x
 

ΕΛΛΑΔΑ

Ρήγας Βελεστινλής. «ΆΜΑ [να] ΦΥΓΟΥΝ ΟΙ ΤΥΡΑΝΝΟΙ»

«Αμα φύγει ο τύραννος, ο ελληνικός λαός θα είναι φίλος και σύμμαχος με όλα τα ελεύθερα έθνη. Οι Ελληνες δεν ανακατεύονται εις την διοίκηση των άλλων εθνών, αλλά ούτε είναι εις αυτούς αποδεκτό να ανακατωθούν άλλα έθνη εις την δική τους. Δεν κάμνουν ποτέ ειρήνη με ένα εχθρό ο οποίος κατακρατεί ελληνικό τόπο».

Ρήγας Βελεστινλής: Ενσάρκωσε ένα ολόκληρο έθνος και τον διαχρονικό ανθρωποκεντρικό Ελληνικό πολιτικό πολιτισμό. Προανάγγειλε την Επανάσταση για ελευθερία των Ελλήνων της διαχρονίας οι οποίοι ακόμη και κάτω από δεσποτικές αυτοκρατορίες οργανώνονταν δημοκρατικά. Όταν η Επανάσταση εκδηλώθηκε και παρά τις μεγάλες θυσίες οι οιωνοί δημιουργίας μιας Ελληνικής συμπολιτείας-κοσμόπολης δεν ήταν οι καλύτερες. Το κάλεσμα του Ιωάννη Καποδίστρια να αναλάβει την διακυβέρνηση και την δημιουργία κράτους και ενώ εν μέσω μεγάλων δυσκολιών καλά προχωρούσε δημιουργώντας τις προϋποθέσεις και προοπτικές, η δολοφονία του έφερε τους Βαυαρούς, την Βαυαροκρατία και ξενοκρατία που καλά κρατά δύο αιώνες μετά.

Το κράτος αυτό εξωθήθηκε σε διαρκείς εμφύλιες διενέξεις που το αποδυνάμωσαν. Εμπεδώθηκε η ξενοκρατία, δημιουργήθηκαν ολόκληρες σχολές σκέψης καρεκλοκένταυρων που την υπηρετούν επί δύο αιώνες και προκλήθηκαν διαδοχικές καταστροφές που έπληξαν τους εκτός Ελλάδας Έλληνες: Αρχικά την Ελληνική αστική τάξη της διασποράς, στην συνέχεια τους Έλληνες των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας, τους Έλληνες της Κύπρου και με τα μνημόνια τη δεκαετία του 2010 τους εντός συνόρων Ελληνες.

«Τι κάνουμε», λέμε πολλοί και διαρκώς. Δύο προσανατολιστικές συμβουλές, θα ακούγαμε από μεγάλες και διαχρονικές μορφές της Ελληνικότητας όπως ο Ρήγας ή ο Καποδίστριας, αν ζούσαν:

* Πρώτον, πετάξτε στα σκουπίδια τον σανό των εμφύλιων ιδεολογικών δογμάτων και σκεφτείτε πως εμπράγματα σε όλα τα επίπεδα οι Ελληνες μπορούν να προσανατολιστούν δημοκρατικά. Να μπορούν δηλαδή να αξιώνουν οι πολίτες να είναι εντολείς της εντολοδόχου εξουσίας την οποία θα καθιστούν ολοένα και περισσότερο ανακλητή. Αυτό είναι άθλημα και ένας αγώνας σκληρός και ανελέητος εάν και όταν η εθνική ανεξαρτησία μιας κοινωνίας υποθηκεύεται και πρέπει να ανακτηθεί. Με μια επισήμανση: Ποτέ ξανά εμφύλιος. Ο εμφύλιος οφείλεται πάντα στο διαίρει και βασίλευε ισχυρότερων ή αντίπαλων δυνάμεων τα δε σύγχρονα ιδεολογικά δόγματα που πολλοί επικαλούνται εκτός από σανός για ιθαγενείς είναι και μεταμφιέσεις ηγεμονικών αξιώσεων ισχύος

* Δεύτερον, κανένας συμβιβασμός όσον αφορά την Εθνική Ανεξαρτησία γιατί χωρίς αυτή τίποτε δεν γίνεται. Η Εθνική Ανεξαρτησία μιας κοινωνίας είναι η συλλογική της Ελευθερία μια κοινωνικής οντότητας, χωρίς αυτή τίποτα δεν γίνεται και η σκλαβιά του ενός ή άλλου είδους είναι βεβαία. Κάποιοι πριν και μετά την Επανάσταση του 1821 πέθαναν για την Εθνική Ανεξαρτησία τώρα με λίγες μόνο θυσίες την διασφαλίζεις (π.χ. αν δεν δεχόμασταν τα μνημόνια έστω και αν αυτό σήμαινε θυσίες). Εθνική Ανεξαρτησία είναι πολλά πράγματα, το μείζον και κοσμοθεωρητικά οικουμενικά κατακτημένο και καταγεγραμμένο στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ. Είναι η εσωτερική και εξωτερική πολιτική κυριαρχία εντός της κατοχυρωμένης από το διεθνές δίκαιο Επικράτειας κάθε κράτους.

Το κράτος δεν φτιάχνει το έθνος ή κάποια τέλος πάντων συνεκτική κρατική δομή όπως κυριολεκτικά αποβλακωτικά κάποιοι προπαγανδίζουν. Το αντίθετο, πρέπει να προϋπάρχει εθνική οντότητα η οποία και λογικά ευκαιρίας δοθείσης αξιώνει να αποκτήσει κράτος και εθνική ανεξαρτησία.

