x

NextGen

Βανέσσα Φαρσαδάκη, η νεαρή ηγετική μορφή στη Διαστημική Ιατρική στον «Ε.Κ.»

Βιολογία, Γενετική, Business, Αστρονομία και Αστροφυσική με διατριβή στην ατμόσφαιρα εξωπλανητών, Ιατρική με αντίστοιχη διατριβή στη νομοθεσία ακτινοπροστασίας πιλότων κι αστροναυτών και μεταδιδακτορική έρευνα στο Baylor College of Medicine σε συνεργασία με το πρόγραμμα της Γενετικής ακτινοπροστασίας της NASA, είναι οι επιστήμες που διάλεξε να ακολουθήσει η τριαντάχρονη Βανέσσα Φαρσαδάκη.

Είναι η Ελληνοαμερικανίδα που ασχολείται με την Ιατρική του Διαστήματος, συνεπαρμένη από τη βαθιά ομορφιά του σύμπαντος, αλλά και την ευθραυστότητα του ανθρώπινου οργανισμού, που δεν μπορεί να επιβιώσει σε ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες. Μετά από ένα μεγάλο κύκλο με ταξίδια για σπουδές, από την Αθήνα, τις Βρυξέλλες, το Μόντρεαλ, τη Νέα Σκωτία, τη Γαλλία, την Ισπανία, τη Γενεύη, και το Μιλάνο, εγκαταστάθηκε στο Χιούστον, δημιουργώντας τη δική της εταιρεία «Space Exploration Strategies», με το όραμα να επαναπροσδιορίσει την πολύπλοκη επιστήμη της Διαστημικής Ιατρικής, στην οποία εντόπισε πλευρές, που θα μπορούσαν να διευρυνθούν, αλλά και να συμπληρωθούν.

Με τις γνώσεις της που δεν περιορίζονται στην Ιατρική, τη Βιολογία και την Αστροφυσική αλλά και στις business και στο Χρηματιστήριο, η πολυδιάστατη προσωπικότητα της, σε συνδυασμό με το πάθος της γνώσης, της έρευνας και της ανάγκης να στρέψει τα βλέμματα των ανθρώπων στο ανεξερεύνητο ακόμα Διάστημα, την καθιστά μια νεαρή ηγετική μορφή στο χώρο των καινοτόμων επιστημόνων – επιχειρηματιών, που έχουν βάλει σαν στόχο να παρέχουν βιώσιμες λύσεις για την διαστημική έρευνα, στρατηγικούς σχεδιασμούς, ανάπτυξη επιχειρήσεων, Συμβουλευτική Διαστημικής Ιατρικής και συνεργασία με κυβερνητικούς και ιδιωτικούς οργανισμούς.

Εθελοντική διδασκαλία σε μαθητές δημοτικού για την εκμάθηση Βιολογίας, στο μουσείο Υγείας του Χιούστον.

Εχει γράψει και συγγράψει πληθώρα άρθρων που υποστηρίζουν την πρόοδο στον τομέα της ειδικότητάς της, και η εμπειρία της στις επιστήμες της έκθεσης και προστασίας κατά της ακτινοβολίας την έχουν ήδη κάνει περιζήτητη σύμβουλο σε σημαντικά προγράμματα υψηλού επιπέδου.

Η επικοινωνία μας έγινε μεταξύ Νέας Υόρκης και Χιούστον, μόλις είχε επιστρέψει από τα μαθήματα κατάδυσης στα οποία εκπαιδεύεται παράλληλα με μαθήματα χειρισμού αεροσκάφους και sky diving με σκοπό ζωής κάποια στιγμή να ταξιδέψει στο Διάστημα και απώτερη φιλοδοξία να είναι η πρώτη Ελληνίδα που θα το καταφέρει.

Για ένα είμαι σίγουρη: Το Διάστημα, όπως ακριβώς και η Γη ανήκει στους περιπετειώδεις, τους τολμηρούς και τους πρωτοπόρους.

