GR US

Ποιος τελικά είναι ο Σπύρος Αγκνιου; Μια ιστορική αναδρομή

Εθνικός Κήρυξ

Ο Σπύρος Αγκνιου με τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον.

Ο Σπύρος-Θεόδωρος Αγκνιου (Aναγνωστόπουλος) ο μόνος, μέχρι τώρα, «ομογενής» αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, είχε ξεχαστεί εδώ και πολλά χρόνια.

Και θα παρέμενε ξεχασμένος αν η Ρέιτσελ Μάντοου (Rachel Maddow), η δημοφιλέστερη σχολιάστρια του τηλεοπτικού σταθμού «MSNBC» δεν τον έφερνε, ανεξήγητα, στο προσκήνιο.

Η Μάντοου, σε συνεργασία με τον Μίχαελ Γιαρβίτζ (Michael Yarbitz) έγραψαν ένα βιβλίο-καταπέλτη ενάντια στον Αγκνιου.

Ενα βιβλίο που δεν μπορεί να αγνοηθεί για τον λόγο ότι στηρίζεται σε εξονυχιστική έρευνα, σε δεκάδες ώρες απομαγνητοφωνήσεις στον Λευκό Οίκο που τώρα ανακαλύφθηκαν, και σε μαρτυρίες των βασικών πρωταγωνιστών της τραγωδίας εκείνης, στους εισαγγελείς, στελέχη του υπουργείου Δικαιοσύνης και σε πολιτικούς της εποχής.

Το αποτέλεσμα είναι, ότι το βιβλίο αυτό είναι το 8ο πιο διαβασμένο βιβλίο στον κατάλογο του Book Review της «New York Times», και είναι στον κατάλογο για 4η συνεχόμενη εβδομάδα.

Τέτοια είναι η επιρροή της Ρέιτσελ Μάντοου.

Ο τίτλος του βιβλίου τα λέει όλα. Δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης για το περιεχόμενό του.

Δεν κάνει καν κάποια προσπάθεια ουδετερότητας. Το αντίθετο, δίνει την εντύπωση ότι δεν θέλει να αφήσει απολύτως κανένα περιθώριο παρεξηγήσεως για την γνώμη τους για τον Αγκνιου.

Εθνικός Κήρυξ

Ο Σπύρος Αγκνιου.

Είναι κάτι που δεν συναντά κανείς συχνά, αλλά το βρίσκει, σε υπερθετικό βαθμό, σε αυτό το βιβλίο.

Ο τίτλος του, λοιπόν, είναι «O άνθρωπος της σακούλας, τα άγρια εγκλήματα, θρασεία προσπάθεια συγκάλυψης, και η θεαματική πτώση ενός αναίσχυντου λωποδύτη μέσα στον Λευκό Οίκο». («Bag Man, the wild crimes, and audacious downfall of a brazen crook in the white House»).

Γιατί τόσο πάθος; Ποια ήταν αυτά «τα άγρια εγκλήματα» που οδήγησαν στην παραίτησή του δέκα μόνο μήνες πριν την παραίτηση του Ρίτσαρντ Νίξον, που θα άνοιγε τον δρόμο για την αναρρίχησή του στην προεδρία της Αμερικής;

Ομογένεια και Αγκνιου

Η μνήμη των περισσοτέρων ομογενών έχε σημαντικά κενά για τον Αγκνιου. Πολλοί τον θυμούνται με περηφάνια, ως έναν ομογενή που έφτασε τόσο ψηλά.

Οι περισσότεροι, όμως, τον θυμούνται με αίσθημα ντροπής.

Τώρα λοιπόν 25 χρόνια μετά τον θάνατό του, το ερώτημα που τίθεται είναι ποιος ήταν πραγματικά ο Σπύρος Αγκνιου;

Και ακόμα, ποια ήταν η σχέση του με την Κοινότητά μας; Πόσο σημαντική για την Ομογένεια και την Ελλάδα ήταν η παραίτησή του από την αντιπροεδρία των ΗΠΑ;

O Αγκνιου, γράφει η Μάντοου, ήταν ο άνθρωπος που όταν τον επέλεξε ο Νίξον ως αντιπρόεδρο, οι δημοσιογράφοι απορούσαν «γιατί ένας άνθρωπος με ελληνικό όνομα ήταν επισκοπιανός»;

Εθνικός Κήρυξ

Στιγμιότυπο από την επίσκεψή του Σπύρου Αγκνιου στην Ελλάδα.