Πάντως, όσοι γνωρίζουν το Αλφαβητάρι των Νέων Χρόνων ξέρουν ότι στην Ευρώπη «status» λέγονταν οι διοικητικοί μηχανισμοί των μετά-Μεσαιωνικών φεουδαρχών, ηγεμόνων και πριγκίπων. Και όταν πιθήκισαν την κλασική εποχή επιχειρώντας να κατασκευάσουν κράτος-πολιτεία-έθνος η Ευρώπη έγινε ένα μεγάλο σφαγείο εθνοκαθάρσεων και γενοκτονιών στο όνομα της εκπλήρωσης του πόθου της «κρατικής συνοχής», που στη συνέχεια ονομάστηκε και εθνική συνοχή η οποία και διακηρύχθηκε και επιδιώχθηκε φασιστικά και ρατσιστικά (γνωρίζουν κάποιοι λαλίστατοι πόσοι εξοντώθηκαν ή «μετακινήθηκαν» τον 19ο και 20ό αιώνα στην Ευρώπη;!). Η εθνική συνοχή δεν επιτυγχάνεται με φιρμάνια αλλά προϋπάρχει του κράτους. Και η εθνική συνοχή είναι κατακτήσεις διαχρονικές που βρίσκονται στα θεμέλια κάθε βιώσιμου κράτους: Πολιτισμός, εθνικές κοσμοθεωρίες και κοσμοαντιλήψεις, πολιτικές παραδόσεις, μεταφυσικές παραδοχές, ταυτότητες και οτιδήποτε άλλο συγκροτεί και συγκρατεί πνευματικά και αισθητά το κράτος μιας εθνικής οντότητας. Οσοι δε δεν το σκέφτηκαν ας κάνουμε σαφές το διαχρονικά καταμαρτυρούμενο γεγονός ότι το αντίστροφο είναι ο φασισμός, τουτέστιν, η κατασκευή κρατικής ή περιφερειακής ή πλανητικής συνοχής στη βάση κάποιου δόγματος του ενός ή άλλου φαντασιόπληκτου.

Για να υπάρξει αξίωση εθνικής ανεξαρτησίας απαιτείται να υπάρχει εθνική οντότητα που την διεκδικεί και στη συνέχεια τη στηρίζει. Αυτό ισχύει για όλες τις κοινωνικές οντότητες όλων των εποχών. Κανένα κράτος και ποτέ δεν «κατασκευάζει» μια εθνική οντότητα εκτός και αν το επιδιώξει με εθνοκάθαρση και γενοκτονία οπότε και ερωτάται αν αυτό που απομένει είναι έθνος ή τερατώδης κρατική δομή εκτελεστών (η Τουρκία αυτό ακριβώς ήταν και έτσι εξελίχθηκε μέχρι σήμερα ενώ είναι άγνωστο το πώς θα εξελιχθεί μελλοντικά).

Το έθνος αναδύεται μέσα από το ιστορικό γίγνεσθαι και σμιλεύει τον πολιτισμό του και τις πολιτικές του παραδόσεις. Το ελληνικό έθνος δεν είναι μόνο ένα από τα ελάχιστα έθνη που συγκροτήθηκε και διαμορφώθηκε διαμέσου του ιστορικού γίγνεσθαι πολλών χιλιετιών αλλά επιπλέον ήδη από τα προ-κλασικά χρόνια αποτελούσε τον άξονα του ανθρωποκεντρικού πολιτικού πολιτισμού.

Εντός τον πολλών Ελληνικών Πόλεων και Κοινών αυτής της διαχρονίας, επιπλέον ο ανθρωποκεντρικός πολιτισμός των Ελλήνων προσανατολιζόταν προς την πολιτική ελευθερία ενώ όταν η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος η εθνική ανεξαρτησία αναιρείτο μέσα στον υπαρξιακό πυρήνα της εθνικής οντότητας των Ελλήνων των πόλεων και των κοινών κόχλαζε η αξίωση ελευθερίας.

* Για να το πούμε διαφορετικά, πολιτική ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία είναι διαχρονικές κατακτήσεις του ανθρωποκεντρικού πολιτικού πολιτισμού –και ενώ μετά την πτώση της Βασιλεύουσας Πόλης της Βυζαντινής Οικουμένης είχαμε πολλά εγχειρήματα– το 1821 είχαμε μια ευρύτερης έκτασης εθνεγερσία υπέρ πίστεως, πατρίδας, ελευθερίας και ανεξαρτησίας. Με δεδομένο τον ηγεμονικά δομημένο κόσμο μετά το 16ο αιώνα παρέμενε ανοικτό τι μορφή θα έπαιρνε η εθνική ανεξαρτησία των Ελλήνων: Κοσμόπολη-κοσμοσύστημα-συμπολιτεία; Κράτος ενιαίο και συγκεντρωτικό όπως των Ευρωπαϊκών κρατών; Πολλά κράτη-Πόλεις; Ποια επίσης θα ήταν η θέση του και ο ρόλος του στο διακρατικό σύστημα του 18ου και του 19ου αι.; Αυτές ήταν οι μεγάλες προ-Επαναστατικές και μετά-Επαναστατικές προκλήσεις για τις οποίες το 1828 κλήθηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας να επιτύχει το υπό τις περιστάσεις βέλτιστο και μέγιστο. Μείζονος σημασίας ζήτημα για τον Καποδίστρια αλλά και πολλούς άλλους ήταν η διαχείριση της μετάβασης προς μια Ελληνική κοσμόπολη που θα ενσάρκωνε την ελευθερία και θα διασφάλιζε την ανεξαρτησία των απανταχού διάσπαρτων τότε Ελλήνων.

* Το μείζον πάντως για κάθε κράτος και στην κλασική εποχή μόνιμος στόχος είναι η καταπολέμηση της Ιδιωτείας και η στήριξη του κοινού συμφέροντος της πολιτείας το οποίο υπό συνθήκες δημοκρατίας ορίζουν οι ίδιοι οι πολίτες. Πατρίδα, πολιτεία, δημοκρατία σημαίνουν προγραμματικό πέταγμα στα σκουπίδια της Ιδιωτείας την οποία σε κάθε ιστορική στιγμή καλλιεργεί με μύριους ύπουλους τρόπους η εκάστοτε δεσποτεία ή ξενοκρατία. Ιδιωτεία και Δημοκρατία / Ελευθερία είναι έννοιες αντίθετες και ασυμβίβαστες στα δε ξενοκρατούμενα κρατίδια πάντα θρέφεται από έξωθεν συμφέροντα και όσο λιγότερη εθνική συνοχή έχει το κράτος τόσο πιο ευάλωτο είναι. Η Ιδιωτεία καλλιεργείται με ύπουλη πνευματική διάβρωση οπότε ακόμη και ισχυρά και ιστορικά έθνη ροκανίζονται και αποδυναμώνονται. Ο Ιδιώτης λειτουργεί ενάντια στο κοινό συμφέρον και η κοινωνία γίνεται έρμαιο αρπακτικών κάθε είδους. Ιδιωτεία είναι το τέλος του Κοινωνικού και Πολιτικού γεγονότος, είναι ο Κοινωνικός και Πολιτικός θάνατος μιας κοινωνίας και είναι η συνταγή υποδούλωσης.