Κυρία Φαρσαδάκη τι είναι η Διαστημική Ιατρική και ποια είναι η δική σας προσφορά στο πολυεπίπεδο αυτό επάγγελμα;

Η Διαστημική Ιατρική ασχολείται με την υγεία των αστροναυτών στο αφιλόξενο για τον άνθρωπο, περιβάλλον του Διαστήματος. Οι αστροναύτες αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις υγείας, όταν ζουν και ταξιδεύουν στο Διάστημα. Αυτές κυρίως έχουν ως αιτία τη μικροβαρύτητα, την ακτινοβολία και την απομόνωση. Αυτό όμως το οποίο λέγεται Διαστημική Ιατρική σήμερα, δεν καλύπτει τις ανάγκες που θα έχουμε στο άμεσο μέλλον. Υπάρχει ένα κενό το οποίο διαπίστωσα και προσπαθώ να δώσω καινούργιες προεκτάσεις στη Διαστημική Ιατρική, ώστε να το γεμίσω. Με αυτό ασχολείται και η εταιρεία την οποία έχω, η Space Exploration Strategies, με τη Συμβουλευτική Διαστημικής Ιατρικής, ταυτόχρονα με τις άλλες υπηρεσίες που παρέχει.

Υπάρχουν και άλλοι τομείς που καλύπτει η εταιρεία σας;

Εξω από την κάψουλα της διαστημικής παροσομοίωσης «Ηρα», στη NASA του Χιούστον.

Ο πρώτος τομέας μας είναι οι εταιρείες που θέλουν να στείλουν τις ιδέες τους στο DOD (Department Of Defense)ή στη NASA και να πάρουν κάποια χρηματοδότηση, μέσω proposals. Αντίστοιχα, από την άλλη πλευρά, κάνουμε business development, δηλαδή, επειδή έχουμε ένα πολύ μεγάλο δίκτυο, κυρίως μέσα στο διαστημικό τομέα, όποια εταιρία θέλει να χρησιμοποιήσει το δικό μας δίκτυο και να δημιουργήσει σχέσεις και συμβόλαια, είτε για να της αγοράσουν την ιδέα ή το προϊόν της, είτε γιατί θέλει να κάνει επαφές, μεσολαβούμε και εργαζόμαστε εμείς, οι οποίοι προωθούμε το αίτημα αυτό.
Το τρίτο κομμάτι έχει να κάνει καθαρά με Συμβουλευτική Διαστημική Ιατρική, όπου δίνουμε συμβουλές για τον ανθρώπινο παράγοντα και το τι χρειάζεται ο άνθρωπος μέσα σε μια κάψουλα, ώστε όχι μόνο να μπορεί να επιβιώσει αλλά και να μπορεί να ευημερήσει.

Ποιες είναι σήμερα οι απαιτήσεις για το Διάστημα που η εταιρεία σας καλείται να καλύψει;

Μέχρι τώρα τη Διαστημική Ιατρική την κάνουν πολλές ομάδες ανθρώπων που λέγονται flight surgeons, οι οποίοι μετά από πολύχρονη εκπαίδευση, ασχολούνται με τους αστροναύτες που εκπαιδεύονται 5-10 χρόνια και έχουν περάσει από πάρα πολλές εξετάσεις.
Μια άλλη ομάδα είναι οι διδακτορικοί ερευνητές που ερευνούν μεν βασικές έννοιες της Διαστημικής Ιατρικής, αλλά δεν έχουν προσωπική γνώση για τις πρακτικές ανάγκες ενός αστροναύτη.
Επίσης, υπάρχει ένα άλλο γκρουπ επιστημόνων, οι μηχανικοί, οι οποίοι φτιάχνουν τις στολές των αστροναυτών που προστατεύουν από την ακτινοβολία, και είναι εξίσου πεπεισμένοι ότι εργάζονται μόνοι τους στη Διαστημική Ιατρική.
Ολες αυτές οι ομάδες δεν έχουν επικοινωνία μεταξύ τους. Αν ρωτήσεις 20 ανθρώπους τι σημαίνει Διαστημική Ιατρική, θα σου δώσουν 25 διαφορετικούς ορισμούς. Σαφώς δεν συμφωνούν μεταξύ τους και σ’ αυτή την έλλειψη συνεννόησης βρήκα ένα πολύ ξεκάθαρο κενό. Αυτό που προσπαθώ να κάνω και θα βγάλω και ένα σχετικό βιβλίο μέσα στους επόμενους μήνες, είναι να πείσω ουσιαστικά για μία καινούρια Διαστημική Ιατρική, η οποία είναι πολυπαραγοντική και πρέπει να καλύπτει και την κλινική Ιατρική και την έρευνα και τις business και τη Μηχανολογία, αλλά και την Αστροφυσική.
Αυτή τη στιγμή, η Διαστημική Ιατρική χρειάζεται νέο εκπαιδευτικό σύστημα, που θα καλύψει αυτό το κενό.

