x
 

Πολιτισμός

Θέλουμε η Ομογένεια να μάθει για την Ειρεσιώνη

23 Δεκεμβρίου 2023

«Θέλουμε η ελληνική ομογένεια να γνωρίσει και να αγαπήσει το έθιμο αυτό», μας είπαν οι εκπαιδευτικοί και ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του 2ου Δημοτικού Σχολείου Δράμας για τη γιορτή της Ειρεσιώνης, ένα αρχαίο ελληνικό έθιμο, που συμβολίζει την αναγέννηση της φύσης και αποτελεί τον πρόδρομο του χριστουγεννιάτικου δέντρου.

Φέτος για δεύτερη χρονιά το έθιμο ξαναζωντάνεψε, αλλά αυτή τη φορά με τη συμμετοχή εκατοντάδων μαθητών από όλα τα Δημοτικά και Νηπιαγωγεία της πόλης, που τραγούδησαν τα αρχαία κάλαντα του Ομήρου, στέλνοντας μέσα από το «Χριστουγεννιάτικο Χωριό» της Δράμας το μήνυμα της ιστορικής και πολιτιστικής συνέχειας. Το κέντρο της πόλης γέμισε με παιδιά όλων των ηλικιών που κρατούσαν στα χέρια τους στολισμένα κλαδιά ελιάς και συμμετείχαν στο δρώμενο που παρουσίασε την ιστοριογραμμή του εθίμου από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Ο κύριος σκοπός του σχολείου, που την ιδέα του την έδωσε ένας γονέας, ήταν να γνωρίσουν όλοι στην Ελλάδα και το εξωτερικό, την ιστορική σχέση της στολισμένης ελιάς με το σημερινό χριστουγεννιάτικο δέντρο, και πώς πανάρχαια ήθη και έθιμα του τόπου μας έχουν περάσει σχεδόν αναλλοίωτα στις μέρες μας. Το εκπαιδευτικό προσωπικό του σχολείου δούλεψε συντονισμένα, παίρνοντας στοιχεία και πληροφορίες από έγκυρες πηγές, όπως το Μουσείο Ακρόπολης και Λαογραφικούς Συλλόγους, παρουσιάζοντας μία εκδήλωση που αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς για την αναβίωση του εθίμου της Ειρεσιώνης.

Τι είναι ακριβώς η Ειρεσιώνη;

Η λέξη προέρχεται από τη λέξη είρος (έριον = μαλλί) και σύμφωνα με πολλές αναφορές σε αρχαία κείμενα ήταν ένα κλαδί αγριελιάς ή και ελιάς στολισμένο με λευκές και κόκκινες κλωστές από μαλλί προβάτου και τόσο φανταχτερό όσο και το σημερινό χριστουγεννιάτικο δέντρο. Οι κόκκινες κλωστές λέγεται ότι συμβόλιζαν το αίμα των ανθρώπων και οι λευκές το αίμα των θεών. Σ’ αυτό κρεμούσαν τους πρώτους φθινοπωρινούς καρπούς όπως σύκα, καρύδια, αμύγδαλα, κάστανα, δημητριακά εκτός από μήλα και αχλάδια. Επίσης, κρεμούσαν και μικρά μπουκαλάκια από λάδι και μέλι.

Ηταν ένας τρόπος να ευχαριστήσουν τον Θεό Απόλλωνα κυρίως όμως και τον Ηλιο και τις Ωρες για τη γονιμότητα του έτους που τελείωνε αλλά και να τον παρακαλέσουν ώστε και η επόμενη χρονιά να είναι εξίσου ή και ακόμη περισσότερο παραγωγική.

Την 7η ημέρα του μήνα Πυανεψίωνα (ήταν ο μήνας που σηματοδοτούσε το νέο θρησκευτικό έτος και τη σπορά) παιδιά περιέφεραν την Ειρεσιώνη στους δρόμους της Αθήνας και τραγουδούσαν τα κάλαντα (τις καλένδες) από σπίτι σε σπίτι λέγοντας ευχές και παροτρύνοντας τον νοικοκύρη του σπιτιού με παινέματα να τα φιλέψει με τρόπο γενναιόδωρο. Οπως γίνεται και με τα σημερινά κάλαντα. Οι στίχοι αυτοί έχουν καταγραφεί από τον Όμηρο, πριν από 3.000 περίπου χρόνια, και τα σημερινά κάλαντα είναι πολύ κοντά στο ύφος τους.

Οταν επέστρεφαν στο σπίτι τους, σύμφωνα με αναφορές που έχουμε από τον Αριστοφάνη, τοποθετούσαν την Ειρεσιώνη έξω από την πόρτα και την άφηναν εκεί μέχρι τον επόμενο χρόνο ωσότου φέρουν την καινούργια Ειρεσιώνη, οπότε και έκαιγαν την παλιά.