Γιατί υπογραμμίστηκαν τα πιο πάνω ενώ πολλά άλλα θα μπορούσαν να αναφερθούν; Μα τα αυτονόητα αναφέρθηκαν ενώ ισχύει το γεγονός ότι όποιες κοινωνίες πληγούν από πολιτικές ασθένειες ιδιωτείας και ξενοκρατίας δεν είναι πλέον αυτονόητα βιώσιμες εξ ου και πρέπει να υπογραμμίζονται. Να υπενθυμίζονται επίσης κοσμοθεωρητικοί προσανατολισμοί ιστορικών προσώπων υψηλοτάτης υπόστασης οι οποίοι λειτουργούσαν στη βάση των υψηλών παραδοχών της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της εθνικής ανεξαρτησίας.

Αυτά κήρυξε ως εθνικούς σκοπούς ο Ρήγας Βελεστινλής «Αμα φύγουν οι τύραννοι» και οι εκάστοτε εγχώριοι πραιτοριανοί τους.

Λόγια γνήσια Ελληνικά. Τα δικά μας και ποτέ δεν πρέπει να τα ξεχνάμε εάν και όταν εκτοξεύονται φασιστικές ύβρεις όσων ισχυρίζονται το αντίθετο! Καθαρή και ψύχραιμη θέαση της ζωής, του κόσμου και των άλλων Εθνών συμβατή με τον πολιτικό πολιτισμό της Ελληνικότητας. Κοσμοθεωρία Εθνους ανθρωπολογικά κτισμένου και εγγενώς, «οικουμενικά» προσανατολισμένου. Λόγια λιτά, αληθινά, πολιτικά μεστά, πολιτισμένα και άφθαρτα. Υμνούν την Δημοκρατία και την Ελευθερία, την δικιά μας και των άλλων Εθνών. Πνεύμα ανυψωμένο, σμιλευμένο μακραίωνα, γιγαντωμένο μέσα στην Βυζαντινή Οικουμένη, ριζωμένο στην διαχρονική ελληνικότητα. Την αιώνια και οικουμενική Ελληνικότητα. Παρακαταθήκη του μέλλοντος, για όλα τα Εθνη. Θέλουν δεν θέλουν οι ξενοκράτες και το φασισταριό που τους υπηρετούν σε κάθε ιστορική φάση ισχύει ότι αυτή την παρακαταθήκη κουβαλούν οι Ελληνες βαθιά μέσα στην ψυχή τους. Ρήγας Βελεστινλής, τελεία και παύλα.

Καταλήγοντας πριν παραθέσουμε την Επαναστατική προκήρυξη του Ρήγα υπογραμμίζεται πως παρά τα πλήγματα και τα ροκανίσματα καταμαρτυρείται ξανά και ξανά ότι οι Ελληνες ως φορείς του ανθρωποκεντρικού πολιτικού πολιτισμού είναι εγγενώς ειρηνόφιλοι και ταυτόχρονα φιλοπάτριδες.

Προτερήματα βαθιά ριζωμένα στην παράδοση του Ελληνικού έθνους. Φιλοπατρία σημαίνει πίστη και νομιμοφροσύνη στο Εθνος, προσήλωση στα εθνικά σύμβολα, τις παραδόσεις, τον εθνικό πολιτισμό, τη γλώσσα, τη δημοκρατία και την ελευθερία. Σημαίνει πίστη και νομιμοφροσύνη στο εθνοκράτος που κατακτήθηκε με θυσίες και αίμα. Φιλοπατρία σημαίνει ετοιμότητα αυτοθυσίας, αν χρειαστεί, για την υπεράσπιση ιερών, οσίων, βωμών και εστιών. Εδώ είμαστε, εδώ ανήκουμε, εδώ θα το παλέψουμε και εδώ θα πεθάνουμε. Εθνομηδενιστές και κατ’ επάγγελμα καθωσπρέπει προπαγανδιστές προκαλείτε μεγάλες ζημιές αλλά είναι μοιραίο να ηττηθείτε γιατί δεν μπορείτε να αναιρέσετε ένα μεγάλο έθνος, τον εθνικό του πολιτισμό και τις εθνικές πολιτικές παραδόσεις της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Τέλος, αυτά δεν είναι εκφράσεις υποκειμενικών απόψεων. Γιατί η ελευθερία είναι έσχατη λογική και υπεράνω υποκειμενισμών ή ιδεολογικών ή άλλων αξιολογήσεων. Η ελευθερία είναι ο άξονας του πολιτικού πολιτισμού και την ενσαρκώνουν οι εθνικοί πολιτισμοί όταν αποκτούν ελεύθερη πολιτεία (εθνικά ανεξάρτητη) ούτως ώστε να λειτουργήσουν αυτεξούσια προσδιορίζοντας την πολιτική τους ανθρωπολογία σύμφωνα με τις δικές τους ιστορικές εθνικές προϋποθέσεις και πολιτικές παραδόσεις όπως ήταν, όπως εξελίχθηκαν και όπως εξελίσσονται.

Υστερόγραφο

Για μια εμπεριστατωμένη ανάλυση για τον Ρήγα συνιστάται το βιβλίο Γ. Κοντογιώργης, «Η Ελληνική Δημοκρατία του Ρήγα Βελεστινλή» (Εκδόσεις Παρουσία)

ΜΙΑ ΠΡΟΣΤΑΓΗ ΜΕΓΑΛΗ

Ως πότε παλικάρια να ζούμεν στα στενά,

Mονάχοι σα λιοντάρια, σταις ράχαις στα βουνά;

Σπηλαίς να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά,

Nα φεύγωμ’ απ’ τον Kόσμον, για την πικρή σκλαβιά.

Nα χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα, και Γονείς,

Tους φίλους, τα παιδιά μας, κι’ όλους τους συγγενείς.

Καλλιώναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,

Παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά, και φυλακή.

Τι σ’ ωφελεί αν ζήσης, και είσαι στη σκλαβιά,

Στοχάσου πως σε ψένουν καθ’ ώραν στη φωτιά.

Βεζύρης, Δραγουμάνος, Aφέντης κι’ αν σταθής,

O Tύραννος αδίκως, σε κάμει να χαθής.

Δουλεύεις όλ’ ημέρα, σε ό,τι κι’ αν σοι πη,

Kι’ αυτός πασχίζει πάλιν, το αίμα σου να πιη.

Ο Σούτζος, κι’ ο Μουρούζης, Πετράκης, Σκαναβής,

Γγίκας, και Μαυρογένης, καθρέπτης, είν’ να ιδής.

Ανδρείοι Kαπετάνοι, Παπάδες, λαϊκοί,

Σκοτώθηκαν κι’ Aγάδες, με άδικον σπαθί.

