι άλλες μεταναστευτικές ομάδες που ήρθαν εκείνη την εποχή, ακόμα κι αν δεν ήταν από την Ιρλανδία, άνοιξαν τον δρόμο. Ο μέσος ξενόφοβος μάλλον δεν μπορούσε να διακρίνει τη διαφορά μεταξύ ενός Ιταλού και ενός Ελληνα. Και οι Ελληνες έτειναν να μετακομίζουν σε ιταλικές γειτονιές, αναλαμβάνοντας μεγάλο μέρος της δουλειάς που έκαναν οι Ιταλοί. Από πολλές απόψεις μπορεί να μην τους πήραν χαμπάρι, να πέρασαν κάτω από το ραντάρ στις μεγάλες πόλεις. Επίσης, οι Ελληνες μιλούσαν συχνά για την επιστροφή στην πατρίδα. Οι περισσότεροι δεν το έκαναν, αλλά κάποιοι το έκαναν. Υποψιάζομαι ότι οι συμμορίες των εργατών στα δυτικά ήταν πιο εφήμερες, κυριολεκτικά -και κατά κάποιο τρόπο πνευματικά- και αυτό μάλλον είχε επίσης σημασία. Εάν προσελκύσετε ανθρώπους που μεταναστεύουν για να εργαστούν στους σιδηρόδρομους ή να κάνουν ό,τι βρουν, τότε εκλείπει η νοοτροπία «είμαστε εδώ για να μείνουμε για πάντα», επιδεινώνεται το γλωσσικό ζήτημα και ούτω καθεξής. Αυτές οι κοινότητες ήταν πιθανώς πιο εφήμερες ή πιο προσωρινές ή πιο αρσενικές, κάτι που τις κάνει πιο ταραχώδεις και πιο βίαιες. Ας μην ξεχνάμε ότι και η αντίδραση στην μετανάστευση είχε τις ρίζες της στην πραγματικότητα. Οχι ότι αυτό την δικαιολογεί, αλλά δεν ήταν και όλοι άγγελοι, σωστά; Οταν άρχισαν να έρχονται και γυναίκες υπήρχαν εδραιωμένες κοινότητες με εκκλησίες, παλαιότερες κοινότητες, και πιθανότατα η άφιξη των γυναικών είχε έντονη πολιτισμική επίδραση. Εκανε τους Ελληνες να φαίνονται πιο φυσιολογικοί στους Αμερικανούς.

Οι γυναίκες, λοιπόν άλλαξαν τις αντιλήψεις.

Πράγματι – μόλις νοικοκυρευτείς, αποκτήσεις οικογενειακή ζωή, η αντίληψη αλλάζει. Λιγοστεύουν τα γλέντια, τα ξενύχτια και τα μεθύσια ακούγοντας αυτή την «εξωτική» μουσική.

Αρα, μήπως οι Αμερικανοί είχαν αποδεχθεί την παρουσία μεταναστών μέσω των Ιταλών ή μήπως βοήθησε το γεγονός ότι Ελληνες και Ιταλοί είχαν κάποια χαρακτηριστικά;

Αυτό μπορεί πράγματι να υποστηριχθεί κάπως με τα δεδομένα που παρέχω στο βιβλίο μου σχετικά με την επιγαμία: υπάρχει έντονη η αίσθηση -σωστό ή λάθος- ότι οι Ελληνες, οι Ιταλοί και οι Ιρλανδοί έχουν παρόμοιες αξίες: Οσον αφορά την οικογένεια, όσον αφορά έναν ορισμένο βαθμό θρησκευτικής πίστης. Υπήρχαν πάντα πολλές επιγαμίες μεταξύ Ελλήνων και Ιταλών, και Ελλήνων και Ιρλανδών. Εννοώ, θα μπορούσαν να είχαν γίνει ταραχές μεταξύ Ιταλών και των Ελλήνων. Δεν έγιναν. Αλλά, σε έναν υποθετικό κόσμο, έχει ενδιαφέρον ότι δεν συνέβη, γιατί ανταγωνίζονταν για τους ίδιους πόρους. Η συνύπαρξη των λίγο πιο εδραιωμένων Ιταλών και των νεοφερμένων Ελλήνων, θα μπορούσε να είχε οδηγήσει σε μεγάλες συγκρούσεις συμμοριών. Δεν γνωρίζω ούτε μία αναφορά ότι αυτό είχε συμβεί στην πραγματικότητα. Δεν ξέρω γιατί δεν συνέβη, αλλά στη συνέχεια και οι δύο εθνικότητες τοποθετήθηκαν απέναντι στην προτεσταντική κουλτούρα.