Κατά τη διάρκεια του μεταδιδακτορικού της, η Βανέσσα έπρεπε να συλλέξει αίμα ποντικιών για την ανάλυση των λευκών αιμοσφαιρίων μετά από έκθεση στην ακτινοβολία.

Ακούγεται ιδιαίτερα δύσκολη και πολύπλοκη αυτή η Ιατρική, αν σκεφτούμε πως και οι πλανήτες και οι επιφάνειές τους έχουν διαφορετικό περιβάλλον. Παρατηρούνται αλλαγές στον οργανισμό των αστροναυτών μετά ένα διαστρικό ταξίδι;

Ολα αυτά τα πλανητικά σώματα έχουν διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες, συνεπώς χρειάζεται και διαφορετική Ιατρική και άρα διαφορετική εκπαίδευση Ιατρικής. Στη Γη ρωτάμε τι ειδικότητα έχεις. Ακόμη πιο περίπλοκη θα είναι η εξειδίκευση κάθε συστήματος στο Διάστημα. Δεν μπορούμε δηλαδή να λέμε απλώς Διαστημική Ιατρική και να καλύπτουμε τα πάντα. Αρα στο σύντομο μέλλον, οι Διαστημικοί Ιατροί θα εξειδικεύονται όχι μόνο στα οργανικά συστήματα, αλλά και στην πλανητική επιφάνεια που θα ασκούν το επάγγελμά τους.
Οταν επιστρέφουν οι αστροναύτες παρατηρούνται αλλαγές στα όργανα τους. Σας θυμίζω το πείραμα της NASA με τους πανομοιότυπους δίδυμους αδελφούς Scot και Mark Kelly, που πήραν μέρος σε ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα, που είχε ως στόχο να κατανοήσει τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα και πόσο το αλλάζει η παραμονή στο Διάστημα. Ο ένας από τους δύο παρέμεινε στη Γη, ενώ ο άλλος ταξίδεψε στο Διάστημα, όπου και παρέμεινε ενάμιση χρόνο. Οταν επέστρεψε ο Scot, το DNA του όχι μόνο είχε αλλάξει από την ακτινοβολία, αλλά φαινόταν και νεότερος από τον αδελφό του, που παρέμεινε στη Γη. Αυτό είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά πειράματα που έχει κάνει NASA μέχρι σήμερα, γιατί βλέπουμε πώς συνδέονται η Βιολογία κι η Αστροφυσική.

Παρ’ όλα αυτά ετοιμαζόμαστε για αποικίες στο Διάστημα…

Η NASA εργάζεται ήδη στην πρώτη διαστημική αποικία που θα κατοικήσει η πρώτη γενιά ανθρώπων. Εχει σχεδιαστεί να δημιουργηθεί σε ένα τρίγωνο που έχει τη σωστή απόσταση από τη Γη και τη Σελήνη, ώστε να παίρνει διαφόρων μορφής ενέργεια από τη Σελήνη.
Δεν έχει καθοριστεί ακόμα η έκταση, αλλά σχεδιάζουν να μπορούν να ζήσουν αρχικά 10.000 άτομα, σαν μία κωμόπολη δηλαδή του Διαστήματος. Η ιπτάμενη αυτή αποικία πρέπει να είναι ένας κύλινδρος, που θα περιστρέφεται, γιατί με την περιστροφή δημιουργείται βαρύτητα, ώστε να μη χρειάζεται οι άνθρωποι να βρίσκονται σε μικροβαρύτητα. Το σχεδιάγραμμα το γνωρίζουν, αλλά το ακριβές μέγεθος είναι σε διαδικασία ερευνών από ένα σύνολο διαστημικών εταιρειών. Για την επόμενη δεκαετία επίσης ετοιμάζουν ένα καινούριο διαστημικό σταθμό, όχι όμως για αστροναύτες, αλλά για τουρίστες. Ενα μεγάλο ποσοστό, το έχει αγοράσει η LMVH, ο παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα της πολυτέλειας, για να φτιάξει μέσα το πρώτο διαστημικό Μall, γύρω στα 250 μίλια από την επιφάνεια της Γης. Υπάρχουν μάλιστα τώρα και κάποιες εταιρείες, οι οποίες προσπαθούν να κατασκευάσουν διαστημικά ασανσέρ, ώστε να ανεβαίνουν στη στρατόσφαιρα, αλλά αυτό ακόμα θα πάρει χρόνια για να υλοποιηθεί.