Kι’ αμέτρητ’ άλλοι τόσοι, και Τούρκοι, και Ρωμιοί,

Zωήν, και πλούτον χάνουν, χωρίς καμμιά ‘φορμή.

Ελάτε μ’ έναν ζήλον, σε τούτον τον καιρόν,

Nα κάμωμεν τον όρκον, επάνω στον Σταυρόν.

Συμβούλους προκομμένους, με πατριωτισμόν,

Nα βάλλωμεν εις όλα, να δίδουν ορισμόν.

Oι νόμοι νάν’ ο πρώτος, και μόνος οδηγός,

Kαι της πατρίδος ένας, να γένη Aρχηγός.

Γιατί κ’ η αναρχία, ομοιάζει την σκλαβιά,

Nα ζούμε σα θηρία, είν’ πλιο σκληρή φωτιά.

Και τότε με τα χέρια, ψηλά στον Oυρανόν,

Aς πούμ’ απ’ την καρδιά μας, ετούτα στον Θεόν.

Εδώ συκώνονται οι Πατριώται ορθοί, και υψώνοντες τας χείρας

προς τον Oυρανόν, κάμνουν τον όρκον.

Ορκος κατά της Tυραννίας, και της αναρχίας.

Ω Bασιλεύ του Kόσμου, ορκίζομαι σε σε,

Στην γνώμην των τυράννων, να μην ελθώ ποτέ.

Μήτε να τους δουλεύσω, μήτε να πλανηθώ,

Eις τα ταξίματά τους, για να παραδοθώ.

Εν όσω ζω στον Kόσμον, ο μόνος μου σκοπός,

Για να τους αφανίσω, θε νάναι σταθερός.

Πιστός εις την Πατρίδα, συντρίβω τον ζυγόν,

Aχώριστος για νάμαι, υπό τον Στρατηγόν.

Κι’ αν παραβώ τον όρκον, να στράψ’ ο Oυρανός,

Kαι να με κατακάψη, να γένω σαν καπνός.

Tέλος του Όρκου

Σ’ Aνατολή και Δύσι, και Nότον και Bοριά,

Για την Πατρίδα όλοι, νάχωμεν μια καρδιά.

Στην πίστιν του καθ’ ένας, ελεύθερος να ζη,

Στην δόξαν του πολέμου, να τρέξωμεν μαζύ.

Βουλγάροι, κι’ Αρβανήτες, Αρμένοι και Ρωμιοί,

Aράπιδες, και άσπροι, με μια κοινή ορμή.

Για την ελευθερίαν, να ζώσωμεν σπαθί,

Πως είμασθ’ αντρειωμένοι, παντού να ξακουσθή.

Όσ’ απ’ την τυραννίαν, πήγαν στη ξενητιά,

Στον τόπον του καθ’ ένας, ας έλθη τώρα πια.

Kαι όσοι του πολέμου, την τέχνην αγροικούν,

Eδώ ας τρέξουν όλοι, τυράννους να νικούν.

H Ρούμελη τους κράζει, μ’ αγκάλαις ανοιχταίς,

Tους δίδει βιο, και τόπον, αξίαις και τιμαίς.

Ώς πότ’ Oφφικιάλος, σε ξένους Bασιλείς.

Έλα να γένης στύλος, δικής σου της φυλής.

Κάλλιο για την Πατρίδα, κανένας να χαθή,

Ή να κρεμάση φούντα, για ξένον στο σπαθί.

Και όσοι προσκυνήσουν, δεν είναι πλιο εχθροί,

Aδέλφια μας θα γένουν, ας είναι κ’ εθνικοί.

Μα όσοι θα τολμήσουν, αντίκρυ να σταθούν,

Eκείνοι και δικοί μας, αν είναι ας χαθούν.

Σουλλιώταις, και Μανιώταις, λιοντάρια ξακουστά,

Ώς πότε σταις σπηλαίς σας, κοιμάσθε σφαλιστά.

Μαυροβουνιού καπλάνια, Ολύμπου σταυραητοί,

Kι’ Αγράφων τα ξευτέρια, γεννήτε μια ψυχή.

Ανδρείοι Μακεδόνες, ορμήσατε για μια,

Kαι αίμα των τυράννων, ρουφήστε σα θεριά.

Του Σάββα και Δουνάβου, αδέλφια Xριστιανοί,

Mε τ’ άρματα στο χέρι, καθ’ ένας ας φανή.

Tο αίμα σας ας βράση, με δίκαιον θυμόν,

Mικροί μεγάλ’ ομώστε, τυράννου τον χαμόν.

Λεβέντες αντριωμένοι, Μαυροθαλασσινοί,

O βάρβαρος ώς πότε, θε να σας τυραννή.

Μη καρτερήτε πλέον, ανίκητοι Λαζοί,

Xωθήτε στο μπογάζι, μ’ εμάς κ’ εσείς μαζί.

Δελφίνια της θαλάσσης, αζδέρια των Nησιών,

Σαν αστραπή χυθήτε, κτυπάτε τον εχθρόν.

Της Κρήτης, και της Νίδρας, θαλασσινά πουλιά,

Kαιρός είν’ της Πατρίδος, να κούστε την λαλιά.

Κι’ όσ’ είστε στην Aρμάδα, σαν άξια παιδιά,

Oι Nόμοι σάς προστάζουν, να βάλλετε φωτιά.

Μ’ εμάς κ’ εσείς Μαλτέζοι, γεννήτ’ ένα κορμί,

Kατά της τυραννίας, ριχθήτε με ορμή.

Σας κράζει η Ελλάδα, σας θέλει σας πονεί,

Zητά την συνδρομήν σας, με μητρικήν φωνή.

Τι στέκεις, Παζβαντζίουγλου, τόσον εκστατικός;

Tεινάξου στο Μπαλκάνι, φώλιασε σαν αητός.

Tους μπούφους, και κοράκους, καθόλου μη ψηφάς,

Mε τον ραγιά ενώσου, αν θέλης να νικάς.

Σηλίστρα, και Μπραΐλα, Σμαήλι και Κυλί,

Μπενδέρι, και Χωτήνι, εσένα προσκαλεί.

Στρατεύματά σου στείλε, κ’ εκείνα προσκυνούν,

Γιατί στην τυραννίαν, να ζήσουν δεν ‘μπορούν.

Γγιουρτζή πλια μη κοιμάσαι, συκώσου με ορμήν,

Tον Mπρούσια να μοιάσης, έχεις την αφορμήν.

Και συ που στο Χαλέπι, ελεύθερα φρονείς,

Πασιά καιρόν μη χάνεις, στον κάμπον να φανής.