Αυτή η περιγραφή τον χαρακτηρίζει, τουλάχιστον για την εποχή εκείνη.

Ο Αγκνιου ήταν, για τα περισσότερα χρόνια της ζωής του, Ελληνας κατ' όνομα μόνο. Πολύ αργότερα, συγκινήθηκε από την ελληνική του καταγωγή.

Γεννήθηκε στην Βαλτιμόρη στις 9 Νοεμβρίου το 1918.

Ηταν ο 39ος αντιπρόεδρος των ΗΠΑ και υπηρέτησε από το 1969 μέχρι την παραίτησή του το 1973.

Ο πατέρας του, ο Θεόφραστος Αναγνωστόπουλος, γεννήθηκε περί το 1877, στο χωριό Γαργαλιάνοι, στην Πελοπόννησο.

Μετανάστευσε στην Αμερική το 1897 ή το 1902 στην Σενέκταντι (Schenectady) της Νέας Υόρκης, μια πόλη σχετικά κοντά στην πρωτεύουσα της πολιτείας, το Αλμπανι. Αλλαξε το όνομά του σε Αγκνιου -συνηθισμένο για την εποχή- και άνοιξε μια ντάινερ.

Περί το 1908 μετακόμισε στην Βαλτιμόρη όπου αγόρασε ένα εστιατόριο.

Ηταν αυτοδίδακτος και διατήρησε ένα έντονο ενδιαφέρον για την φιλοσοφία σε όλη του την ζωή.

Ο Σπύρος βαφτίστηκε επισκοπιανός, μετά από επιμονή της μητέρας του. Οσο μεγάλωνε τόσο απομακρυνόταν από την ελληνική του καταγωγή. Οταν ο πατέρας του προσφέρθηκε να πληρώσει να κάνει ελληνικά μαθήματα, εκείνος αρνήθηκε.

Από τότε υιοθέτησε ως όνομά του το Τεντ (Ted).

Εθνικός Κήρυξ

Το 1969, όταν έγινε αντιπρόεδρος, η Κοινότητά μας της Βαλτιμόρης καθιέρωσε μια υποτροφία στο όνομά του, και εκείνος παρευρέθηκε στην τελετή της απονομής της.

«Είμαι υπερήφανος» είπε, που μεγάλωσα υπό το φως του πατέρα μου. Τα πιστεύω μου, είναι δικά του».

Ηταν μια σπάνια δημόσια αναφορά στον πατέρα του.

Η επιλογή του από τον Νίξον

Ο Αγκνιου, που είχε σπουδάσει Νομικά, μπήκε στην πολιτική ζωή της χώρας ως μετεωρίτης. Είχε εκλεγεί ως δήμαρχος της Κομητείας της Βαλτιμόρης όπου υπηρέτησε από το 1962 έως το 1966.

Οταν τον επέλεξε ο Νίξον για αντιπρόεδρο ήταν 49 ετών και είχε υπηρετήσει ως κυβερνήτης τους Μέριλαντ για 18 μόνο μήνες.

Το συνέδριο των Ρεπουμπλικανών το 1968 έγινε στο ζεστό Μαϊάμι. Εκεί, επικρατούσε ησυχία, σε αντίθεση με το συνέδριο των Δημοκρατικών στο Σικάγο που έμεινε στην Ιστορία για τις βίαιες συγκρούσεις διαδηλωτών-Αστυνομίας.

Το μόνο θέμα που απασχολούσε τα ΜΜΕ στο Μαϊάμι ήταν η επιλογή του αντιπροέδρου.

Τελικά, ο Νίξον κάλεσε μια συνέντευξη Τύπου στην οποία ανακοίνωσε ότι είχε επιλέξει τον Σπύρο Αγκνιου, κυβερνήτη του Μεριλάντ ως υποψήφιο για την αντιπροεδρία.

Εθνικός Κήρυξ

Ο Σπύρος Αγκνιου με τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον.

Οι δημοσιογράφοι τα έχασαν. Δεν είχαν ιδέα ποιος ήταν ο Αγκνιου. Ενας δημοσιογράφος -πάντα σύμφωνα με το βιβλίο της Μάντοου- ρώτησε τον Νίξον πώς αντέδρασε ο Αγκνιου όταν του ανακοίνωσε την απόφασή του.

