x

Ταξίδι

Τα Πορτραίτα Φαγιούμ, τα αρχαιότερα πορτραίτα στον Κόσμο

Θυμάμαι την πρώτη φορά που μπήκα στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης και στάθηκα μπροστά τους. Για να τα βρεις, αφού περάσεις τη μεγάλη είσοδο πρέπει να κάνεις αμέσως δεξιά και να κατευθυνθείς προς την Αιγυπτιακή πτέρυγα.

Αριστερά και πριν περάσεις στο μεγάλο διάδρομο που οδηγεί προς τα μνημειώδη Αιγυπτιακά ευρήματα και τη μεγάλη ατραξιόν του Μουσείου -το Ναό του Ντεντούρ-, βρίσκονται να κοιτάζουν τους περαστικούς που συχνά τα προσπερνούν, προς αναζήτησή πιο εντυπωσιακών εκθεμάτων.

Τα πρόσωπά τους νεαρά, μεσογειακά και οικεία. Θα μπορούσαν να είναι άνθρωποι που προσπερνάς σε έναν από τους πολυσύχναστους δρόμους της Νέας Υόρκης, ή συμπαθείς συνδαιτυμόνες που γνώρισες σε μια εκδήλωση.

Τα πιο πολλά σε κοιτούν κατευθείαν στα μάτια, έχοντας μια απόκοσμη λάμψη στο βλέμμα, ενώ κάποια από αυτά κοιτάζοντάς σε, σου χαμογελούν. Στολισμένα με κοσμήματα και με τα μαλλιά τους περιποιημένα, μοιάζουν ζωντανά αλλά δεν είναι. Είναι πρόσωπα νεκρά εδώ και δυο χιλιάδες χρόνια.

Δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί κανείς πως μια πόλη, κατά τα άλλα ιστορικά ασήμαντη όπως το Φαγιούμ, μας άφησε κάτι τόσο σημαντικό. Μολαταύτα το Αιγυπτιακό ξηρό κλίμα τα διατήρησε σε άριστη κατάσταση, ωσότου να ανακαλυφθούν για πρώτη φορά τον 17ο αιώνα, όπου και αγνοήθηκαν, μέχρι νεότερες ανασκαφές του 20ού αιώνα, όπου τους δόθηκε και η πρέπουσα σημασία, από τον αρχαιολόγο Γουίλιαμ Φλίντερς Πέτρι.

Τα Πορτραίτα Φαγιούμ, ονομαζόμενα από τους ιστορικούς ως τα αρχαιότερα πορτραίτα στον Κόσμο, προέρχονται από την αρχαιοελληνική ζωγραφική παράδοση της εγκαυστικής ή της αυγοτέμπερας και σε αυτά οφείλουμε τη σύλληψη και τη δημιουργία των γνωστών σε όλους μας βυζαντινών εικόνων.

Η αμεσότητα που δημιουργούν με τον θεατή και η ζωντανή αληθοφάνειά τους δημιουργούν μια αίσθηση εγγύτητας, που αν μη τι άλλο εντείνει το μυστήριο γύρω από τις προσωπικότητες που απεικονίζονται. Σίγουρα μπορεί κανείς να τα χαρακτηρίσει και ως μικρά ανοιχτά παράθυρα προς τον αρχαίο κόσμο.

Ποιους όμως απεικονίζουν τα πορτραίτα; Οι εικόνες, οι οποίες απεικονίζουν προτομές ανδρών, γυναικών και παιδιών χρονολογούνται από το 30 π.Χ. έως και τον 3ο μ.Χ. αιώνα, περίπου. Τα ίδια τα πορτραίτα ήταν μέρος της μούμιας του νεκρού του οποίου το πρόσωπο μάς δείχνουν. Οι κάτοχοί τους ανήκουν προφανώς στην ανώτερη κοινωνική τάξη της Αιγύπτου της Ρωμαϊκής περιόδου, και αποτελούν τόσο Ελληνες κατοίκους της περιοχής όσο και Αιγυπτίους, πολλοί από τους οποίους είχαν υιοθετήσει Ελληνικά ή Λατινικά ονόματα, ως σύμβολα κοινωνικού στάτους.

Περίπου 900 πορτραίτα Φαγιούμ είναι γνωστά προς το παρόν. Η πλειοψηφία τους βρέθηκε στη νεκρόπολη του Φαγιούμ, όπου λόγω το ξηρού αιγυπτιακού κλίματος, οι πίνακες είναι συχνά πολύ καλά διατηρημένοι διατηρώντας συχνά τα λαμπρά τους χρώματα παρά το πέρασμα των αιώνων.

Σήμερα τα πορτραίτα βρίσκονται σε όλα τα σημαντικά μουσεία του Κόσμου και σίγουρα αξίζουν μια επίσκεψή σας. Πολλά από αυτά τα μουσεία κατέχουν μερικά από τα πιο όμορφα από αυτά, όπως το Βρετανικό Μουσείο, το Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας, το Λούβρο στο Παρίσι και φυσικά το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΑΘΗΝΑ. Μπορεί η κακοκαιρία «Ελπίς» να προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στην πρωτεύουσα της Ελλάδας, η πρωτόγνωρη αυτή επίσκεψη, ωστόσο, του χιονιά χάρισε και όμορφες εικόνες.

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Πολιτική

NΕΑ ΥΟΡΚΗ. Η κρίση στην Ουκρανία δύσκολα θα φύγει, καθώς πρόκειται για μία αναμέτρηση δύο κοσμοθεωριών που θα μπορούσε να αναστατώσει την Ευρώπη.

Αμερική

ΤΑΜΠΑ, ΦΛΟΡΙΔΑ - Μια μέρα πριν, είχε παραπονεθεί ότι δεν αισθανόταν καλά, γιατί δεν μπορούσε να αναπνεύσει.

Αμερική

Ο χρόνος που πριν λίγο έφυγε, το 2021, πήρε μαζί του και πολλούς ομογενείς άνδρες και γυναίκες στο μεγάλο στερνό ταξίδι που είναι μονόδρομος και δεν έχει γυρισμό.

ΒΙΝΤΕΟ

Ο χιονιάς επισκέφθηκε το κέντρο της Αθήνας (Βίντεο του «Ε.Κ.»)

ΑΘΗΝΑ. Μπορεί η κακοκαιρία «Ελπίς» να προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στην πρωτεύουσα της Ελλάδας, η πρωτόγνωρη αυτή επίσκεψη, ωστόσο, του χιονιά χάρισε και όμορφες εικόνες.

«Τι χαζός σκύλας γιος»! Ο Μπάιντεν βρίζει με ανοικτό μικρόφωνo δημοσιογράφο του «Fox News» (Vid)

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Γκάφα ή ηθελημένο ξέσπασμα; Ο Τζο Μπάιντεν έβρισε χθες Δευτέρα δημοσιογράφο καθώς αποχωρούσε πλήθος εκπροσώπων του Τύπου έπειτα από εκδήλωση στον Λευκό Οίκο.