x
 

Πολιτισμός

«Οι Ηρωίδες» του Γιώργου Σύρου, από το παρελθόν στον σύγχρονο Κόσμο

09 Μαρτίου 2024
Του Νεκτάριου Ντ. Χορμοβίτη*

O Γεώργιος Σύρος, απόφοιτος του τμήματος Νομικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και κάτοχος μεταπτυχιακών σπουδών στη Δημόσια Ιστορία, παρουσιάζει το ιστορικό, παιδικό-νεανικό βιβλίο «Οι Ηρωίδες μου: Ταξίδι στο παρελθόν». Σε αυτό το βιβλίο, αναβιώνουν γνωστές και άγνωστες γυναίκες του παρελθόντος, σε ένα μοναδικό ταξίδι από τους Μυθικούς Χρόνους μέχρι τα Νεώτερα Χρόνια. Η αφήγηση δεν είναι μυθοπλασία, αλλά βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα, πλαισιωμένα από λογοτεχνικό πλαίσιο που απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες, ενώ συνδυάζει άρτια τη λογοτεχνία με την ιστορία, κάτι που δεν πέρασε απαρατήρητο από τη σημαντική θεατροπαιδαγωγό – συγγραφέα, Κάρμεν Ρουγγέρη και τους εν Ελλάδι πολιτιστικούς φορείς.

Οι ηρωίδες του παρελθόντος επιστρέφουν για να μας μεταφέρουν τις δικές τους ιστορίες, από τη Μυθολογία και την Αρχαία Ελληνική Ιστορία μέχρι τον Μεσαίωνα και τα Νεότερα Χρόνια.

Κύριε Σύρο, θα μπορούσατε να μας πείτε λίγα λόγια για το εφαλτήριο που σας οδήγησε να ασχοληθείτε με την παιδική λογοτεχνία και στη συνέχεια με ένα βιβλίο που επικεντρώνεται κυρίως στις γυναικείες μορφές του παρελθόντος;

Κίνητρο απετέλεσε η αγάπη-ταύτιση της μεγάλης μου ανεψιάς για τις πριγκίπισσες της Disney. Αμέσως μου γεννήθηκε η ιδέα να συστήσουμε στα παιδιά πιο «αυθεντικά» πρότυπα, πρότυπα τα οποία αναδύονται μέσα από την πολιτιστική μας κληρονομιά και εκπροσωπούν κομμάτια της Ιστορίας μας. Οχι βέβαια ότι τα πρόσωπα της Disney υστερούν. Πολλοί από τους χαρακτήρες βασίζονται σε ιστορικά πρόσωπα και οι ιστορίες τους περιέχουν βαθιά και ουσιαστικά μηνύματα, ενώ ο Disney ήταν ένας ικανός δημιουργός που χάρισε απλόχερα την διασκέδαση και την ψυχαγωγία σε δισεκατομμύρια ανθρώπων. Ωστόσο, υπάρχουν δεκάδες άλλες ιστορικές μορφές γυναικών της ελληνικής και ευρωπαϊκής Ιστορίας που άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στο ιστορικό γίγνεσθαι. Σε αυτές επιλέγω να εστιάσω, προκειμένου ανακτήσει η Ιστορία το ρόλο και το κύρος της στις παιδικές ηλικίες.

Θα μπορούσατε να εξηγήσετε πώς προσεγγίσατε το να συνθέσετε ιστορικά γεγονότα σε ένα λογοτεχνικό πλαίσιο κατάλληλο για νέους;

Ηθελα οπωσδήποτε να προσεγγίσω έναν τρόπο μέσω από τον οποίο να προσελκύσουμε τα παιδιά στον μαγικό κόσμο της Ιστορίας. Οπότε υιοθέτησα το εν λόγω μοτίβο: ένα παιδί κάνει ένα ταξίδι στον χρόνο και συνομιλεί με τις ίδιες τις γυναίκες του παρελθόντος. Το ιδιαίτερο αυτό γνωστό λογοτεχνικό μοτίβο πατά επάνω σε «βιωματικές προσεγγίσεις» μαθήσεως, αφού τα παιδιά ταυτίζονται με την συνομήλική τους πρωταγωνίστρια, οπότε και υποβάλλονται τα ίδια σε αυτό το «παιχνίδι» γνωριμίας με γυναίκες-σύμβολα της Ιστορίας.