Επειδή το έθιμο άρεσε σε πολλούς είχε αρχίσει να απλώνεται και σε άλλες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας μέχρι που στα χρόνια της ρωμαϊκής κατάκτησης το δανείστηκαν οι Ρωμαίοι. Μάλιστα οι Ρωμαίοι το επέκτειναν βάζοντας το βράδυ στα κλαδιά της ελιάς αναμμένα φαναράκια. Εξ ου και τα φωτάκια σήμερα. Στα Βυζαντινά χρόνια, προκειμένου οι αυτοκράτορες να υποστηρίξουν τη διάδοση του Χριστιανισμού, το έθιμο της Ειρεσιώνης θεωρήθηκε ειδωλολατρικό και απαγορεύτηκε η τέλεσή του. Ομως οι περιηγητές και οι Ελληνες που ταξίδευαν στις χώρες τη Βόρειας Ευρώπης μετέφεραν το έθιμο στους λαούς εκεί οι οποίοι μην έχοντας να στολίσουν ελαιόδεντρα στόλιζαν κλαδιά από δέντρα που φυτρώνουν στις περιοχές τους όπως είναι τα έλατα.

Στα χρόνια του Οθωνα το Χριστουγεννιάτικο έλατο επιστρέφει σαν αντιδάνειο στη χώρα μας από τον Οθωνα ο οποίος το 1833 στο Ναύπλιο στολίζει το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Η καταγωγή του όμως ήταν ελληνική.

*Οι στίχοι του Ομήρου μελοποιήθηκαν από την συνθέτρια κλασσικής μουσικής και διευθύντρια της σχολής Ελληνική Αγωγή, Ευγενία Μανωλίδου. Την επιμέλεια της εκδήλωσης έκαναν οι εκπαιδευτικοί του σχολείου Σμολοκτού Ελένη, Αλατζιά Χρύσα με διευθυντή τον Τσατλόγου Σίμο.

Ειρεσιώνη:

Τα αρχαία κάλαντα του Ομήρου:

«Δώμα προσετραπόμεσθ’ ανδρός μέγα δυναμένοιο,

ός μέγα μεν δύναται, μέγα δε πρέπει όλβιος αιεί!

Αυταί ανακλίνεσθαι θύραι πλούτος γαρ άγγεα έσεισιν πολλός,

συν πλούτω δε και ευφροσύνη τεθαλυϊα,

ειρήνη τ’ αγαθή` όσα δ’ άγγεα, μεστά μέν είη,

κορβαίη δ’ αίεί κατά καρδόπου έρπει μάζα,

νυν μεν κριθαίην ευώπιδα σησαμόεσσαν,… και ει μεν τι δώσεις

ειδέ μη, ουχ έστήξομεν ου γαρ συνοικήσαντες ένθάδ’ ήλθομεν»

(ΟΜΗΡΟΥ ΒΙΟΙ)

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά Χ. Κριτζά

«Σ’ αρχοντικό εμπήκαμε μεγάλου νοικοκύρη,

με λόγο που’ χει πέραση και μ’ αγαθά περίσσια…

Ανοίξτε πόρτες διάπλατα να μπουν μεγάλα πλούτη,

μαζί κι η θαλερή χαρά κι βλογημένη Ειρήνη.

Γιομάτοι να’ ν’ οι πίθοι σας, πολλά τα ζυμωτά σας,

κι ο κριθαρένιος ο χυλός με το πολύ σουσάμι.

Νύφη για το μοναχογιό να κάτση τραγουδώντας,

στ’ αμάξι που το σέρνουνε τα δυνατά μουλάρια,

να’ ρθή σ’ αυτό το σπιτικό, να υφαίνη τα προικιά της.

Κάθε χρονιά θε νά’ ρχομαι κι εγώ σαν χελιδόνι…

Μα φέρε γρήγορα λοιπόν ό,τι είναι μας δώσης,

γιατί αλλιώς θα φύγουμε, δεν θα ξημερωθούμε».

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΑΘΗΝΑ. Την Αυτής Αυτοκρατορική Υψηλότητα Πριγκίπισσα Κάκο του Ακισίνο, της Ιαπωνίας, ως επίσημη προσκεκλημένη της Ελληνικής Κυβέρνηση, υποδέχθηκαν στην Εθνική Πινακοθήκη, για την τελετή της 125ης επετείου των διπλωματικών σχέσεων Ιαπωνίας-Ελλάδας και του Έτους Πολιτισμού και Τουρισμού, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η Υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη και η Υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.

Σχόλια

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Εκκλησία

ΒΟΣΤΩΝΗ. Εκλέχτηκε την Παρασκευή 17 Μαΐου 2024 από τη Σύνοδο του Φαναρίου, ο Επίσκοπος Σασίμων Κωνσταντίνος (Μώραλης) Μητροπολίτης Ντένβερ, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο και όπως είχε εξαγγείλει ο «Ε.

ΑΠΟΨΕΙΣ

Είδε συγχωριανούς του, που τους κρέμασαν στους φανοστάτες της πλατείας της Καλαμάτας.

Πολιτισμός

ΑΘΗΝΑ. Σε μία λαμπρή τελετή με άρωμα Ελλάδας και Γαλλίας παραδόθηκε η Ολυμπιακή Φλόγα το απόγευμα της Παρασκευής στην οικοδέσποινα των φετινών Ολυμπιακών Αγώνων.

ΒΙΝΤΕΟ