«Νομίζω», απάντησε, «ότι η καλύτερη περιγραφή της έκπληξης είναι όταν ένας δικηγόρος δεν μπορεί να βρει λόγια να μιλήσει… Θα έλεγα ότι του πήρε 20 δευτερόλεπτα πριν πει μια λέξη».

Ο Αγκνιου ως αντιπρόεδρος διακρίθηκε για την ικανότητά του να επιτίθεται με ασυνήθιστη δριμύτατα στα ΜΜΕ.

Αυτό ευχαριστούσε τον Νίξον γιατί ο αντιπρόεδρός του έλεγε πράγματα που ο ίδιος θα ήθελε να πει αλλά δεν μπορούσε.

Ο Αγκνιου στην Ελλάδα

Εθνικός Κήρυξ

Ο Σπύρος Αγκνιου με τον δικτάτορα Γιώργο Παπαδόπουλο, o οποίος επέμενε να τον συνοδεύσει στους Γαργαλιάνους.

Το καλοκαίρι του 1971 ο πρόεδρος Νίξον αποφάσισε να στείλει τον αντιπρόεδρό του σε ένα ταξίδι διάρκειας ενός μηνός στο εξωτερικό ως «πρέσβη καλής θελήσεως».

Τότε ο Αγκνιου επισκέφτηκε έντεκα χώρες στην Ευρώπη, την Ασία και στη Μέση Ανατολή.

Μεταξύ αυτών των χωρών ήταν και η Ελλάδα, την οποία επισκεπτόταν για πρώτη φορά.

Τότε βέβαια την Ελλάδα κυβερνούσε η χούντα του Γεωργίου Παπαδόπουλου, η οποία φυσικό ήταν να εκμεταλλευτεί την επίσκεψή του στο έπακρο. Ηταν ένα ουρανοκατέβατο δώρο. Ηταν αυτό που χρειαζόταν για να αποδείξει στο εσωτερικό της χώρας ότι έχαιραν της υποστήριξης της αμερικανικής κυβέρνησης.

Ο Αγκνιου, 53 ετών τότε, επισκέφτηκε με μεγάλες τιμές το χωριό Γαργαλιάνους, από το οποίο μετανάστευσε ο πατέρας του πριν 74 χρόνια.

Ο δικτάτορας Γιώργος Παπαδόπουλος, επέμενε να τον συνοδεύσει στους Γαργαλιάνους, όπως και έγινε.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ με φωνή που έσπαζε από συγκίνηση, είπε στους «συγχωριανούς του»: «Σας επισκέπτομαι στο όνομα του ανθρώπου που δεν μπόρεσε να επιστρέψει στους Γαργαλιάνους - ήταν ένας από εσάς κι έφυγε από εδώ πριν πολλά χρόνια. Στα γόνατά του έμαθα γι' αυτό το χωριό και για τις αρχές των αρχαίων Ελλήνων».

Ολοι έκλαιγαν.

Οντως, κάτι του είχε μείνει από την ελληνική του καταγωγή.

Αρχίζουν τα προβλήματα

Εθνικός Κήρυξ

Μια ομάδα νεαρών εισαγγελέων της Βαλτιμόρης είχαν ανακαλύψει ότι ήταν τρόπος ζωής η διαφθορά στην απονομή των δημόσιων έργων.

Κατάπληκτοι συγκέντρωσαν στοιχεία που αποδείκνυαν ότι μεταξύ αυτών που χρηματίζονταν ήταν και ο Σπύρος Αγκνιου, ο οποίος συνέχισε να δωροδοκείται ακόμα και ενώ ήταν κυβερνήτης του Μέριλαντ.

Τα στοιχεία ήταν ακράδαντα. Για κάθε δημόσιο έργο ο Αγκνιου έπαιρνε 5%.