Αναφέρετε τη θρησκεία. Ποια ήταν τα γνωρίσματα των Ελλήνων μεταναστών που βοήθησαν περισσότερο στην ενσωμάτωσή τους και ποια ήταν αυτά που την εμπόδισαν περισσότερο;

Οι Ελληνες είχαν το τεράστιο πλεονέκτημα ότι ήταν γενικά εγγράμματοι. Μιλάω για την πρωτοβάθμια, βασική, σχολική εκπαίδευση, αλλά, παρ’ όλα αυτά, μπορούσαν να διαβάζουν και να γράφουν. Αυτό ήταν ένα μεγάλο πλεονέκτημα, σε σύγκριση με τον μέσο αγρότη που ήρθε από άλλα μέρη της Ευρώπης. Και, χάρη στους Οθωμανούς, είχαν μια καπιταλιστική επιχειρηματική γνώση, την οποία οι Ιρλανδοί εργάτες σε μία ξένη χώρα απλώς δεν την είχαν. Η οικονομική επιτυχία οδηγεί τελικά στην αποδοχή.

Τι γίνεται με την πραγματική γεωγραφία της μετανάστευσης; Ορίστηκε από όποιον έφερε τους Ελληνες μετανάστες ή ήταν μια διαδικασία δοκιμών και λαθών;

Σε μεγάλο βαθμό ήταν πραγματικά θέμα παράξενης τύχης. Κάπου είχες ένα θείο, οπότε πήγαινες εκεί. Αυτός είναι ο μόνος λόγος που και η οικογένειά μου κατέληξε στο Σικάγο. Αν δεν ήξερες κανέναν, τότε, ίσως, κατέληγες πιο δυτικά, γιατί κάποιος πάτρονας σου υποσχόταν μια δουλειά που μπορεί να υπήρχε ή να μην υπήρχε, ή να υπήρχε, αλλά όχι με τον τρόπο που σου την υποσχόταν. Ομως, λόγω όλων αυτών των κάπως κλειστών κοινοτήτων και του αισθήματος της οικογένειας, πολλοί άνθρωποι ήθελαν να ξεφύγουν. Οι άνθρωποι σπάνια μιλούν γι’ αυτό, γιατί θέλουν να τονίζουν τα θετικά.

Ποιες ήταν οι σχέσεις των Ελλήνων μεταναστών με άλλους μετανάστες; Υπήρχε αίσθημα αλληλεγγύης ή ήταν πολύ μεγάλο εμπόδιο ο ανταγωνισμός για δουλειά και αφομοίωση;

Φαίνεται ότι υπήρχε αλληλεγγύη. Με εξαίρεση τους απεργοσπάστες – αυτό το κομμάτι ήταν πραγματικό. Αλλά όσον αφορά την επιχειρηματική δραστηριότητα σε εστιατόρια, ανθοπωλεία, ζαχαροπλαστεία και πάγκους με φρούτα, φαίνεται ότι υπήρξε μια αρκετά ειρηνική μετάβαση από την κυρίως ιταλική ιδιοκτησία στην ελληνική, με τον ίδιο τρόπο που πολλές κοινές ελληνικές και ιταλικές πιτσαρίες τις έχουν αναλάβει πλέον Αλβανοί. Δεν έγινε κατόπιν μεγάλης σύγκρουσης. Ηταν απλώς η νοοτροπία πως «είσαι καλός εργαζόμενος, και θέλω να φύγω από αυτή τη δουλειά που είναι σκληρή ενώ εσύ έχεις ακόμα τη διάθεση και την ενέργεια, ως πρόσφατος μετανάστης». Ετσι εικάζω ότι επικράτησε περισσότερο αυτό το μοντέλο.

Αυτό, λοιπόν, ήταν που οδήγησε στην αποδοχή των τοπικών κοινωνιών; Υποθέτω ότι αυτοί οι Ελληνες είχαν καλύτερη μεταχείριση από τους Ελληνες που συνέχιζαν να δουλεύουν στο σιδηρόδρομο και ούτω καθεξής. Αρα, η συμμετοχή σε τέτοιες γραμμές παραγωγής ήταν ένας τρόπος για να ξεπεραστεί αυτή η δυσπιστία ενάντια σε αυτό που στις ταραχές της Όμαχα περιγράφονταν ως «μιαροί, βρώμικοι Ελληνες», που δεν υπολογίζονταν καν ως λευκοί;

Οι Ιρλανδοί είχαν το πλεονέκτημα να μιλούν Αγγλικά. Αυτό βοηθά, ειδικά εκτός των βιομηχανιών εξόρυξης και σιδηροδρόμων. Αλλά ακόμα και τότε, κατέληξαν να τακτοποιηθούν. Και η γενική τάση στην ελληνική κοινότητα ήταν τάση αφομοίωσης. Οχι η πλήρης αφομοίωση, φυσικά, αλλά αυτή η ιδέα ότι «είμαστε Αμερικανοί». Η οργάνωση AHEPA ήταν, πιθανότατα, ένας σημαντικός παράγοντας. Γέννησε την ιδέα ότι μπορούμε να έχουμε ελληνική ταυτότητα, αλλά μέσω της νοοτροπίας πως «Αυτό είναι το σπίτι μας και θα ταιριάξουμε εδώ. Δεν είμαστε εκπατρισμένοι που μπορεί να πάνε σπίτι. Εδώ, αυτός είναι ο τελικός μας προορισμός». Φυσικά, η Εκκλησία είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας, αλλά δεν μπορώ να καταλάβω πώς αυτό αποτελεί μοναδικό χαρακτηριστικό σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη εθνική ομάδα.