Mε τα στρατεύματά σου, ευθύς να συκωθής,

Στης Πόλης τα φερμάνια, ποτέ να μη δοθής.

Του Μισιργιού ασλάνια, για πρώτη σας δουλιά,

Δικόν σας ένα Mπέι, κάμετε Bασιλιά.

Xαράτζι της Αιγύπτου, στην Πόλ’ ας μη φανή,

Για να ψοφήσ’ ο λύκος, οπού σας τυραννεί.

Με μια καρδιάν όλοι, μία γνώμην, μία ψυχή,

Kτυπάτε του τυράννου, την ρίζαν να χαθή.

Ν’ ανάψωμεν μία φλόγα, σε όλην την Τουρκιά,

Nα τρέξ’ από την Μπόσνα, και ώς την Αραπιά.

Ψηλά στα μπαϊράκια, συκώστε τον Σταυρόν,

Kαι σαν αστροπελέκια, κτυπάτε τον εχθρόν.

Ποτέ μη στοχασθήτε, πως είναι δυνατός,

Kαρδιοκτυπά και τρέμει, σαν τον λαγώ κι’ αυτός.

Τρακόσιοι γκιρτζιαλίδες, τον έκαμαν να διή,

Πως δεν ‘μπορεί με τόπια, μπροστά τους να ευγή.

Λοιπόν γιατί αργήτε, τι στέκεσθε νεκροί;

Ξυπνήσατε μην είσθε, ενάντιοι κ’ εχθροί.

Πώς οι Προπάτορές μας, ορμούσαν σα θεριά,

Για την ελευθερίαν, πηδούσαν στη φωτιά.

Έτζι κ’ ημείς, αδέλφια, ν’ αρπάξωμεν για μια,

T’ άρματα και να βγούμεν, απ’ την πικρή σκλαβιά.

Να σφάξωμεν τους λύκους, που στον ζυγόν βαστούν,

Kαι Χριστιανούς, και Τούρκους, σκληρά τους τυραννούν.

Στεργιάς, και του πελάγου, να λάμψη ο Σταυρός,

Kαι στην δικαιοσύνην, να σκύψη ο εχθρός.

O Kόσμος να γλυτώση, απ’ αύτην την πληγή,

K’ ελεύθεροι να ζώμεν, αδέλφια εις την Γη.

Πέρας μεν ώδε,

H δε αυ πράξις τέρας.

ήγας Βελεστινλής: Βίος και πολιτεία

«Οποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά».

Ο Ρήγας Βελεστινλής γεννήθηκε το 1757 στο Βελεστίνο της Τουρκοκρατούμενης Θεσσαλίας. Η πνευματική του προσφορά και ο μαρτυρικός του θάνατος τον ανάδειξαν σε μια πρόδρομη μορφή του πνευματικού κινήματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού καθώς επίσης και σε πρώιμο εθνομάρτυρα που ενέπνευσε τον πόθο για ελευθερία στον ελληνικό λαό. Ο Ρήγας «ευτύχησε» να γεννηθεί στο γεωγραφικό χώρο της Θεσσαλίας σε μία ιστορική περίοδο (μέσα 18ου) όπου μεγάλοι δάσκαλοι εργάζονταν με ζήλο κυρίως στην περιοχή του Πηλίου (Ζαγορά). Αν η πατρίδα του του έδωσε απλώς το έναυσμα για τη συνέχιση μιας εξαιρετικής πνευματικής πορείας, η Κωνσταντινούπολη και το Βουκουρέστι αποτέλεσαν τους επόμενους σταθμούς της πορείας. Εκεί ο Ρήγας θα κατορθώσει να διαμορφωθεί πολιτικά και να σταδιοδρομήσει ως «γραμματικός» στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες.

Αυτή η πρώτη περίοδος της πνευματικής προετοιμασίας του Ρήγα συγκεντρώνει ένα κυρίαρχο χαρακτηριστικό. Ζει, εργάζεται και ανδρώνεται πνευματικά στο χώρο των Βαλκανίων από τη Θεσσαλία ως το Βουκουρέστι, στοιχείο που θα το συναντήσουμε στον πυρήνα του μετέπειτα μεγαλειώδους συγγραφικού έργου του, καθώς ο Ρήγας θα αναδειχθεί σε μορφή όχι αποκλειστικά και μόνο της ελληνικής ιστορίας αλλά και της νεότερης ιστορίας των Βαλκανίων.

Ωστόσο οι εξελίξεις στην Ευρώπη δεν άφηναν αδιάφορο τον Ρήγα. Εχει ήδη μεσολαβήσει η Γαλλική Επανάσταση, το γεγονός σταθμός που γέννησε σε όλους τους υπόδουλους λαούς του κόσμου την επιθυμία να αποτινάξουν τον τυραννικό ζυγό. Το 1790 συναντάμε το Ρήγα στη Βιέννη, στο κέντρο της Αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας του Φραγκίσκου Β’. Η εξάμηνη παραμονή του στην πόλη που ανέδειξε τον Μότσαρτ θα αποτελέσει ορόσημο στην πνευματική του πορεία. Εκεί θα εκδώσει ένα από τα πρώτα του βιβλία, το «Σχολείον των Ντελικάτων εραστών».

Το δεύτερο βιβλίο που τύπωσε ο Ρήγας το 1790 έφερε τον τίτλο «Φυσικής απάνθισμα» και αποτελεί μία πρώτη προσπάθεια για εκλαϊκευση των επιστημονικών γνώσεων και κυρίως των φυσικών και επιστημονικών γνώσεων. Οπως έχει αποδειχθεί σε πρόσφατες έρευνες, είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος μετάφραση της Γαλλικής εγκυκλοπαιδείας των Diderot και D’Alembert. Τέλος το τρίτο βιβλίο είναι η μετάφραση του «Πνεύματος των Νόμων» του Γάλλου Διαφωτιστή Μοντεσκιέ.

Αντιλαμβάνεται κανείς ότι αυτή η πρώτη περίοδος της Βιέννης αποτέλεσε για το Ρήγα το καθοριστικό σημείο επαφής με τα πνευματικά προϊόντα του Γαλλικού Διαφωτισμού. Θα ήταν καλό να σταθεί κανείς στο βιβλίο «Φυσικής απάνθισμα» το οποίο καταδηλώνει και την πολυπλευρικότητα του πνεύματος του Ρήγα, ο οποίος αντιλαμβάνεται ότι το πνευματικό ξύπνημα ενός λαού έρχεται μέσα από την επαφή με την επιστήμη και κυρίως μέσα από την καταπολέμηση των δεισιδαιμονιών που αυτή συνεπάγεται. Το 1796 κι ενώ ήδη οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης έχουν πάρει σάρκα και οστά μέσω των πρώτων Συνταγματικών κειμένων, ο Ρήγας θα ξαναβρεθεί στη Βιέννη κι αυτή τη φορά θα διατυπώσει και τις κυριότερες θέσεις, οι οποίες τον έκαναν γνωστό αλλά και επικίνδυνο για κάθε μορφή τυραννίας. Η πορεία προς το θάνατο έχει ξεκινήσει.