Οι εισαγγελείς ακόμα πιο κατάπληκτοι τεκμηρίωσαν ότι η δωροδοκία του συνεχίστηκε κι ενώ ήταν αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με την μαρτυρία του διευθυντή μιας τεχνικής εταιρείας δημοσίων έργων, όταν επισκέφτηκε τον αντιπρόεδρο στο γραφείο του, του είπε: «Μην λες τίποτα γιατί μπορεί να μας μαγνητοφωνούν. Εκείνος έβγαλε έναν φάκελο με $10.000 σε μετρητά, και τον έδωσε στον Αγκνιου. Ο αντιπρόεδρος άνοιξε το συρτάρι στο γραφείο του, τον έβαλε μέσα, και το έκλεισε πάλι».

Ηταν απίστευτο!

Ενώ προχωρούσε η έρευνα σε βάρος του Αγκνιου, η υπόθεση του Γουότεργκεϊτ (Watergate) άρχισε να ξετυλίγεται με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς.

Ο Ελιοτ Ρίτσαρντσον (Elliot Richardson), ο υπουργός Δικαιοσύνης, υποστήριξε πλήρως την ομάδα των εισαγγελέων που έκαναν την έρευνα.

Παράλληλα, επίσπευσε όσο μπορούσε τις διαδικασίες σε βάρος του αντιπροέδρου για να μην αντιμετωπίσει η χώρα τον κίνδυνο, κατά την γνώμη του, να διαδεχθεί ο Αγκνιου τον Νίξον στην προεδρία.

Από την μεριά του ο Αγκνιου, αρχικά με την βοήθεια του Νίξον, έκανε ό,τι μπορούσε να αποτρέψει την έρευνα, χωρίς αποτέλεσμα.

Τον Σεπτέμβριο του 1973, ο Νίξον αποφάσισε ότι έπρεπε να τον βγάλει από την μέση.

Εστειλε τον Αλεξάντερ Xέιγκ (Alexander Haig), αρχηγό του προσωπικού του Λευκού Οίκου, να του μεταφέρει τα νέα. Ο Αγκνιου αρνήθηκε να παραιτηθεί.

Αν ήθελε να παραιτηθεί, του είπε ο Αγκνιου, θα έπρεπε να του το πει ο ίδιος ο Νίξον.

Γνώριζε ωστόσο ότι ο Νίξον δεν διέθετε «το στομάχι να τον αντιμετωπίσει. Δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει κρίσεις σε βάση άνδρας προς άνδρα».

Ο Αγκνιου αγωνίστηκε όσο μπορούσε στα ΜΜΕ και απέκτησε σημαντική υποστήριξη στον λαό και κυρίως στους Ρεπουμπλικανούς.

Στο τέλος υπέκυψε στο αναπόφευκτο.

Οπως είχε συμφωνηθεί, ο Αγκνιου παρουσιάστηκε ένα απόγευμα σε ένα δικαστήριο στη Βαλτιμόρη. Ο δικαστής Χόφμαν (Hoffman) του ζήτησε να σηκωθεί για να του ανακοινώσει την απόφασή του. H ποινή του ήταν η άμεση παραίτησή του από την αντιπροεδρία της χώρας, $10.000 πρόστιμο και 3 μήνες μη ελεγχόμενη επιτήρηση (probation).

Ο Αγκνιου είχε μπει στο δικαστήριο ως αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και πιθανός πρόεδρος, σε περίπτωση παραίτησης του Νίξον λόγω του Γουότεργκεϊτ, και βγήκε έξω ως ένας απλός κατάδικος.

Η μεγάλη ερώτηση είναι, γιατί συμφώνησε να παραιτηθεί ενώ φαινόταν ότι θα μπορούσε να αντέξει, από την στιγμή που είχε μαζί του ένα σημαντικό ποσοστό της βάσης του κόμματός του;

Ναι, ο Νίξον είχε στραφεί εναντίον του, με δυσκολία μιλούσαν οι δυο τους, αλλά δεν μπορούσε να τον αναγκάσει σε παραίτηση. Γιατί;

Ο Αγκνιου, πάντα σύμφωνα με την Μάντοου και τον συνεργάτη της, παρουσίασε μια θεωρία η οποία ακούγεται σαν να βγήκε από αστυνομικό μυθιστόρημα:

O Xέιγκ, είπε ο Αγκνιου, δήλωσε στον Ντον (Dunn), στενό συνεργάτη τού αντιπροέδρου «να υπενθυμίσει στον Αγκνιου ποιον ακριβώς δεν υπάκουε. Ο Πρόεδρος έχει πολύ μεγάλη δύναμη», του είπε. «Μην το ξεχνάς αυτό».