Ωστόσο, οι ΗΠΑ δεν χαίρονταν την εισροή Ελλήνων μεταναστών.

Ναι, ήταν μέρος του συσσωρευμένου πλήθους*. Θέλω πάντα να αποδυναμώνω τη ρητορική πως «οι Ελληνες ήταν σε χειρότερη μοίρα», γιατί δεν νομίζω ότι όντως ήταν. Μπορεί και να ήταν. Ισως ήταν καλύτερα για τους Σκανδιναβούς και τους Γερμανούς, αλλά ακόμη και οι Γερμανοί αντιμετώπισαν πολλές αντιδράσεις στις πόλεις, καθώς έπαιρναν τον έλεγχο των τοπικών πολιτικών μηχανών. Υποθέτω πως μέρος όλων αυτών αναμφίβολα είναι απλός ρατσισμός. Ισως, ξέρετε, κάποιος από τη Νορβηγία, για παράδειγμα, να είναι απλώς πιο λευκός, και οι Ελληνες να ήταν μελαμψοί και ανατολίτες. Οπότε αυτό προφανώς είχε κάποιες συνέπειες. Αλλά ακόμη και τα επεισόδια, η εξέγερση εναντίον των Ελλήνων και τα πογκρόμ που συνέβησαν, παρόλο που ήταν αποκλειστικά ανθελληνικά, δεν φαίνεται στην πραγματικότητα να είχαν ως βάση την ελληνικότητα, αλλά τον χαρακτήρα του ξένου, του διαφορετικού.

*(σ.σ.: Αναφορά στο σονέτο της Εμμα Λάζαρους, το οποίο βρίσκεται στο Αγαλμα της Ελευθερίας, αναγγέλλοντας σε όσους φτάνουν στη χώρα: «Δώστε μου τους κουρασμένους, τους φτωχούς σας, τα συσσωρευμένα πλήθη που καίγονται να αναπνεύσουν ελεύθερα, τους δυστυχείς απόκληρους που ξεχειλίζουν στις όχθες σας»).

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ. Ο Αλβέρτος Μπουρλάς (Albert Bourla), πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του παγκόσμιου φαρμακευτικού κολοσσού Pfizer Inc.

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αμερική

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Την προσωρινή διακοπή των πτήσεων σε μια σειρά από αμερικανικά αεροδρόμια, που επηρεάζει και τη γραμμή Αθήνα – Νέα Υόρκη, ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά η αεροπορική εταιρεία Emirates, το απόγευμα της Τρίτης, 18 Ιανουαρίου, προκαλώντας αναταραχή στο επιβατικό κοινό.

Αμερική

Διεκδικώντας πατρίδες Το 2021 ο Ελληνισμός γιόρτασε την συμπλήρωση 200 χρόνων από την Επανάσταση που ελευθέρωσε το Εθνος και ίδρυσε το κράτος των Ελλήνων.

Κοινωνία

ΜΥΤΙΛΗΝΗ. Ενας άνθρωπος «μνημείο» της Ευρωπαϊκής ιστορίας γιορτάζει σήμερα στον οίκο ευγηρίας όπου ζει στη Μυτιλήνη τα 102α του γενέθλια.

ΒΙΝΤΕΟ

Mία νεκρή, 8 τραυματίες από πυρκαγιά σε κτίριο στο Μπρονξ (Vid)

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Ενας άνθρωπος σκοτώθηκε και οκτώ τραυματίστηκαν, μεταξύ των οποίων πέντε αστυνομικοί, σε μια έκρηξη και φωτιά που προκάλεσε την κατάρρευση τριώροφου κτιρίου στην πόλη της Νέας Υόρκης, ανακοίνωσε η Πυροσβεστική Υπηρεσία, την Τρίτη.

Στην Τανάγρα τα πρώτα έξι μαχητικά αεροσκάφη Rafale (Βίντεο)

ΑΘΗΝΑ. Στην 114 Πτέρυγα Μάχης της Τανάγρας προσγειώθηκαν, το μεσημέρι της Τετάρτης, τα πρώτα έξι μαχητικά γαλλικά αεροσκάφη «Rafale» (Ραφάλ) εντασσόμενα στο δυναμικό της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας και συγκεκριμένα της Μοίρας 332.