Θα ήταν καλό από εδώ και κάτω να σταθεί κανείς σε ορισμένα στοιχεία – σημεία αυτού του έργου, τα οποία το καθιστούν μοναδικό στην ιστορία των νεοελληνικών Γραμμάτων. Το 1796 ο Ρήγας θα εκδώσει τη μεγάλη δωδεκάφυλλη Χάρτα της Ελλάδος και ένα χάρτης της Βλαχίας και της Μολδαβίας. Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβει κανείς ότι ο Ρήγας αποτελεί έναν από τους πρωτοπόρους της επιστήμης της γεωγραφίας, επιστήμη που κινείται παράλληλα με την άνθηση της εθνικής συνείδησης των λαών. Ο Ρήγας γίνεται επικίνδυνος, γιατί απευθύνεται στο κρυφό αισθητήριο του Βαλκάνιου για τη γεωγραφική οντότητα του χώρου στον οποίο κατοικεί. Η Χάρτα δεν είναι μία απλή απεικόνιση του γεωγραφικού χώρου της Ελλάδος ή των Βαλκανίων αλλά ένας ιστορικός και γεωγραφικός πίνακας του αρχαίου, του μεσαιωνικού και νέου ελληνισμού, εμπλουτισμένος με άφθονα στοιχεία αρχαιογνωσίας, αρχαίες ονομασίες πόλεων, χωρών, ποταμών κλπ. Νεώτερες έρευνες αποδεικνύουν ότι πρόκειται για το κράτος που ήθελε να δημιουργήσει στο Βαλκανικό χώρο.

Δεύτερο σημαντικό πνευματικό σημείο εκείνης της εποχής είναι η συγγραφή του περίφημου «Θουρίου», ενός τραγουδιού, μίας έμμετρης επαναστατικής προκήρυξης που αποτέλεσε προσκλητήριο προς όλους τους υπόδουλους λαούς των Βαλκανίων. Ας σταθούμε σε ένα καίριο σημείο του τραγουδιού.

«Βούλγαροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί, αράπηδες και άσπροι, με μία κοινή ορμή, για την ελευθερία να ζώσωμεν σπαθί…»

Η ιδιαιτερότητα αυτού του πρωτοφανούς κηρύγματος εντοπίζεται στο γεγονός ότι αποτελεί ανοιχτό προσκλητήριο σε όλους τους υπόδουλους λαούς ανεξαρτήτως θρησκείας, φυλής και χρώματος. Στο κήρυγμα λοιπόν του Ρήγα ενυπάρχουν εξαιρετικά δείγματα μίας σύγχρονης πολιτικής σκέψης που συνοψίζει το επαναστατικό ρεύμα, το κήρυγμα υπέρ της ανεξιθρησκείας και ταυτόχρονα παρουσιάζει αθέατα ένα ρατσιστικό μήνυμα, ιδέες δηλαδή και αντιλήψεις που θα μπορούσε κανείς να συναντήσει σε μία σύγχρονη πολιτειακή σκέψη.

Ωστόσο το σημαντικότερο έργο του είναι η Διακήρυξη, την οποία τύπωσε μυστικά σε χιλιάδες αντίτυπα τον Οκτώβριο του 1797. Την ίδια εποχή ο Ρήγας επιθυμούσε να συναντήσει τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, ο οποίος βρισκόταν στην Ιταλία. Η Διακήρυξη αποτελεί το πιο ριζοσπαστικό κείμενο του Ρήγα και ταυτόχρονα αυτό το οποίο θα τον καταστήσει επικίνδυνο για κάθε εξουσία. Μέσα από την καρδιά του αναχρονισμού και της αντεπανάστασης, την αυτοκρατορική Βιέννη, αυτός θα κάνει λόγο για δημοκρατική πολιτεία που θα εγκαθιδρυθεί στην ελεύθερη επικράτεια και θα ονομάζεται «Ελληνική Δημοκρατία». Ο μεγάλος Ελληνας διανοητής θα στηρίξει τον λόγο του σε μια διακήρυξη των «Δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη» σαφώς επηρεασμένη από το κήρυγμα του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και το έργο της Γαλλικής Επανάστασης. Για πρώτη φορά, θα γίνει λόγος για δικαιοσύνη.

«Η Ελευθερία είναι εκείνη η δύναμη που έχει ο άνθρωπος εις το να κάμει όλον εκείνο που δεν βλάπτει εις τα δίκαια των γειτόνων του». (αρ. 6) και για κάτι ριζοσπαστικό, για καθολική εκπαίδευση όλων των αρσενικών και θηλυκών παιδιών «Ολοι χωρίς εξαίρεσιν έχουν χρέος να εξεύρουν γράμματα. Η πατρίς έχει να καταστήσει σχολεία εις όλα τα χωρία, διά τα αρσενικά και θηλυκά παιδιά » (αρ. 22). Σε αυτό το τελευταίο άρθρο πρωτο-γίνεται λόγος στο χώρο των Βαλκανίων για την περίφημη ισοτιμία των δύο φύλων.

Υστερα από αυτή τη σύντομη αναφορά σε αυτό το τελευταίο κεφαλαιώδες έργο του Ρήγα γίνεται φανερό ότι αυτές και οι σύντροφοί του δεν ήταν δυνατόν να μείνουν ανέγγιχτοι από τη δυναστική εξουσία των Αμβούργων της Αυστρίας, μίας χώρας που θα πρωτοστατήσει στην προσπάθεια κατά της επανάστασης των Ελλήνων. Το Δεκέμβριο του 1797 ο Ρήγας και οι συνεργάτες τους συλλαμβάνονται και θα θανατωθούν τον Ιούνιο του 1798 ύστερα από μήνες βασανιστικών ανακρίσεων…

Το τέλος αποδεικνύει και την αρχή. Κανείς δεν μπορεί να πιστέψει ότι ήδη τελείωσαν τα πράγματα. Ο Ρήγας με το έργο του, το οποίο ευτύχησε να τυπωθεί, αποτέλεσε το σημείο αναφοράς και κύριο καθοδηγητή κάθε επαναστατημένου Ελληνα και Βαλκάνιου. Το τραγικό του τέλος δείχνει το μέγεθος της απειλής του αγώνα και του έργου του κατά των τυράννων.