Μετά τη στήριξη της Ιατρικής διατριβής, με τη μητέρα της Λιάνα Καρκαβέλη, στην Παβία της Ιταλίας.

Πόσο έχει συμβάλει η ιδιωτικοποίηση του Διαστήματος από τους παγκόσμιους επιχειρηματικούς ηγέτες;

Με την ιδιωτικοποίηση του Διαστήματος, που ξεκίνησε ο Ιλον Μασκ (Elon Musk) με την Space Exploration Technologies Corporation (SpaceX), έγινε μια μεγάλη επανάσταση που συνεχίστηκε με τον διαστημικό τουρισμό της Blue Origin και της Virgin Galactic καθώς και άλλων εταιρειών, όπως ο φιλανθρωπικός οργανισμός Space for Humanity, που ίδρυσε ο Dylan Taylor, ο παγκόσμιος επιχειρηματικός ηγέτης της Voyager Space Holdings. Είναι γνωστό, ότι το Διάστημα αυτή τη στιγμή το ορίζουν ιδιωτικές εταιρείες και ιδιώτες και είναι περίπου 280 άτομα στον κόσμο με πρωτοπόρους τους Μπράνσον (Branson), Μπέζος (Bezos) και Μασκ (Musk). Αν δεν υπήρχαν αυτοί οι πολυεκατομμυριούχοι, δεν θα προχωρούσε ο κόσμος του Διαστήματος τόσο γρήγορα όσο προχωράει.

Ο άνθρωπος τελικά δεν σταματά ποτέ να εξερευνά…

Η ανθρωπότητα έχει ανάγκη από κίνητρο και ανακάλυψη. Πριν από μερικούς αιώνες, κάποιοι έπαιρναν τα πλοία και φεύγανε στις θάλασσες. Σήμερα πάνε στο Διάστημα. Μας συναρπάζει το ίδιο, μας τρομάζει το ίδιο και οι κίνδυνοι είναι ισοδύναμοι. Σε συνδυασμό λοιπόν με τις ιδιωτικές επενδύσεις και το γεγονός ότι η ανθρωπότητα έχει πνευματικά αποδεχτεί ότι μπορεί να υπάρχει ζωή σε άλλους πλανήτες και πως ίσως κάποια στιγμή στο πολύ μακρινό μέλλον χρειαστεί να μετοικήσουμε, η ενασχόληση με το Διάστημα προχωράει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Μου έχει κάνει εντύπωση τα τελευταία χρόνια, ότι τόσο στις διαφημίσεις, όσο και στη μόδα, υπάρχουν μέσα πλανητικές και αστρικές αναφορές.
Πιστεύω, ότι τα επόμενα 50 χρόνια θα μπορούμε πλέον όλοι να ταξιδέψουμε στο Διάστημα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να πέσουν οι τιμές των εισιτηρίων!

Στον τομέα του Διαστημικού Δικαίου γνωρίζετε αν έχει διαμορφωθεί μια επαρκής νομοθεσία;