Ο Αγκνιου, σύμφωνα με το βιβλίο -σελ 220- θεώρησε την αναφορά στην «δύναμη» ως άμεση απειλή για την σωματική του ακεραιότητα. «Φοβήθηκα για την ζωή μου», έγραψε στα απομνημονεύματά του. Αν είχαν πάρει την απόφαση να με δολοφονήσουν - ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα, μια ψεύτικη αυτοκτονία, η διαταγή δεν θα αποδοθεί στον Λευκό Οίκο, όπως η διαταγή «δολοφονήστε τον Κάστρο» ποτέ δεν αποδόθηκε στον Λευκό Οίκο.

Ηταν αρκετά κοντά στην προεδρία για να ξέρει ότι ο Πρόεδρος θα «μπορούσε να διατάξει την CIA να δολοφονήσει κάποιους που τους θεωρούσε εχθρούς».

Οταν τον ρώτησαν αν πίστευε «ότι υπήρχαν άνθρωποι γύρω από τον Νίξον που ήταν ικανοί να δολοφονήσουν έναν αντιπρόεδρο, αν αισθάνονταν ότι τους απειλούσε», ο Αγκνιου απάντησε: «Δεν το αμφιβάλλω καθόλου».

Δεν ήταν αυτός όμως ο πραγματικός λόγος για τον οποίο παραιτήθηκε ο Αγκνιου, σύμφωνα πάντα με την Μάντοου.

Ο πραγματικός λόγος, υποστηρίζει, ήταν ο εξής:

Οταν το IRS εξέτασε τις φορολογικές του δηλώσεις, ανακάλυψαν στοιχεία μιας διπλής ζωής: Φιλενάδα, ακριβά αυτοκίνητα, ακριβά δώρα. Υπήρχαν και χρυσαφικά. Και ένα γυναικείο ρολόι που ποτέ δεν πήγε στην γυναίκα του Αγκνιου, την Τζούντι.

...Ηταν ανακατεμένος σε σεξ, φιλενάδες, διαφόρων ειδών κακής συμπεριφοράς υποθέσεις.

Και έτσι, υποστηρίζουν, παραιτήθηκε «για να σταματήσει το κυνηγητό των σκυλιών. Αυτό τον λύγισε και αποφάσισε να παραιτηθεί».

Ο Αγκνιου τα αρνήθηκα όλα μέχρι την τελευταία στιγμή. Τα απέδωσε στους εχθρούς του, και στους… Εβραίους.

Παραχώρησε μερικές συνεντεύξεις, έγραψε τα απομνημονεύματά του «Go quietly… or else» («Φύγε ήρεμα… ή διαφορετικά», έγραψε ένα πολιτικό θρίλερ «Canfield decision», άνοιξε ένα γραφείο επενδύσεων, πρότεινε στον βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας να τον χρηματοδοτήσει για να αναλάβει μια εκστρατεία ενάντια στους Εβραίους της Αμερικής από τον οποίο πήρε $400.000, και τελικά εξαφανίστηκε από την δημόσια ζωή.

Ο Αγκνιου διατηρούσε μια ακραία πικρία ενάντια στον Νίξον μέχρι την τελευταία στιγμή. Παρ' όλα αυτά πήγε στην κηδεία του.

Ο ίδιος πέθανε μετά από δύο χρόνια, στην θερινή του κατοικία, στο Οσεαν Σίτι (Ocean City), του Μέριλαντ.

Επίλογος

Είναι δύσκολο να διαβάσεις το βιβλίο αυτό και να μην αισθανθείς μια βαθιά λύπη για τον άνθρωπο και γι' αυτό που θα μπορούσε να ήταν: Ο πρώτος ομογενής πρόεδρος της Αμερικής.

Δεν νομίζω ότι θα έδειχνε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ομογένεια και την Ελλάδα από τη θέση αυτή. Κάτι όμως θα έκανε.

Δεν ήταν εντελώς αδιάφορος προς την ελληνική του καταγωγή όπως αποκαλύπτει η επίσκεψή του στους Γαργαλιάνους.

Πάνω απ' όλα, το βιβλίο αυτό αποτελεί μέρος της Ιστορίας της Ομογένειας.

Και ως τέτοιο θεώρησα χρέος μου να το φέρω στην προσοχή σας.