Σύνδεσμος: www.karaberopoulos.gr & Επιστημονική εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα http://www.rhigassociety.gr

Πενήντα ρήσεις του Ρήγα Βελεστινλή

Μπορεί να υποστηριχθεί ότι ο Ρήγας Βελεστινλής είναι μία από τις μοναδικές φυσιογνωμίες του Νεώτερου Ελληνισμού και του Βαλκανικού χώρου: Διαφωτιστής, Επαναστάτης, Μάρτυρας, Πολιτικός νους, Στρατιωτικός νους, οραματιστής μιας δημοκρατικής πολιτείας των Βαλκανικών λαών, μετά την αποτίναξη της οθωμανικής τυραννίας.

Δεν ευτύχησε λόγω της προδοσίας να δει ελεύθερους από τη σουλτανική τυραννία τους βαλκανικούς λαούς. Το επαναστατικό του ωστόσο μήνυμα ετσάλωσε τους σκλαβωμένους στην απόφασή τους για επανάσταση και λίγα χρόνια αργότερα ο σπόρος της ελευθερίας βλάστησε στα Βαλκάνια.

Σε μία καλαίσθητη έκδοση προσφέρονται πενήντα χαρακτηριστικές ρήσεις του Ρήγα που συλλέχθηκαν από τα έργα του και οι οποίες αναφέρονται στα μεγάλα θέματα του ανθρώπου: την ελευθερία, την παιδεία, τη δικαιοσύνη, τη φιλία, τη δημοκρατία, την πατρίδα, την ισονομία, την ανεξιθρησκεία, τη γλώσσα, το καθήκον.

  1. «Οποιος ελεύθερα συλλογάται συλλογάται καλά».

Φυσικής απάνθισμα, σελ. 24

  1. «Κάλλιο ‘ναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή».

Θούριος, στίχ. 7-8

  1. «Ολοι χωρίς εξαίρεσιν έχουν χρέος να εξεύρουν γράμματα».

Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 22

  1. «Εκ των γραμμάτων γεννάται η προκοπή με την οποίαν λάμπουν τα ελεύθερα έθνη». Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 22
  2. «Ο ιερός της πατρίδος έρως εμφωλεύει εις την καρδίαν, και η καρδία δεν γηράσκει ποτέ».
    Ηθικός Τρίπους, σελ. 118
  3. «Η Πατρίς έχει να καταστήσει σχολεία εις όλα τα χωρία διά τα αρσενικά και θηλυκά παιδία».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 22
  4. «Κάλλιο για την πατρίδα κανένας να χαθή ή να κρεμάση φούντα για ξένον στο σπαθί ».
    Θούριος, στίχ. 57-58
  5. «Για την Πατρίδα όλοι να ’χωμεν μια καρδιά».
    Θούριος, στίχ. 42
  6. «Καιρός είν’ της Πατρίδος ν’ ακούστε τη λαλιά».
    Θούριος, στίχ. 80
  7. «Ας καταβάλουν ευμενώς έκαστος έρανον ό,τι βούλεται, οπού, βοηθούμενον πανταχόθεν, να αναλάβη το πεπτωκός Ελληνικός Γένος».
    Φυσικής Απάνθισμα, σελ. θ´, «Προς τους αναγνώστας»
  8. «Στην πίστιν του καθένας ελεύθερος να ζη».
    Θούριος, στίχ. 43
  9. «Οι άνθρωποι δεν αμαρτάνουν, αν ερευνούν το αποτέλεσμα και τον λόγον Του (του Δημιουργού)».
    Φυσικής απάνθισμα, σελ. 40
  10. «Πάντοτε επισφαλείς αι επίνοιαι και των πλέον σοφών ανθρώπων».
    Φυσικής Απάνθισμα, σελ. 64
  11. «Υπό την τυραννίαν του Οθωμανικού δεσποτισμού κανένας, οποιασδήποτε τάξεως και θρησκείας, δεν είναι σίγουρος μήτε διά την ζωήν του, μήτε διά την τιμήν του, μήτε διά τα υποστατικά του».
    Επαναστατικὴ Προκήρυξις
  12. «Να μην αφεθώσιν ουδέποτε να καταπατώνται ως σκλάβοι εις το εξής από την απάνθρωπον τυραννίαν».
    Επαναστατικὴ Προκήρυξις
  13. «Ολοι οι άνθρωποι, Χριστιανοί και Τούρκοι, κατά φυσικόν λόγον είναι ίσοι».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 3
  14. «Οι Νόμοι νάν᾿ ο πρώτος και μόνος οδηγός».
    Θούριος, στίχ. 25
  15. «Ο Νόμος είναι ο αυτός διά το πταίσμα και αμετάβλητος, ήγουν δεν παιδεύεται ο πλούσιος ολιγώτερον και ο πτωχός περισσότερον διά το αυτό σφάλμα, αλλ’ ίσια-ἴσια».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 3
  16. «Ο Νόμος είναι εκείνη η ελευθέρα απόφασις, οπού με την συγκατάθεσιν όλου του λαού έγινεν».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 4
  17. «Η Ελευθερία είναι εκείνη η δύναμις οπού έχει ο άνθρωπος εις το κάμη όλον εκείνο, οπού δεν βλάπτει εις τα δίκαια των γειτόνων του».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 6
  18. «Το ηθικὸν σύνορον της Ελευθερίας είναι τούτο το ρητόν: Μη κάμης εις τον άλλον εκείνο οπού δεν θέλεις να σε κάμουν».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 6
  19. «Το δίκαιον τού να φανερώνωμεν την γνώμην μας και τους συλλογισμούς μας, τόσον με την τυπογραφίαν, όσον και με άλλον τρόπον δεν είναι εμποδισμένον».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 7
  20. «Ο Νόμος έχει χρέος να διαφεντεύη την κοινήν ελευθερίαν όλου του έθνους και εκείνην του κάθε ανθρώπου».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 9
  21. «Ολον το έθνος αδικείται, όταν αδικείται ένας μόνος πολίτης».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 23
  22. «Κανένας δεν έχει το δίκαιον να στοχάζεται τον εαυτόν του απαραβίαστον περισσότερον από τους άλλους».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 31
  23. «Κανένας δεν αντιστέκεται, όταν ηξεύρη πως θε να λάβη το δίκαιόν του με την συνδρομήν του Νόμου».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 33
  24. «Οταν η διοίκησις βιάζη, αθετή, καταφρονή τα δίκαια του λαού και δεν εισακούη τα παράπονά του, το να κάμη ο λαός ή κάθε μέρος του λαού επανάστασιν, να αρπάζη τα άρματα και να τιμωρή τους τυράννους του, είναι το πλέον ιερόν από όλα τα δίκαιά του και το πλέον απαραίτητον από όλα τα χρέη του».
    Τα Δίκαια του Ανθρώπου, άρθρο 35
  25. «Παρασταίνει όλον το Εθνος το πλήθος του λαού, το οποίον είναι ως θεμέλιον της εθνικής παραστήσεως και όχι μόνον οι πλούσιοι και οι προεστοί ».
    Το Σύνταγμα, άρθρο 21
  26. «Κανένας πολίτης δεν εξαιρείται από την τιμίαν υποχρέωσίν του να συνεισφέρη κατά την δύναμιν και τα πλούτη του τα εις δημοσίας ανάγκας δοσίματα».
    Το Σύνταγμα, άρθρο 101
  27. «Η γενική δύναμις της Δημοκρατίας συνίσταται εις ολόκληρον το έθνος».
    Το Σύνταγμα, άρθρο 107
  28. «Ως πότ᾿ οφικιάλιος (αξιωματούχος) σε ξένους βασιλείς; έλα να γίνῃς στύλος δικής σου της φυλής».
    Θούριος, στίχ. 55-56
  29. «Οι Ελληνες… δέχονται όλους τους αδικημένους ξένους και όλους τους εξωρισμένους από την πατρίδα των δι᾿ αιτίαν της Ελευθερίας».
    Το Σύνταγμα, άρθρο 120
  30. «Για την Ελευθερίαν να ζώσωμεν σπαθί, πως είμασθ᾿ αντρειωμένοι, παντού να ξακουσθή».
    Θούριος, στίχ. 47-48
  31. «Οι Ελληνες… απαρνούνται και δεν δίδουν υποδοχήν και περιποίησιν εις τους Τυράννους».
    Το Σύνταγμα, άρθρο 120
  32. «Οι Ελληνες… δεν κάνουν ποτέ ειρήνην με ένα εχθρόν, οπού κατακρατεί τον ελληνικόν τόπον».
    Το Σύνταγμα, άρθρο 121
  33. «Ως πότε παλληκάρια, να ζώμεν στα στενά μονάχοι, σαν λιοντάρια, στες ράχες, στα βουνά;».
    Θούριος, στίχ. 1-2
  34. «Τι σ᾿ ωφελεί αν ζήσῃς και είσαι στη σκλαβιά; στοχάσου πως σε ψένουν καθ᾿ ώραν στη φωτιά».
    Θούριος, στίχ. 9-10
  35. «Συμβούλους προκομένους, με πατριωτισμό, να βάλωμεν εις όλα να δίνουν ορισμόν».
    Θούριος, στίχ. 23-24
  36. «Σταυρός, η πίστις και καρδιά, δουφέκια και καλά σπαθιά, γκρεμίζουν Τυραννίαν, τιμοῦν Ελευθερίαν».
    Υμνος Πατριωτικός, στροφή 14
  37. «Κ᾿ η αναρχία ομοιάζει την σκλαβιά».
    Θούριος, στίχ. 27
  38. «Στην γνώμη των τυράννων να μην ελθώ ποτέ, μήτε να τους δουλεύω, μήτε να πλανηθώ. Εις τα ταξίματά τους, για να παραδοθώ. Θούριος, στίχ. 33-35
  39. «Σας κράζη η Ελλάδα, σας θέλει, σας πονεί ζητά την συνδρομήν σας με μητρικήν φωνή».
    Θούριος, στίχ. 85-86
  40. «Με μία καρδίαν όλοι, μια γνώμην, μια ψυχή, κτυπάτε του Τυράννου την ρίζαν, να χαθή».
    Θούριος, στίχ. 105-106
  41. «Να λάμψῃ πάλιν Λευθεριά, ως ήτον τότε μια φορά».
    Υμνος Πατριωτικός, στροφή 20
  42. «Πως οι προπάτορές μας ωρμούσαν σαν θερά, για την ελευθερίαν πηδούσαν στη φωτιά».
    Θούριος στίχ. 117-118
  43. «Να σφάξωμεν τους λύκους, που τον ζυγόν βαστούν και Χριστιανούς και Τούρκους σκληρά τους τυραννούν».
    Θούριος, στίχ. 121-122
  44. «Εις την δικαιοσύνην να σκύψῃ ο εχθρός».
    Θούριος, στίχ. 124
  45. «Αυτοὶ (οι καπετανέοι) Τυράννους δεν ψηφούν, κ᾿ ελεύθεροι στον κόσμον ζουν, πλούτος, ζωή, τιμή τους, είν’ μόνο το σπαθί τους».
    Υμνος Πατριωτικός, στροφή 32
  46. «Πάντοτε η σταθερότης είναι πράγμα επαινετόν αυτή έχει τα πρωτεία πολλών άλλων αρετών».
    Ηθικὸς Τρίπους, σελ. 187

 

  1. «Σταθερός ας διαμένη στην φιλίαν του τινάς, για να έχη της ζωής του τας ημέρας του τερπνάς».
    Ηθικὸς Τρίπους, σελ. 187

Πηγή Π. Ήφαιστος – P. Ifestos
www.ifestos.edu.gr / www.ifestosedu.gr – [email protected] / [email protected]

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΑΘΗΝΑ. Το σχέδιό τους ήταν «ένας ΣΥΡΙΖΑ μόνος, να συρρικνώνεται συνεχώς, να ανακυκλώνεται στην εσωστρέφεια, να παραχωρεί τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε ένα βολικό για το σύστημα κόμμα», αλλά «δεν τους αφήσατε, τους το χαλάσατε όλο, γιατί πήρατε τον ΣΥΡΙΖΑ στα χέρια σας», είπε ο Στέφανος Κασσελάκης στην κεντρική εκδήλωση για την παρουσίαση του ευρωψηφοδελτίου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη με την παρουσίαση των 42 υποψήφιων και σύντομες τοποθετήσεις τους.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Πρακτορικά

Με την παρέλαση της Νέας Υόρκης την Κυριακή 14 Απριλίου, έκλεισε κι ο φετινός κύκλος των παρελάσεων για τη μεγάλη και τρανή ημέρα της κήρυξης της Επανάστασης του 1821 για τη λευτεριά της Ελλάδας από τους Τούρκους.

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

ΒΙΝΤΕΟ