Συνεργαζόμενοι με την εικονογράφο Χρύσα Σακελλαροπούλου, πώς συνέβαλε η εξειδίκευσή της στα Βυζαντινά Παραμύθια στην ακριβή αποτύπωση του πνεύματος, του φόντου και των διαλόγων;

Η εικονογράφος κ. Σακελλαροπούλου συνέβαλε τα μέγιστα στην σκηνοθέτηση των «Ηρωίδων» και κατ’ επέκταση στην οπτικοποίηση του παρελθόντος. Είχαμε μια άριστη συνεργασία, καθώς εκτός των άλλων διαθέτουμε τις ίδιες απόψεις περί της σημασίας της ιστορικής εικονογραφήσεως. Αναμφιβόλως η ίδια ως επαγγελματίας έχει αρκετή εμπειρία, όποτε αποτυπώσαμε με ιστορική ακρίβεια την ιστορική σκηνοθεσία (ενδυμασία, μυκηναϊκά ανάκτορα, πανοπλίες, εμβλήματα κ.α.) με σκηνές υψηλής αισθητικής.

Υπήρχαν ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε κατά την παρουσίαση ιστορικών γεγονότων με πρωταγωνίστρια τη γυναίκα με τρόπο που να είναι τόσο κατατοπιστικός όσο και ελκυστικός;

Υπήρχαν, ωστόσο αυτό ήταν και το στοίχημα. Κάθε ιστορική μορφή αποτυπώνει και ένα μέρος της Ιστορίας. Δηλαδή η Ελένη αντιπροσωπεύει την Μυκηναϊκή Ελλάδα, η Θεανώ τον β’ μεγάλο αποικισμό της Μεσογείου, η γοργόνα του εθνικού μας φαντασιακού Θεσσαλονίκη τα ανδραγαθήματα του Αλεξάνδρου, η Βοαδίκεια την Ρωμαϊκή Ιστορία και τους πολέμους Ρωμαίων-Κελτών κ.ο.κ. Συνεπώς έπρεπε να εξισορροπηθεί η προσωπικότητα κάθε ηρωίδας με το ιστορικό υπόβαθρό της, την ιστορία της εποχής της με άλλα λόγια. Αλλη πρόκληση ήταν η αναδίφηση κάπως «άγνωστων» στο ευρύ κοινό εμβληματικών γυναικών, καθώς περισσότερο γνωστή ως γυναίκα φιλόσοφος είναι η Υπατία των Υστερων Ρωμαϊκών Χρόνων, ενώ αγνοούνται δεκάδες άλλες γυναίκες επιστήμονες της Αρχαϊκής, Κλασσικής και Ελληνιστικής Περιόδου.

Ποιο είναι το γενικότερο μήνυμα που ελπίζετε ότι θα πάρουν οι αναγνώστες από τις ιστορίες αυτών των ιστορικών – θρυλικών γυναικείων προσωπικοτήτων;

Οτι κάποιες αξίες είναι αιώνιες, αμετάβλητες. Οτι επίσης το άτομο περιβάλλουν πάντα συλλογικότητες, ότι είναι κρίκος μιας αλυσίδας. Οπως επίσης ότι το Θήλυ διαθέτει τεράστια ισχύ, η οποία έχει ουσία και αξία όταν είναι ατόφια, γνήσια και ακατέργαστη. Οταν δεν ακολουθεί νόρμες και πολιτικές ατζέντες. Διότι τότε η ισχύς συμβαδίζει με τον ρυθμό της φύσεως. Σε αντίθετη περίπτωση διαβρώνεται και παρερμηνεύεται. Καταλήγει να είναι άθυρμα τοξικών δογμάτων, τα οποία διαστρέφουν τη φύση και τον ρόλο του Θήλεος. Με απλά λόγια η Γυναίκα δεν έχει ανάγκη από αυτόκλητους σωτήρες και δη από τα γνωστά αρτισύστατα μετανεωτερικά αφηγήματα. Η ισότητα επιτυγχάνεται μέσα από την αλληλοσυμπλήρωση, την αρμονική συνύπαρξη και την ισορρόπηση των ταυτοτήτων, και όχι μέσα από την εξάλειψή τους. «Οι Ηρωίδες μου» είναι μια ωδή στο Θήλυ και συνεκδοχικώς ένας ύμνος προς τις μητέρες, τις αδελφές, τις θυγατέρες στο διάβα των αιώνων.