H κ. Βανέσσα Φαρσαδάκη

Υπάρχει ολόκληρος τομέας Διαστημικού Δικαίου που προσπαθεί να φτιάξει κανόνες και νόμους. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η Συνθήκη για τις αρχές που διέπουν τις δραστηριότητες των κρατών στην εξερεύνηση και χρήση του Διαστήματος, συμπεριλαμβανομένης της Σελήνης και άλλων ουράνιων σωμάτων αποτέλεσαν το συνταγματικό νομικό πλαίσιο και το σύνολο των αρχών και διαδικασιών που συνιστούν το Διαστημικό Δίκαιο. Σήμερα, όπως και με τη Διαστημική Ιατρική, εγείρονται και στην Νομοθεσία του Διαστήματος νέα ερωτήματα, που χρήζουν απαντήσεων.
Θα σας φέρω ένα παράδειγμα. Ας υποθέσουμε, πως σε ένα διαστημικό ταξίδι μία κοπέλα μένει έγκυος. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις, για το αν θα κάνει έκτρωση ή όχι; Θα υπάρχουν τα μηχανήματα επάνω στην κάψουλα που ταξιδεύει προς τον Αρη, για να μην πεθάνει η κοπέλα από την έκτρωση; Αν κρατήσει το παιδί, θα υπάρχουν τα μηχανήματα που θα κρατήσουν στη ζωή και τη μητέρα και το παιδί; Το παιδί που θα γεννηθεί, θα είναι Homo Sapiens ή Homo Spaciens; Τα πνευμόνια αυτού του μωρού πολύ πιθανό να μην αντέξουν στην επιφάνεια της Γης, όταν θα επιστρέψει, αν και θα είναι άνθρωπος, ο οποίος όμως δεν θα έχει καμία σχέση με το γήινο περιβάλλον. Από πειράματα σε ποντίκια, γνωρίζουμε ότι υπάρχει μια πιθανότητα να πεθάνει, λόγω διαφοράς πίεσης. Το ενδιαφέρον όμως είναι, ότι αν καταφέρει τελικά να γεννηθεί, θα ζει σε συνθήκες Διαστήματος πλέον, με μικροβαρύτητα και ακτινοβολία.

Με τι ασχολείστε αυτή την περίοδο;

Αυτή τη στιγμή ασχολούμαι με την μελέτη της κατάστασης της χειμερίας νάρκης στους ανθρώπους, καθώς είμαι επικεφαλής μιας ομάδας 25 επιστημόνων ανά τον κόσμο, που συνεργαζόμαστε. Για να φτάσουμε από τη Γη μέχρι την άκρη του ηλιακού συστήματος χρειαζόμαστε 30 χρόνια, αλλά με τις μελλοντικές τεχνολογίες μπορεί να φτάνουμε και σε 450 μέρες. Για να μπορέσουμε να πάμε ακόμα πιο μακριά και να κάνουμε την εξερεύνηση ολόκληρου του Διαστήματος, δεν προλαβαίνουμε λόγω του γήρατος και του θανάτου που επέρχεται. Ο μόνος τρόπος είναι να μπούμε σε χειμερία νάρκη και να κοιμηθούμε για τουλάχιστον 100 χρόνια. Τώρα λοιπόν, εξετάζουμε με την ομάδα μου, τα διαφορετικά όργανα του σώματος, πώς θα αντιδράσουν σε αυτή την περίπτωση.
Ενα άλλο project είναι η σεξολογία και η αναπαραγωγικότητα στο Διάστημα. Επειδή δεν είναι εύκολο να κρατηθεί το μωρό στην κοιλιά της μητέρας στο Διάστημα, φτιάχνουν τεχνητές μήτρες, όπου μπορούμε να βάλουμε εκεί το έμβρυο και να το μεγαλώσουμε. Ενα άλλο project έχει να κάνει με την ψυχολογία και την πνευματική υγεία των αστροναυτών. Αυτή την περίοδο επίσης συμμετέχω σε ένα διεθνές project αποτελούμενο από 100 άτομα με θέμα την καρδιακή υγεία στο Διάστημα.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Με μια συναυλία που σηματοδοτεί τη ζωτική ανάγκη να έρθουμε και πάλι κοντά μέσα από τη μουσική, ο Περικλής Κανάρης επιστρέφει στις ζωντανές εμφανίσεις μετά την πανδημία με ένα δυνατό μήνυμα.

ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ

Αντίλογος

Παρενέβη, διαβάζω, ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, για να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο δημόσιος υπάλληλος που συνελήφθη για εμπλοκή του στην υπόθεση της 12χρονης στα Σεπόλια.

Εκδηλώσεις

ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ. Μέσα σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Ιουνίου η τελετή αποφοίτησης της 8ης τάξης του Ημερήσιου Ελληνικού Σχολείου “Αργύριος Φάντης” στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπρούκλιν.

Πολιτισμός

Η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας Μαρίνα Πλούμπη, μας χάρισε φέτος ένα παιδικό βιβλίο ξεχωριστό και μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα.

ΒΙΝΤΕΟ