Για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, πώς μπορούν να ενσωματώσουν αποτελεσματικά το βιβλίο σας στις μαθησιακές εμπειρίες των παιδιών;

Εδώ περικλείεται η ουσία αλλά και ο σκοπός του βιβλίου. Οπως προανεφέρθη, κάθε γυναίκα σχετίζεται και με ένα μέρος της Ελληνικής – Ευρωπαϊκής Ιστορίας. Οπότε οι γονείς/εκπαιδευτικοί μπορούν να προβούν σε μια ευχάριστη «ιχνηλάτηση» του ιστορικού παρελθόντος με αφορμή μια ηρωική μορφή. Λ.χ. η ηρωίδα Ειρήνη -η προσωποποίηση της σχετικής αξίας που υμνεί ο Αριστοφάνης το 421 π.Χ.- μπορεί να δώσει το έναυσμα στον γονέα να μυήσει το παιδί στα αγαθά που υπόσχεται η Ειρήνη, όπως πλούτος, ευημερία, πρόοδος (παιδαγωγική χρήση) και την ευκαιρία να εξετασθεί το ιστορικό υπόβαθρο των ελληνοπερσικών συγκρούσεων που υμνεί η εν λόγω ηρωίδα, όταν λέγει ότι τότε οι Ελληνες πολεμούσαν ενωμένοι, ενώ τώρα φιλονικούν (ιστορική – πολιτισμική χρήση). Με τον ίδιο τρόπο, εστιάζοντας σε κάθε ηρωίδα, ανοίγει αυτόματα ένα ολόκληρο ιστορικό κεφάλαιο.

Κλείνοντας, θα ήθελα ένα δικό σας μήνυμα προς την Ομογένειά μας και ένα σχόλιο για το βιβλίο σας.

Θέλω να ευχαριστήσω αρχικώς το βήμα που μου δίνεται στην εφημερίδα της Ομογένειας. Πάντα έτρεφα μια υπόρρητη αγάπη για τον απόδημο Ελληνισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι το αγαπημένο μου τμήμα της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας είναι ο β’ μεγάλος ελληνικός αποικισμός, ο οποίος έλαβε χώρο, όπως είναι γνωστό, το 750-550 π.Χ. Τα ελληνικά φύλα αποικίζοντας ξένους έως τότε τόπους της Μεσογείου αντελήφθησαν όλα εκείνους τους δεσμούς που τα ένωναν. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την ελληνική Ομογένεια σήμερα, τηρουμένων φυσικά των αναλογιών. Η Ομογένεια συνιστά την ζωντανή απόδειξη της αναφοράς του Πλάτωνος «το ελληνικό γένος αυτό αυτώ οικείον είναι και συγγενές». Φέρουμε επίσης την ευθύνη να προάγουμε σε κάθε ευκαιρία το εθνικό μας «υπερόπλο»: Τον Πολιτισμό. Πώς; Μέσω της Πολιτιστικής Διπλωματίας, η οποία στοχεύει αφενός στην τόνωση και προώθηση της πολιτιστικής ταυτότητας, αφετέρου στην προαγωγή μιας υγιούς διαπολιτισμικότητας στο πλαίσιο του διαλόγου και της αμοιβαίας κατανοήσεως της πολιτισμικής ετερότητας. Θεωρώ πως το βιβλίο «Οι Ηρωίδες μου», λοιπόν, προσανατολίζεται σε αυτήν την κατεύθυνση, καθώς όπως εύστοχα παρατηρεί στο οπισθόφυλλο η θεατροπαιδαγωγός κ. Ρουγγέρη, βοηθά αρχικώς το παιδί να καλλιεργήσει την πολιτισμική του ταυτότητα.

* Ο Γεώργιος Σύρος κατάγεται από την Μαγνησία. Είναι απόφοιτος του τμήματος Νομικής (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης), Διαπιστευμένος Διαμεσολαβητής (CEDR), κάτοχος τίτλου Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Δημόσια Ιστορία (ΕΑΠ) με πιστοποίηση της Ανωτάτης Παιδαγωγικής Σχολής (ΑΣΠΑΙΤΕ), δεδομένης της κλίσεως προς τα ζητήματα εκπαιδευτικής πολιτικής. Εχει ολοκληρώσει την έρευνά του στο Ελληνικό Ινστιτούτο Πολιτιστικής Διπλωματίας και είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Φιλαρχαίου Εταιρείας Αλμυρού «ΟΘΡΥΣ».

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας επιστρέφει στην Ελλάδα και δεν θα παραστεί στην παρέλαση για τον εορτασμό της επετείου της εθνικής παλιγγενεσίας του 1821 που θα πραγματοποιηθεί στην 5η Λεωφόρο στη Νέα Υόρκη, έγινε γνωστό από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